Araç muayenesinde yapay zeka dönemi! Bakan Uraloğlu duyurdu: "Aracın MR'ını çekeceğiz"

Türkiye'de araç muayene hizmetlerinde 15 Ağustos 2027'de başlayacak yeni dönem için hazırlıklarını sürdüren TURKA, yeni nesil araç muayene yaklaşımını ilk kez İstanbul'da açtığı Örnek Merkez'de tanıttı.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, TURKA Yeni Nesil Araç Muayene İstasyonunun tanıtım töreninde açıklamalarda bulundu. Bir ülkenin ulaşım ağının gelişmişliğinin o ülkenin geleceğe duyduğu güvenin en somut göstergelerinden biri olduğunu dile getiren Uraloğlu, "Bu güven; ancak teknolojiyi, bilgiyi ve insan hayatına verilen değeri aynı çatı altında buluşturduğumuzda gerçek anlamına kavuşur." ifadelerini kullandı.

"VİZYONUN İLK SOMUT ADIMI"

Merkezin sadece bir muayene istasyonu değil, adeta bir laboratuvar olarak Türkiye'nin 81 iline yayılacak bir dönüşümün öncü merkezi olduğunu dile getirerek açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'ndan yeni nesil araç muayenesi açıklaması. (Fotoğraflar: Takvim Foto Arşiv)

"Türkiye'de araç muayenesini artık sadece bir kontrol işlemi olmaktan çıkarıp teknolojinin, güvenliğin, vatandaş memnuniyetinin ve çevre duyarlılığının bir araya geldiği yeni bir sisteme dönüştürüyoruz. Bildiğiniz üzere 3 hafta önce, TURKA ile 2027–2047 döneminde Türkiye genelinde yürütülecek araç muayene hizmetlerine ilişkin imtiyaz sözleşmesini imzalayarak; 15 Ağustos 2027'den itibaren bu alandaki 20 yıllık yeni dönemin temelini atmıştık. Bugün ise bu vizyonun ilk somut adımını, Yeni Nesil Araç Muayene İstasyonunu sizlerle paylaşıyoruz."

YENİ TEKNOLOJİ GERÇEK ARAÇLAR ÜZERİNDE KULLANILACAK

15 Ağustos 2027'ye kadar bu örnek istasyonda yeni teknolojilerin, yazılımların ve ekipmanların gerçek araçlar üzerinde deneneceğini söyleyen Bakan Uraloğlu, "Ekipman karşılaştırmaları ve yazılım güncellemeleri yapılacak, operasyonel süreçler tek tek doğrulanacak. Burada elde edilecek deneyimlerin sonuçları; ülkemizin dört bir yanında, 81 ilimizde hizmet verecek araç muayene merkezlerine aktarılacak." açıklamasında bulundu.

"MUAYENE HİZMETLERİ OLMASI GEREKEN DÜZEYDE DEĞİLDİ"

Uraloğlu, Türkiye'de araç muayenesinin 1953 tarihli Karayolları Trafik Kanunu uyarınca 1985 yılına kadar Karayolları Genel Müdürlüğü, Emniyet Genel Müdürlüğü ile Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu temsilcilerinden oluşan komisyon tarafından yapıldığını hatırlattı.

Bakan Uraloğlu, "1985 yılından itibaren ise araçların teknik denetimleri Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yürütüldü. O dönemlerde imkanlar sınırlıydı ve muayene hizmetleri olması gereken düzeyde değildi." şeklinde konuştu.

"213 MİLYONUN ÜZERİNDE ARAÇ MUAYENESİ"

Uraloğlu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde her alanda olduğu gibi araç muayene hizmetlerinde de vizyoner bir dönüşüm yaşadıklarını belirterek sözlerine şu şekilde devam etti:

"2004 yılında başlatılan çalışmalarla devletimizin imkânları ile özel sektörün dinamizmini buluşturarak vatandaş odaklı, modern ve etkin bir hizmet modeli hayata geçirdik. 15 Ağustos 2007 tarihinde imzalanan İmtiyaz Sözleşmesi ile ilk özel sektör eliyle işletilen araç muayene istasyonunu da Elazığ ilimizde gururla faaliyete geçirdik. O günden bu yana geride bıraktığımız 19 yıllık süre zarfında, Bakanlığımızın titiz denetimi ve gözetimi altında; insan hayatına verilen değerin bir yansıması olarak uluslararası standartlarda, Avrupa ve dünya normlarında kusursuz bir hizmet yürüttük. Bu sürede tekrarlar ile birlikte 213 milyonun üstünde araç muayenesi gerçekleştirdik."

"ARACIN MR'INI TOMOGRAFİSİNİ ÇEKECEĞİZ"

Örnek merkezin, yalnızca bir test alanı olmayacağını aynı zamanda eğitim ve Ar-Ge çalışmalarına da ev sahipliği yapacağını belirten Bakan Uraloğlu, "Türkiye'nin farklı bölgelerindeki araç muayene merkezlerinde görev yapacak çalışanlar, teorik eğitimlerinin ardından burada gerçek araçlar üzerinde uygulamalı eğitim de alacak. Yeni araç muayene istasyonlarımızda yapay zekâ destekli görüntü işleme sistemlerinden yüksek çözünürlüklü kameralara, lazer ölçüm teknolojilerinden gelişmiş sensörlere ve robotik sistemlere kadar günümüzün en ileri teknolojilerinden yararlanacağız. Bu anlamda aracın MR'ını, tomografisini çekeceğiz." ifadelerini kullandı.

"YAPAY ZEKA TEKNİSYENLERİMİZİN TECRÜBESİNİ DESTEKLEYECEK"

Uraloğlu, insan gözünün fark etmekte zorlanabileceği kusurları dahi teknolojinin imkânlarıyla tespit ederek aracın teknik durumunu çok daha ayrıntılı biçimde ortaya koyacaklarını belirterek "Böylece muayeneyi yalnızca geçti-kaldı anlayışından çıkarıp, aracın teknik sağlık taramasının yapıldığı kapsamlı bir güvenlik kontrolüne dönüştüreceğiz. Bilişim teknolojilerinin en ileri seviyede kullanılacağı istasyonlarımızda; yapay zekâ, teknisyenlerimizin tecrübesini destekleyecek ve işlerini kolaylaştıracak. Yapay zekâ hiçbir zaman insanın yerine geçen bir unsur olmayacak; ama teknik personelimizin kararlarını objektif verilerle güçlendiren, hata riskini azaltan ve denetim kapasitemizi artıran önemli bir yardımcı olacak. Böylece insan kaynaklı hata ihtimalini azaltacak, muayene süreçlerinde standardizasyonu güçlendirecek ve ülkemizin her noktasında aynı yüksek muayene standardının uygulanmasına katkı sağlayacağız." şeklinde konuştu.

"3 MİLYAR DOLARLIK BİR YATIRIM PROGRAMINI HAYATA GEÇİRİYORUZ"

Bakan Uraloğlu, yeni nesil araç muayene dönemine ilişkin detayları paylaşarak sözlerine şu şekilde devam etti:

"Yeni nesil araç muayene dönemi için yaklaşık 3 milyar dolarlık bir yatırım programını hayata geçirmeyi planladık. Planlamalarımız doğrultusunda; 249'u sabit, 103'ü mobil olmak üzere 352 araç muayene merkezimiz ve yaklaşık 900 muayene hattımızla vatandaşlarımıza hizmet sunacağız. Binek ve ticari araçlarımıza yönelik sabit hatlarımızın yanı sıra; motosiklet muayene merkezlerimiz ve traktör gibi tarım araçlarımıza yönelik mobil muayene hizmetleri de sistemimizin bir parçası olacak."

ARAÇ MUAYENESİ EKRANDAN TAKİP EDİLECEK

Vatandaşlar açısından da yepyeni bir hizmet anlayışına geçeceklerini söyleyen Bakan Uraloğlu, "Araç sahiplerimiz modern ve konforlu bekleme salonlarında araçlarının muayenesini salondaki dijital ekranlardan ve kamera sistemlerinden takip edebilecek. Muayene sonuçlarına şu anda olduğu gibi e-Devlet üzerinden dijital ortamda da ulaşabilecek ve varsa kusurlarını çok daha ayrıntılı raporlarla açık şekilde inceleyebilecek. Daha önceden de defaatle belirttiğimiz üzere yeni dönemde vatandaşlarımızdan kredi kartıyla yapılan ödemelerde herhangi bir komisyon alınmayacak." dedi.

"BEKLEME SÜRELERİNİ AZAMİ ÖLÇÜDE AZALTACAĞIZ"

Uraloğlu, bekleme alanlarında konforlu oturma yerleri, dijital bilgilendirme ekranları ve erişilebilirlik uygulamalarıyla vatandaşların konforunu ön planda tutacaklarını da belirterek "Vatandaşlarımız araçların muayene sürecini canlı olarak da takip edebilecek ve araçların teknik durumu hakkında çok daha kapsamlı bilgi sahibi olabilecekler. Yeni teknolojiler ve operasyonel planlamayla; merkezlerimizdeki kapasiteyi daha verimli kullanacak, süreç akışını hızlandıracak ve bekleme sürelerini azami ölçüde azaltacağız." diye konuştu.

"YEŞİL LOJİSTİK YAKLAŞIMI SİSTEMİMİZİN EN ÖNEMLİ UNSURU"

Yeni istasyonları aynı zamanda çevreci istasyonlar olarak da planladıklarını kaydeden Bakan Uraloğlu, "Enerji verimliliği, karbon emisyonlarının azaltılması, dijitalleşme ve yeşil lojistik yaklaşımı yeni sistemimizin önemli unsurları olacak. Çünkü araç muayenesine yalnızca bugünün ihtiyacı olarak bakmıyoruz. Burada oluşacak büyük veri altyapısını; araç güvenliğinin geliştirilmesi, arıza ve kusurların analiz edilmesi, akademik araştırmaların desteklenmesi ve geleceğin ulaştırma politikalarının oluşturulması için de kullanmak istiyoruz." ifadelerini kullandı.

"GELECEĞİN ARAÇ MUAYENE SİSTEMİ"

Bakan Uraloğlu, hedeflerinin vatandaşın daha az beklediği, işlemlerini daha hızlı gerçekleştirdiği, insan kaynaklı hata riskinin azaldığı, her işlemin kayıt altına alındığı ve denetlenebildiği şeffaf, güvenilir ve modern bir araç muayene sistemi kurmak olduğunu kaydetti. Uraloğlu, sözlerine şu şekilde devam etti:

"Bu dönüşümün nihai amacı ise çok daha büyük: daha güvenli araçlar, daha güvenli yollar, daha az kaza, daha düşük çevresel etki ve vatandaşımızın cebini koruyan bir hizmet anlayışı ve çok daha kaliteli bir kamu hizmeti. Özetle biz; Türkiye'de araç muayenesini sadece yenilemiyoruz, geleceğin araç muayene sistemini kuruyoruz."

"KESİNTİSİZ, GÜVENİLİR HİZMET"

TURKA Yönetim Kurulu Başkanı Halis Ezer, yeni dönemin Türkiye ölçeğinde büyük bir dönüşüm programı olduğunu belirterek şunları söyledi:

"Türkiye'nin araç muayene sisteminde 15 Ağustos 2027'de başlayacak yeni dönem için hazırlıklarımızı sürdürüyoruz. Önümüzdeki 20 yıllık dönemde 81 ilde milyonlarca araca hizmet verecek, trafik güvenliğinin önemli parçası olan büyük bir hizmet altyapısının sorumluluğunu üstleneceğiz. Yaklaşık 3 milyar dolarlık yatırım programımızı bu sorumlulukla planladık. Teknolojiyi, çalışanlarımızı, fiziki altyapıyı ve araç sahibi deneyimini birlikte ele alan yeni bir sistem kuruyoruz. Bugün açtığımız Örnek Merkez, 15 Ağustos 2027'de devreye alacağımız sistemin bugünden gerçek çalışma koşullarında hazırlanmasını sağlayacak. Burada test edeceğimiz teknolojileri, geliştireceğimiz süreçleri ve oluşturacağımız standartları 81 ildeki araç muayene merkezlerimize taşıyacağız. Hedefimiz, hizmeti devraldığımız ilk günden itibaren kesintisiz, güvenilir, yüksek standartlarda ve güçlü bir teknoloji altyapısıyla araç muayene hizmeti sunmak."

UYGULAMALI TANITIM

Toplantıda yeni nesil araç muayene sistemi gerçek araçlar üzerinde uygulamalı olarak tanıtıldı. Katılımcılar teknik ekiplerin eşliğinde Örnek Merkezi gezerek yapay zekâ destekli görüntüleme, dijital ölçüm, araç altı ve karoseri tarama, lastik kontrolü, fren ve süspansiyon testleri ile robotik sistemleri yerinde inceleme imkanı buldu.

Muayenenin her aşamasında yapay zekâ desteğiyle elde edilen veriler görsel kanıtlarıyla dijital rapora aktarılarak ana araç muayene sistemlerine anlık gönderiliyor, teknisyenin yaptığı kontrol de görüntü ve veriyle desteklenerek takip ediliyor.

81 İLDE UYGULANACAK SİSTEM BU MERKEZDE TEST EDİLECEK

15 Ağustos 2027'den itibaren 81 ilde uygulanacak yeni araç muayene sisteminin teknoloji, ekipman ve operasyon süreçleri gerçek çalışma koşullarında bu merkezde test edilecek. Yeni teknolojiler, yazılımlar ve ekipmanlar gerçek araçlar üzerinde denenecek, ekipman karşılaştırmaları ve yazılım güncellemeleri yapılacak, operasyonel süreçler doğrulanacak. Burada elde edilen deneyim ve sonuçlar, 81 ilde hizmet verecek araç muayene merkezlerine aktarılacak.

Örnek Merkez aynı zamanda eğitim ve Ar-Ge çalışmalarına da ev sahipliği yapacak. Türkiye'nin farklı bölgelerindeki araç muayene merkezlerinde görev yapacak çalışanlar, teorik eğitimlerinin ardından gerçek araçlar üzerinde uygulamalı eğitim alacak. Kamu kurumları ve ilgili denetim otoriteleri de merkezi ziyaret ederek yeni sistemi yerinde inceleyebilecek.

YAPAY ZEKA DÖNEMİ

TURKA, yeni nesil araç muayene sisteminde teknolojiyi muayene sürecinin merkezine yerleştirecek. Yapay zekâ destekli görüntü işleme sistemleri, çok noktalı yüksek çözünürlüklü kamera altyapıları, lazer tabanlı ölçüm ve tarama sistemleri, sensör teknolojileri, gerçek zamanlı veri analitiği ve otomasyon altyapıları yeni sistemin temel unsurları arasında yer alacak.

Yeni teknolojilerle otomatik kusur tespit oranının artırılması, teknisyen değerlendirmelerinin objektif verilerle desteklenmesi ve muayene sonuçlarında standardizasyonun güçlendirilmesi hedefleniyor. Yapay zekâ ve görüntü işleme teknolojileri plaka ve araç tipi tanımadan araç karoseri ve altındaki kusurların belirlenmesine, lastik kontrollerinden araç boyutlarının ölçülmesine kadar farklı aşamalarda kullanılacak.

ARAÇ HAREKET HALİNDEYKEN KONTROL EDİLEBİLECEK

Yeni nesil teknolojiler sayesinde araçların bazı kontrolleri hareket halindeyken gerçekleştirilebilecek. Lastiklerin yanak bilgileri otomatik olarak okunabilecek, lastik ile araç uyumu kontrol edilebilecek ve lastik diş derinliği temassız olarak ölçülebilecek. Lastiklerdeki çatlak, kesik ve balon gibi kusurlar yapay zekâ destekli görüntüleme sistemleriyle tespit edilebilecek.

Yüksek çözünürlüklü kameralarla aracın alt bölümü taranırken, karoser hasarları görüntülenebilecek ve araç boyutları kamera teknolojileriyle ölçülebilecek. Robotik sistemlerle far ölçümü ve aydınlatma sistemi kontrollerinin otomatik gerçekleştirilmesi de yeni sistemde kullanılacak uygulamalar arasında.

MUAYENE SÜRECİNDE CANLI TAKİP

Yeni dönemde randevudan muayene sonucuna kadar araç sahibinin karşılaştığı süreçlerin dijitalleşmesi planlanıyor. Araç sahipleri muayenenin hangi aşamada olduğunu anlık olarak takip edebilecek, sonuçlara dijital ortamda erişirken araçlarının teknik durumu hakkında daha kapsamlı bilgi alacak.

Araç muayene merkezlerinde dijital yönlendirme ve bilgilendirme ekranları kullanılacak. Muayene verileri gerçek zamanlı işlenerek merkezi sisteme aktarılırken, merkezi veri yönetimi, dijital raporlama, performans takibi ve izleme altyapısıyla 81 ilde ortak standartlar uygulanacak.

BEKLEME ALANI KONFORU

Yeni nesil araç muayene merkezlerinin tasarımında araç sahibi deneyimi de yeniden ele alınacak. Bekleme alanlarında konforlu oturma alanları, dijital bilgilendirme ekranları ve erişilebilirlik uygulamaları yer alacak. Araç sahiplerinin araçlarının muayene sürecini bekleme alanlarından canlı olarak takip edebilmelerine imkân sağlayacak uygulamalar da planlanıyor.

Yeni teknolojiler ve operasyonel planlamayla merkezlerdeki kapasitenin daha verimli kullanılması, süreç akışının hızlandırılması ve özellikle bekleme sürelerinin azaltılması hedefleniyor.

KREDİ KARTI ÖDEMELERİNDE SIFIR KOMİSYON DETAYI

Yeni dönemde araç sahiplerinin muayene ücretlerini kredi kartıyla ödemelerinde herhangi bir komisyon veya hizmet bedeli alınmayacak. TURKA, ödeme sürecini de araç sahibi deneyiminin parçası olarak ele alacak. Bu kapsamda kredi kartıyla yapılan ödemelerde muayene ücreti dışında ilave maliyet oluşmaması sağlanacak.

81 İLDE 352 MERKEZ 900 MUAYENE HATTI

TURKA, 15 Ağustos 2027'den itibaren araç muayene hizmetini devralarak 81 ilde yeni nesil teknoloji altyapısıyla muayene hizmeti vermeye başlayacak. Mevcut plan doğrultusunda 249 sabit ve 103 mobil olmak üzere toplam 352 araç muayene merkezi ve yaklaşık 900 muayene hattı hizmet verecek. Binek ve ticari araçlara yönelik sabit hatların yanı sıra motosiklet muayene merkezleri ve traktör gibi tarım araçlarına yönelik mobil muayene hizmetleri de sistem içinde yer alacak.

YÜZDE 100 YERLİ VE MİLLİ ÇÖZÜM

Yeni nesil araç muayene merkezlerinde kullanılacak ekipmanlar arasında yüzde 100 yerli ve milli çözümler bulunuyor. Örnek Merkezde Altınay Robot Teknolojileri ve MEXT Teknoloji Merkezi'nin TURKA'ya özel çözümleri yer alıyor.

TURKA'nın uluslararası ortaklarından ABD merkezli Opus Group, İspanya'dan Itversia Gestión ve Arjantin'den VTV Norte de deneyimlerden elde ettikleri birikimi ve çözümlerini yeni sisteme aktaracak.

Örnek Merkez, 15 Ağustos 2027'ye kadar çalışan eğitimleri, Ar-Ge ve test çalışmaları ile gerçek araçlar üzerinde gerçekleştirilecek uygulamalar için aktif olarak kullanılacak. Bu tarihten itibaren ise TURKA'nın araç muayene merkezlerinden biri olarak hizmet vermeye devam edecek.

ORMAN YANGINLARINA KARŞI DESTEK NOKTASI

TURKA, 81 ilde hizmet verecek 249 sabit araç muayene merkezini orman yangınlarıyla mücadeleye destek verebilecek kapasiteye dönüştürmek üzere de çalışma yürütüyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı koordinasyonunda geliştirilmesi planlanan proje kapsamında, merkezlerin uygun yeni nesil yangın söndürme ekipmanlarıyla donatılması ve çalışanların orman yangınlarına ilk müdahale konusunda eğitim alması hedefleniyor.

Proje ile TURKA çalışanlarının, profesyonel itfaiye veya Orman Genel Müdürlüğü ekipleri yangın yerine ulaşıncaya kadar uygun ekipmanla ilk müdahaleye destek olması amaçlanıyor. Gerekli kamu koordinasyonlarının tamamlanmasının ardından uygulamaya alınması planlanan projeyle, 81 ile yayılan araç muayene ağı üzerinden orman yangınlarında erken müdahale kapasitesinin güçlendirilmesine katkı sağlanması amaçlanıyor.

MERKEZLER, AFET DURUMLARINDA SAHRA HASTANESİNE DÖNECEK

TURKA'nın 81 ile yayılacak merkezleri, yalnızca orman yangınlarında ilk müdahaleye destek verecek noktalar olmayacak. Merkezlerin aynı zamanda doğal afet ve acil durumlarda farklı ihtiyaçlara cevap verebilecek tesislere dönüştürülmesi de planlanıyor. Geniş fiziki alanlara ve Türkiye genelinde yaygın ağa sahip merkezlerin, ihtiyaç halinde ilgili kamu kurumlarının koordinasyonunda sahra hastanesi olarak kullanılabilecek şekilde değerlendirilmesi öngörülüyor.

Plan sayesinde TURKA'nın 81 ilde oluşturacağı hizmet ağı, araç muayene hizmetinin yanı sıra afet ve acil durumlarda kamu kurumlarının kullanımına sunulabilecek destek noktaları olarak da işlev görebilecek.