Yargıtay'dan çalışana yeni haklar! Mola tarifesi değişti: 13 saati aşana 2 saat ara

Milyonlarca çalışanı ilgilendiren, daha verimli çalışmaya yönelik verilen mola hakkı sessiz sedasız yeniden düzenlendi.

Kısa bir süre önce verilen yargı kararı doğrultusunda 11 saati aşan çalışmalarda çalışanlara bundan böyle 1 saat değil, en az 1,5 saat, 13 saati aşarsa 2 saat mola hakkı verilecek. Çalışanlara mola hakkı rehberi İş'in doğrusu'nda...

Mola hakkı nedir? Neden önemlidir?

Mola, çalışanları yorgunluk kaynaklı iş kazalarından koruma, bedensel ve ruhsal sağlamlıklarına katkıda bulunma, iş tatmini ve iş veriminin artırılması ve çalışanların sosyal yaşama katılması amacıyla mesai saatlerine verilen kısa aralardır.

image İşçinin mola hakkı ne kadar süredir?

Mola süreleri bir iş yerinde 4 saate kadar kısa süreli çalışanlar için 15 dakika, 4-7,5 saat arası 30 dakika, 7,5-11 saat arası 1 saattir. İş Kanunu'na göre çalışma süresi en fazla 11 saattir. Ancak bu sürenin üzerinde mesai çalışması yapıldığı belirlendi.

Yargıtaydan gelen kararla mola süreleri yeniden düzenlendi. Bundan böyle 11-13 saat arasında çalışanlar için 1,5 saat, 13-14 saat çalışanlara da 2 saat mola hakkı verilecek.

Yargıtay'dan çalışana yeni haklar (Fotoğraflar: Takvim Foto Arşivi)

Mola için farklı uygulamalar var mı?

Çalışma hayatında işçilerin mola süreleri konusunda farklı uygulamalar bulunmaktadır.

Çocuk ve genç işçiler, 2 saatten fazla 4 saatten az süren işlerde 30 dakika, 4 saatten 7,5 saate kadar olan işlerde 1 saat mola verebilir.

Çocuğa her 1 saatlik çalışmanın ardından 15 dakikalık mola verilmesi zorunlu. Kadın işçilere, bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam 1,5 saat süt izni verilir.

Günlük çalışma kapsamında sayılan bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi belirler. Karayolu taşımacılığında şoförler, 24 saatlik süre içinde 9 saatten fazla araç kullanamaz. Kesintisiz 4,5 saatten fazla araç süremez. En az 45 dakika mola vermek zorunda. İşveren süreleri ihlal ederse haklı fesih yolu açılır.

Çalışma hayatında işçilerin mola süreleri konusunda farklı uygulamalar bulunmaktadır.

Evden çalışanlar mola verebilir mi?

Evet, evden çalışanlar, sözleşmede aksi kararlaştırılmadığı sürece kanundaki mola sürelerine tabidir.

Mola hakkı toplu veya sıraya göre kullandırılabilir mi?

Mola hakkını belirlemek işverenin yetkisindedir. Çalışanlara toplu veya belli bir plana göre sırayla mola kullandırabilir.

Ancak molalar çalışma süresi içinde verilir, işe geç başlama veya işi erken bitirme şeklinde kullandırılamaz.

İşveren mola hakkını kullandırmak zorunda mı?

Mola hakkı Anayasa güvencesi altında olmakla birlikte işveren, çalışanlarına ara dinlenme sürelerini fiilen kullandırmak zorunda. İşveren mola sürelerini düşüremez ancak çalışan lehine artırabilir. Mola süresi bölünmeden verilir.

İşveren kullandırmazsa ceza alır mı?

Mola saatinde tamamen serbest olan çalışan, bu süreyi iş yeri içinde ya da dışında geçirebilir.

İş yerinde geçirmesi ve bu süre içinde çalışmaya devam etmesi durumunda ara dinlenmesi verilmemiş sayılır. İşverenin emrini iş yerinde beklemek de bu kapsamdadır. Ancak işçi iş yerinde kalsa bile ara dinlenmesi süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz.

Kullandırılmayan mola süreleri ile mesai süresi 45 saatin üstüne çıkıyorsa yüzde 50 zamlı ücret ödenir. Mola hakkını kullandırmayan işverene 26 bin 620 TL idari para cezası kesilir.

Mola süresi fazla mesai ücretini etkiler mi?

Evet, etkiler. Mola süreleri çalışma süresine dâhil değil. Fazla mesai hesabında mola süreleri toplam çalışma süresinden düşülür. İş davalarında hâkimler, işçinin fiilen çalıştığı süreyi belirlemek için ilk olarak mola sürelerini çalışma süresinden çıkarır. Ara dinlenmesi düşüldükten sonra kalan fiilî çalışma süresi haftalık 45 saati aşıyorsa aşan bölüm fazla çalışma olarak kabul edilir ve buna göre fazla mesai ücreti hesaplanır. İşverenler de mola süresini düşüren fazla mesai hesabı yapamaz. Eğer yaparsa işçinin fazla çalışma alacağı da işverenin yaptığı bu hatalı işleme göre yeniden belirlenir.

Mola süreleri çalışma süresine dâhil değil.

YEMEK VE ÇAY MOLASI NE KADAR VERİLEBİLİR?

İşçinin hakkı olan molalar mesaiden sayılmaz.

İş yerlerinde çalışanlara çay, kahve ya da namaz gibi ihtiyaç molası verilebilir. Bu süreler de mola olarak hesaplanır. Yemek molası uzun, çay molası kısadır.

İş yerinde 1 saat yemek, 15 dakika çay molası uygulanırsa mola süresi 1 saat 15 dakika olarak hesaplanır.

İŞVERENLER ARA DİNLENME SÜRESİNDE İŞÇİNİN İŞ YERİNİ TERK EDEMEYECEĞİNİ KARARLAŞTIRABİLİR Mİ?

Ara dinlenme süresinde işçilerin iş yerini terk edemeyecekleri kararlaştırılabilir.

İŞÇİ MOLA SAATİNDE UYUYABİLİR Mİ?

Molalarda çalışanlar tamamen serbesttir. İş yerinde uyuyup uyumayacağına çalışan kendisi karar verebilir.

İşveren, iş disiplini kapsamında iş yeri içinde uyumayı iç yönetmeliğiyle yasaklayabilir. Ancak özellikle Japonya ve Çin başta olmak üzere Uzak Doğu ülkelerinde çalışanlara molalarda verimliliği artırdığı gerekçesiyle uyuma izni verilmesi yaygınlaşmaktadır.

Haber: Önder Yılmaz