Bakan Kurum’dan COP31 mesajı: Pusulamız belli, 1,5 derece
COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, ülkeler arasında uzlaşı sağlanması halinde karar metnini yarın Genel Kurul’da “Antalya Mutabakatı” adıyla ilan etmek istediklerini söyledi. Kurum, 2035’e kadar küresel elektrifikasyon oranını yüzde 35’e çıkarma hedefinin fosil yakıtlardan uzaklaşmayı gerektirdiğini belirtti.
COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, iklim değişikliği ile mücadelede dünyanın en önemli organizasyonu olan BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin (UNFCCC) 31. Taraflar Konferansı'nın (COP31) 11. gününde basın toplantısı düzenleyerek müzakerelere ilişkin son durumu dünyayla paylaştı. Kurum, toplantının ardından yerli ve yabancı basın mensuplarının sorularını yanıtladı. Müzakerelerde Paris Anlaşması'nın uygulanmasına yönelik çıkmazların olup olmadığı yönündeki soruyu cevaplayan COP31 Başkanı Kurum, COP31 Başkanlığının diyalog, uzlaşı ve aksiyon ilkeleri ile başından beri süreci yürüttüğüne ve 2035'e ilişkin ortaya koyduğu ölçülebilir hedeflerle sonuca ilerlemek istediğine dikkat çekti.

"1,5 DERECE HEDEFİNİ PUSULA OLARAK GÖRECEĞİZ"
Kurum, COP31'in Antalya Mutabakatı ile nihai hedefe ulaşması için çaba sarf ettiklerini belirterek şunları söyledi:
"Zaten bugün konuştuğumuz sorun da bu: hedeflerle uygulama arasındaki mesafe. O yüzden de COP31 Başkanlığını ilk günden beri 'Uygulama COP'u' olarak tarif etmemiz bu mesafeyi azaltmak içindir. Tabii 196 ülkenin bir araya gelip bir uzlaşıyla hareket etmesi kolay bir iş değil. Paris Anlaşması bunu başarmıştır.
Bugün Paris Anlaşması'nı tartışmanın, günümüz şartlarına göre yeniden değerlendirmenin kimseye bir faydası yok. Oradan bir uzlaşı çıkmaz. Biz Paris Anlaşması'nın ortaya koymuş olduğu 1,5 derece hedefini pusula olarak göreceğiz. Hedeflerimizi, uygulamalarımızı o 1,5 dereceyi yakalamak üzere hayata geçireceğiz. COP31'deki kararlılığımız, COP31'deki eylemlerimiz, hedeflerimiz, hepsi bunun üzerinedir.
İlk günden beri hep şunu dedik: 'Diyalog devam edecek, uzlaşıyla ortak zemin bulacağız ve aksiyonla da netice alacağız, sonuç alacağız' dedik. Sonuna kadar öyle gideceğiz ve şunu söyleyebilirim: Bu hedefleri, Antalya Mutabakatı'nı, buradaki Örtü Karar'ı hayata geçirdiğimizde şu an yaşadığımız emisyonların yaklaşık yüzde 30 azaldığını görüyoruz. İstediğimiz bu: daha güzel bir gelecek. Dolayısıyla bu işleri yaptığımızda o geleceğe hep birlikte ulaşabiliriz."

DİVAN TOPLANTISINDA NE KONUŞULDU?
Gazeteciler dün akşam düzenlenen Divan Toplantısı'na ilişkin de meraklarını dile getirerek "Yabancı katılımcılar da sizce o Divan ruhunu tam olarak yaşayabildiler mi?" diye sordu. Bakan Kurum, toplantının 5 saate yakın sürdüğünü dile getirerek şu yanıtı verdi:
"Bütün bakanlarımız hemen hemen oradaydı. Tüm ülkeler açık yüreklilikle kendilerini ifade ettiler. Biz de tarihteki adı Divan, başka bir yerde imece, başka bir yerde meclis, başka bir yerde birçok adı var. Aslolan burada bir araya gelmek, saygı çerçevesi içerisinde birbirini dinlemek ve orada da uzlaşıyla ortak hareket edebilme. Ve biz de Divanımızda dün bütün bakanlarımızı, bütün ülkelerin beklentilerini, önceliklerini, endişelerini dinledik.
Bu kapsamda da bize oldukça faydalı olduğunu düşünüyorum. En azından Örtü Karar'ı şekillendirmemizde oradaki fikirlerden faydalandık. Oradaki beklentileri o karara yansıtmaya çalıştık. Umuyoruz ki her ülkenin kendisini görebileceği, kendi beklentisini karşılayabileceği bir karar metni olmuştur. Tabii ki sevgili Chris'in (Chris Bowen) de ifade ettiği gibi bu son metin değil. Biz gelen görüşleri alacağız, gelen görüşleri dinleyeceğiz. Bütün gruplarla bu toplantı sonrası görüşmeye devam edeceğiz.
Nihayetinde hepimizin uzlaşı üzerine vardığı bir metni yarın Genel Kurul'da 'Antalya Mutabakatı' olarak tüm dünyaya ilan etmek istiyoruz. Tüm dünyaya 'Antalya'da bir şeyler değişti, Antalya'da yeni bir dönemin kapıları aralandı' diyebilmek istiyoruz."

"HEM ABD HEM DE ÇİN ÖNEMLİ KARARLARIN ALINMASINDA İRADE ORTAYA KOYMUŞTUR"
Yabancı gazetecinin "Burada en çok emisyon salan ABD ve Çin yer almıyor" şeklindeki eleştirisine de yanıt veren Kurum şu tespitlerde bulundu:
"Çin Devlet Başkan Yardımcısı, birçok bakanımız buradaydı. Açılış gününden itibaren de müzakere heyetleriyle birlikte yoğun bir katılım sergiliyorlar. Amerika tarafına baktığımızda, Amerikan Ticaret Odası yine burada iş dünyamızla birlikte çalıştı ve dünyada en çok emisyon üreten şirketler burada iklim mücadelesine katkı sunabilmek adına irade ortaya koydular.
Dolayısıyla biz toplumun tüm kesimlerini burada değerlendirmek, burada dikkate almak zorundayız. Bu kapsamda hem Amerika Birleşik Devletleri hem de Çin burada bu sürece ilişkin önemli kararların alınmasında irade ortaya koymuştur. Koyacaktır. Herkes özgür. Neticede burada karar almamız için birilerine ihtiyaç yok."

"DÜNYA MAALESEF KÖTÜ BİR YERE GİDİYOR"
İklim değişikliğinin dünyayı nasıl etkilediğini tüm ülkelerin farklı derecelerde yaşayarak gördüğüne dikkat çeken Kurum, "Dünya değişiyor. Dünya maalesef kötü bir yere gidiyor. Bunun farkındayız, değil mi hepimiz? Yaşadığımız seller, Nepal'deki, Pakistan'daki, Meksika'daki, Amerika'daki krizler bunu bize net bir şekilde söylüyor.
Dolayısıyla birilerinin bize bir şey dayatmasına gerek yok. Yani bu işi fırsat gören, bu işe liderlik eden ülkeler bugün daha da büyüyor. Bu gerçek de ortada. Dolayısıyla zorla kimseye bir şey yaptıramazsınız. Aslolan gönüllülüktür. Aslolan gerçekten ülkesi adına, tüm dünya adına sorumluluk alabilmektir" dedi.
"HER ÜLKENİN KALKINMA ŞARTLARINA SAYGI GÖSTEREREK BUNU YAPACAĞIZ"
Kurum, "Örtü Karar'da fosil yakıtın yer alıp almayacağı" yönündeki soruyu da COP31 Başkanlığının 35'e 35 elektrifikasyon hedefine dikkat çekerek cevapladı:
"Burada daha önceki COP'larda alınan kararları tartışmaya açmıyoruz. Fosil yakıtlarla ilgili de Dubai'de COP28'de alınan kararı biliyoruz. Fosil yakıtlardan uzaklaşma hedefi Dubai'de ortaya konuldu. Ben şunu söylemek istiyorum: Elektrifikasyonun 2035'te küresel kullanımda yüzde 35'e ulaşabilmesi fosil yakıtlardan uzaklaştırmayı gerektirir.
Dolayısıyla biz bir konu üzerine kilitlenip çözümsüzlüğü aramak yerine burada somut işlerle, gerçekçi işlerle ilerleme sağlamamız lazım diyoruz. Pusulamız belli. 1,5 dereceyi yakalayabiliyor muyuz? Oraya bakalım. Bunu yakalamalıyız. Bunun gayretini koyalım. Her ülkenin önceliğine, her ülkenin beklentisine, her ülkenin kalkınma şartlarına da saygı göstererek bunu yapacağız. Bunun yolu var, bilim bunu söylüyor. Biz de bilime inanıyorsak bunu yapabiliriz diye değerlendiriyorum."

"ZORLA GÜZELLİK OLMAZ, BİR ÜLKE DÖNÜŞÜMÜ FIRSAT GÖRMÜYORSA O ÜLKEYE BİR ŞEY ANLATMAMIZA GEREK YOK"
Fosil yakıttan uzaklaşma konusunda COP31 Başkanlığının elektrifikasyon hedefiyle kararlı bir duruş sergilediğini vurgulayan Kurum şöyle devam etti:
"Attığımız kararlı adımların görülmesi gerektiğini, buraya destek verilmesi gerektiğini düşünüyorum. Neticede aynı kararları tartışarak bir yere gelemediğimiz bugün gün gibi ortada. Aynı şeylerle çıkmaz bir sokağa girdiğimizde ilerleme kaydedemediğimiz de ortada.
O yüzden burada yapmamız gereken elle tutulur, somut sonuçlar üretmek. Buraya odaklanmak lazım. Sorun burada, değerli arkadaşlar. Herkes kendi penceresinden bakarsa, herkes kendi menfaati doğrultusunda hareket ederse burada bir çözümsüzlüğe doğru gideriz. Aslolan 2050'ye net sıfıra ulaşabiliyor muyuz? 1,5 derece hedefine sadık çalışabiliyor muyuz? Buraya odaklanmamız lazım. Zaman içerisinde teknoloji değişimiyle bundan 3 yıl önce 1 megavat güneş panelinin yatırım maliyeti milyon dolardı.
Şu an 300-400 bin dolara geldi ve yenilenebilir enerjideki maliyet fosil yakıtın neredeyse yarısı. Çin'i kim zorluyor bu dönüşüme? Kimse zorlamıyor. Çin büyük bir dönüşüm içerisinde fırsat gördü ve liderlik ediyor bu pozisyona. Her ülkenin bu şartlarda büyümesi lazım. Bunu zaten fırsat görmüyorsa o ülkeye bir şey anlatmamıza gerek yok. Türkçede bir atasözü var: Zorla güzellik olmaz. O yüzden birlikte el ele vererek yapacağız."
"ÇOK ÖNEMLİ MUTABAKATLAR, ÇOK ÖNEMLİ ANLAŞMALAR BURADA YAPILDI"
Basın mensupları COP31 Başkanı Kurum'a "Yeşil finansmana yönelik olumlu tepkileri nasıl değerlendirdiklerini" de sordu. COP31'de yeni anlaşmalarla sürecin yeni bir boyuta taşındığına işaret eden Kurum şunları söyledi:
"Ulusal ve uluslararası alanda birçok finans kuruluşu buradaydı. Görüşmeler yaptı. Anlaşmalar imzalandı. Ülkeler bu çerçevede yeni projelerini tüm dünyayla paylaştılar. Finans önemli. Sürdürülebilir finans önemli. Temiz teknolojilere ulaşım adına yine finansmanın bilhassa az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelere ulaşması önemli. Ve burada da çok önemli görüşmeler yapıldı.
Özel sektör buradaydı. Yani özel sektör deneyimini paylaştı ve temiz teknolojilere ulaşma ve yenilenebilir enerjilere yine yatırım yapma noktasındaki bu finans görüşmelerini yaptı. Çok önemli mutabakatlar, çok önemli anlaşmalar burada yapıldı. Çin Ulusal Enerji İdaresiyle ve 3 bin megavat da yine iletim altyapısı da dâhil olmak üzere Suudi Arabistan'la yatırım yaptı. Bunlar önemli yatırımlar. Yani dünyanın her yerinde bu değişim devam ediyor. Az önce arkadaşımızın sorduğu soruyla da bağlayacak olursak bu bir fırsat.
1950'de dünya sanayileşti. Bugün o sanayileşmesini yapan toplumlar gelişmiş ülke konumundalar. Üretimiyle, istihdamıyla, kişi başı geliriyle... Bugün eğer bu sürdürülebilir dönüşümü yapmazsak, bugün eğer o döngüsel ekonomi anlayışını ülkelerimizde kabul etmezsek geri kalmaya mahkûm kalırız. O yüzden sektörüyle, hükümetiyle, vatandaşıyla, toplumun tüm kesimleriyle bunu yapmak mecburiyetindeyiz."
"FİNANSMAN NOKTASINDA BİLİMİN IŞIĞINDA SEKRETARYAYA BİR GÖREV VERDİK"
Kurum, gelişmekte olan ülkeler ile küçük ada devletlerinin uyum finansmanının artırılması yönündeki talebini dikkate aldıklarını söyledi. Gelişmiş ülkelerin taahhüt ettikleri finansmanı hızla sağlaması ve uyum finansmanını artırması yönündeki ifadeleri taslağa eklediklerini belirten Kurum, artışın hangi tarihten itibaren hesaplanacağına ilişkin tartışmaların sürdüğünü kaydetti.
Nereden başlayacak? Hangi tarihten itibaren uyum finansmanı 3 katına çıkacak tartışmaları var. Bu tartışmaları gidermek adına da bilimin ışığında sekretaryaya bir görev verdik. Sekretarya bunu çalışacak ve hızlı bir şekilde bu hakkaniyet, adalet çerçevesinde nereden başlaması gerekir, hangi tarihin alınması gerekir ve hangi tarihten sonra 3 katına çıkarılması gerekir, bildirecek ve en kısa zamanda bu da karara bağlanacak" dedi.

"PARA VAR AMA KULLANDIRAMIYORUZ"
Kurum, bir gazetecinin yeni finansman taahhütlerine yönelik eleştirisine Türkiye'nin COP31 Eylem Gündemi'nde ve 2035'e yönelik hedeflerinde yer alan İklim Uygulama Köprüsü ve Sürdürülebilir Kentsel Dirençlilik Finansman Faaliyeti'ni (SURFF) anlatarak yanıtladı. Daha önceki COP'larda taahhüt edilen rakamların dahi hayata geçirilemediğine dikkat çeken Kurum, Türkiye'nin bu noktada bu iki mekanizmayla yol haritası çıkarıp uygulamanın önünü açmaya çalıştığını vurguladı.
"FİNANSMAN VE PROJE İÇİN BİZ İKLİM UYGULAMA KÖPRÜSÜ'NÜ HAYATA GEÇİRDİK"
Kurum konuşmasını şöyle tamamladı:
"Mevcut taahhütleri de hâlâ yakalanmış değiliz, gerçekleşmiş değil. Mevcut taahhütler gerçekleşse bile 1,5 derece hedefine yeterli mi? O da değil. Dolayısıyla bizim eldekini en iyi şekilde kullandırmamız lazım. Bunun için ne yapıyoruz? Bakın, sadece finans eksikliği yok. Bugün AB temsilcilerimizle görüşmeler yaptık. Para var ama kullandıramıyoruz.
Sebebi: Hazır proje yok. Uygulanabilir proje yok. Azaltım veya uyum bağlamında proje yok. 'Peki, bunu gidermek için siz ne yaptınız?' derseniz biz İklim Uygulama Köprüsü'nü hayata geçirdik. Az gelişmiş ülkelerde yeşil dönüşümün önünü açacak mekanizmayı hayata geçirdik. SURFF'le yerel yönetimlerin adaptasyonunu güçlendireceğiz. Çünkü en çok onlar etkileniyor.
Ulaşımda, altyapıda, kanalizasyonda, üstyapıda yerel yönetimlerin bu işi hızlandırabilmesi, doğru projeyi, doğru finansmanla etkin bir şekilde yönetilebilmesi adına SURFF uygulamasını hayata geçiriyoruz. Tüm bunlar uygulamadır. Tüm bunlar uygulamanın hızlandırılmasıdır. Dolayısıyla eldeki kaynağı en verimli kullanma yöntemleridir. Bunların hepsi de Örtü Karar'da, karar metninde var."