Adnan Menderes’in Yassıada günlerine tanık olmuştu! Halit Selvi o anları yıllar sonra anlattı

27 Mayıs 1960 askeri darbesinin ardından tutuklanarak Yassıada'da yargılanan ve 17 Eylül 1961 tarihinde İmralı'da idam edilen dönemin Başbakanı Adnan Menderes'in Yassıada'daki yargılama ve cezaevi sürecine tanıklık eden 88 yaşındaki Halit Selvi, aradan geçen yıllara rağmen unutamadığı günleri anlattı.

Giresun'un Çamoluk ilçesinden tedavi amacıyla Erzincan'a gelen Selvi, İHA muhabirine yaptığı açıklamada, 1960 darbesi sırasında İstanbul Yeşiltepe'deki birlikte askerlik yaptığını ve Menderes'in tutuklanarak Yassıada'ya götürülmesinin ardından kendisinin de adada görevlendirildiğini söyledi.

Yassıada’da Adnan Menderes’in arkasında görev yapan Halit Selvi, yıllar sonra tanıklık ettiği günleri anlattı. (Foıtoğraflar: İHA, AA ve Takvim Foto Arşivi)

YASSIADA'DA MENDERES'İN ARKASINDA GÖREV YAPTI

Merasim Bölüğü'nde askerlik yaptığını belirten Halit Selvi, Yassıada'daki görevinin Adnan Menderes ve dönemin hükümet yetkililerinin cezaevinden duruşmalara götürülmesi ve yeniden cezaevine getirilmesi olduğunu ifade etti.

Selvi, Menderes'le ilgili görevini şu sözlerle anlattı:

"Yassıada'da Adnan Menderes'i cezaevinden alarak duruşmalara götürme ve tekrar cezaevine geri getirme görevi bölüğümüzdeki askerlere verildi. Ben de o askerlerden biriydim. Duruşmalarda benim görevim onun arkasında durmaktı"

Halit Selvi, Yassıada’daki duruşmalarda Adnan Menderes’in arkasında görev yaptığını belirtti.

"MENDERES'İN ARKASINDA DURDUM"

Emekli olduktan sonra Çamoluk'ta yaşamını sürdüren ve 6 çocuk babası olan Selvi, Menderes'in arkasında görev yaptığı sırada çekilen ve yıllardır muhafaza ettiği fotoğrafı da gösterdi.

Menderes'in duruşmalardaki savunmasına ilişkin gözlemlerini paylaşan Selvi, onun mahkeme salonundaki tutumuna da değindi.

"Menderes çok iyi bir insandı. Menderes'i 'Niye yaptın, niye ettin?' diyerek boşuna idam ettiler. Onun başbakanlık yaptığı dönemde kıtlık, hırsızlık yoktu. Hükümeti döneminde yaptığı önemli ve başarılı işler dava konusu yapılarak savunması istendi. Ancak rahmetlinin sözünü tamamlamadan mahkeme başkanı tarafından azarlanarak yerine oturtulmasına çok tanık oldum"

VATAN CADDESİ SAVUNMASINI HATIRLADI

Halit Selvi, Adnan Menderes'in İstanbul'a yapılan Vatan Caddesi ile ilgili savunmasını da hatırladığını söyledi.

Selvi, Menderes'in İstanbul'un artan nüfusuna dikkat çekerek yolların gelecekte yetersiz kalacağını anlattığını ifade etti.

"Menderes, Türkiye Başbakanı olduğu dönemde İstanbul'un nüfusunun yaklaşık 1,5 milyon olduğunu, ancak nüfusun 2 milyonun üzerine çıktığını ve ileride yolların yetersiz kalacağını anlatıyordu. Buna rağmen sözünü tamamlamasına izin verilmedi"

"MENDERES'İN EZAN KONUSUNDA YAPTIKLARINI DA HATIRLIYORUM"

Selvi, Menderes döneminde ezanın yeniden Arapça okunmasına izin verilmesini de hatırlattı. Menderes'in bu konudaki politikalarının halk tarafından büyük ilgi gördüğünü söyledi.

Selvi, o döneme ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

"Menderes ezanın yeniden okunmasına izin verdi. Kapatılan camilerin yeniden açılması konusunda da çalışmalar yapıldı. Menderes'i seven insanların çok olduğunu o günlerde yakından gördüm"

İMRALI'DAKİ İNFAZLARA TANIKLIK ETTİ

Yassıada'daki yargılamaların ardından verilen idam kararları sonrasında İmralı'ya geçiş hazırlıkları yaptıklarını anlatan Selvi, aralarında Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ın da bulunduğu bazı sanıkların idam edildiğini söyledi.

Menderes'in sağlık durumu nedeniyle hakkındaki idam kararının diğerlerinden bir gün sonra infaz edildiğini belirten Selvi, İmralı'ya ulaştıklarında mahkûmları gardiyanlara teslim ettiklerini aktardı.

Selvi, o günlerde yaşadıklarını şu sözlerle anlattı:

"Sabah kalktığımda Fatin Rüştü Zorlu'yu astıklarını söylediler. Bunun üzerine nerede astıklarını sorarak oraya koştum. Gittiğimde onu idam sehpasından indirmişlerdi, Hasan Polatkan'ı asmışlardı."

"YAŞADIKLARIMI UNUTMADIM"

Yassıada günlerinin üzerinden uzun yıllar geçmesine rağmen yaşadıklarını unutmadığını belirten Halit Selvi, Adnan Menderes'i duruşmalar sırasında yakından görmenin ve sonrasında İmralı'daki gelişmelere tanıklık etmenin hayatında unutamadığı olaylar arasında yer aldığını ifade etti.

MİLLETİN İRADESİNİ DARAĞACINDA ASTILAR

Sabah'tan Harun Sekmen'in haberine göre, Türkçe ezan dayatmasını kaldırarak milletin gönlünde mümtaz bir yer edinen Demokrat Parti lideri Başbakan Adnan Menderes'in, 1960 darbesini gerçekleştirenler tarafından asılmasının üzerinden 65 yıl geçti.

Adnan Menderes, Türkiye'nin demokrasi tarihinde yalnızca bir Başbakan olarak değil, tek parti döneminin ardından millet iradesini iktidara taşıyan ve toplumun yıllardır beklediği bazı değişimlere öncülük eden bir siyasetçi olarak iz bıraktı. 1950'de iktidara gelen Menderes döneminde Arapça ezan yasağı kaldırıldı, dini hayat üzerindeki bazı kısıtlamalar sona erdi, tarımda makineleşme hızlandı, yollar ve enerji yatırımları arttı.

Ancak 27 Mayıs 1960 darbesiyle iktidardan uzaklaştırılan Menderes, Yassıada'daki yargılamaların ardından 17 Eylül 1961'de idam edildi. Milletin oylarıyla Başbakanlık koltuğuna oturan Menderes'in darağacına gönderilmesi, Türkiye'nin demokrasi tarihine silinmez bir yara olarak geçti. 16 Eylül tarihinde yani Menderes'in idamından bir gün önce de Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan idam edildi.

MİLLİ MÜCADELEDE YER ALDI

Türkiye Cumhuriyeti'nin yönünü dünyaya açan ve birçok önemli icraata imza atan Adnan Menderes'in 27 Mayıs 1960 darbesi sonrası düzmece mahkemelerde verilen karar sonrası idam edilmesinin üzerinden 65 yıl geçti. Milletin gönlündeki sıcaklığını aradan geçen uzun senelere rağmen muhafaza eden Menderes, siyasi tarihimizin sembol şahsiyetlerinden biri oldu. Türk siyasetinin önemli isimlerinden Adnan Menderes, 1899'da Aydın'da dünyaya geldi. Menderes, milli mücadele döneminden itibaren vatan savunmasında hep en ön safta yer aldı. Yunanlıların İzmir'i işgal etmesi üzerine kurulan Ay-Yıldız direniş örgütünün liderleri arasında yer aldı.

Kurtuluş Savaşı sırasında gösterdiği başarıdan ötürü İstiklal Madalyası'yla onurlandırıldı. Menderes, Aydın ziyareti sırasında Atatürk'le tanışma fırsatı buldu. 1931 seçimlerinde bizzat Atatürk'ün emriyle listeye konularak aday yapıldı. Milletvekili seçildi. Aynı dönemde Ankara Hukuk Fakültesi'ni bitirdi. Adnan Menderes'in siyasi hayatında önemli bir dönüm noktası, 7 Ocak 1946'da Demokrat Parti'nin kurulmasıyla başladı. 14 Mayıs 1950 seçimlerinde Demokrat Parti yüzde 53 oy alarak iktidara geldi. Celal Bayar'ın cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından Menderes başbakanlık görevini üstlendi. Menderes döneminde tarımda makineleşme hız kazanırken karayolları, ulaşım ve baraj yatırımlarına ağırlık verildi. Ekonomik kalkınma hedefi doğrultusunda çeşitli altyapı ve sanayi projeleri hayata geçirildi. Türkiye'nin Kore Savaşı'na asker göndermesi ve 1952'de NATO'ya üye olması da Menderes döneminin dış politika açısından öne çıkan gelişmeleri arasında yer aldı. Demokrat Parti, 1954 seçimlerinde oy oranını yüzde 56'ya yükselterek iktidarını sürdürdü.

UÇAĞI DÜŞTÜ

Menderes'in başbakanlığı döneminde Kıbrıs meselesi Türkiye'nin dış politika gündeminde önemli bir yer tuttu. Kıbrıslı Rumların kurduğu EOKA'nın faaliyetleri ve adadaki çatışmalar, Türkiye'de de yakından takip edildi. 1950'li yılların sonlarına doğru Kıbrıs konusunda yaşanan gelişmeler siyasi atmosferi daha da hareketlendirdi. 17 Şubat 1959'da Kıbrıs görüşmeleri için İngiltere'ye giden Menderes'in uçağı, Londra yakınlarında kaza yaptı. Kazada 14 kişi hayatını kaybederken Menderes kazadan sağ kurtuldu. Tedavisinin ardından Londra'daki görüşmelere katılan Menderes, Kıbrıs müzakerelerini sürdürdü. Türkiye'de ise 1957 sonrasında siyasi ve toplumsal gerilim giderek arttı.

DÜZMECE MAHKEMELER

27 Mayıs 1960'ta Türk Silahlı Kuvvetleri darbe yaptı. Menderes ve Demokrat Parti yöneticileri, darbenin ardından düzmece mahkemelerle Yassıada'da yargılandı. Menderes hakkında verilen idam kararı 17 Eylül 1961'de uygulandı. Menderes, İmralı Adası'nda idam edildi. Menderes ve Demokrat Parti dönemine ilişkin tartışmalar sonraki yıllarda da devam etti. 11 Nisan 1990'da TBMM tarafından kabul edilen kanunla Adnan Menderes ve arkadaşlarının itibarları iade edildi. Menderes'in naaşı daha sonra İstanbul Vatan Caddesi'nde bulunan anıt mezara nakledildi.

TAKVİM UYGULAMASINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN

SONRAKİ HABER

Ankara'daki dev proje kaderine terk edildi

ÖNCEKİ HABER

Kuvvetli yağış birçok ili vuracak

Dilek Demir Takvim.com.tr Güncel