Dijital platformlar milli güvenlik sorunu! Denetim olmadığı halde reklamdan en büyük payı onlar alıyor

Dünya ABD merkezli dijital platformların işgali altına giriyor.

Başta AB olmak üzere ülke internetteki tek taraflı fırtınaya karşı tedbir almaya çalışırken söz konusu platformlar, özellikle "denetimsizlikleri" nedeniyle sıklıkla eleştiriyor.

Türkiye reklam harcamaları değişimi (Ekran görüntüsü)

TÜRKİYE'DEN 2024 YILINDA YABANCI MECRALARA 158 MİLYAR LİRA

Toplumun gizli düşmanı haline gelen yabancı dijital mecralar, algoritmaları kendi beliriyor, milyonlarca video ve fotoğraflarla ulusal medya açısından da risk barındırıyor. 2024 yılında Türkiye'den reklam aracılığıyla yabancı medya platformlarına 158 milyar lira aktarıldığı biliniyor. Haliyle bu durum yerel ve bağımsız medyanın ayakta durmasını zorlaştırıyor.

10 YILDA DEĞİŞEN REKLAM HARCAMALARI

Türkiye'de yatırım ve istihdam sağlamadıkları için bir gider kalemleri de bulunmayan yabancı dijital mecralar yüzde 30'lara çıkarak haksız rekabete sebep oluyor. Türkiye aleyhine yürütülen faaliyetlerde de başrolde yer alıyorlar. 2014 yılında reklam harcamalarının neredeyse tamamını yerel medya alırken, tablo 2019'dan sonra ciddi bir şekilde değişiyor. Yerel medya 2019'da geliri yarı yarıya kaybederken 2024'te tablo çok daha vahim bir hal alıyor. 2024 yılında yerel medya reklam harcamalarının yüzde 26 olarak gerçekleştiği biliniyor.

Dijital mecraların yükselişi ise yüzde 20 payla 2014 yılında başlıyor. Yerel medyanın azalan payı dijital platformlara gidiyor ve yabancı dijital platformlar 2019'da reklam pastasından yüzde 48 pay alırken bu rakam 2024'te yüzde 74'e kadar çıkıyor.

Sosyal medya (AA)

DENETİMSİZLİK TEHLİKESİ

Üstelik bu platformların bir de denetimsizlik tehlikesi bulunuyor. TV kanallarındaki içerikler RTÜK tarafından denetlenirken yabancı platformları içerikleriyle çoğu zaman tartışmaların odağında yer alıyor. Şeffaf olmayan algoritmalarla Türkiye'nin toplumsal ve siyasal gündemine müdahale eleştirileri çok daha sık oluyor. Veri tabanına kaydedilen milyonlarca takipçinin kişisel bilgileri de tehlikenin bir başka boyutu… Dünyada da işgale karşı birçok ülke sert tedbirleri hayata geçiriyor. Uzmanlara göre amaç dijitalleşmeyi engellemek değil adil rekabet koşullarıyla Türkiye'de üretilen içeriğin ekonomik ve toplumsal değerini koruyabilmek.

Sosyal medya (AA)

DİJİTAL MECRALAR BİRER "SİLAH" OLARAK KULLANILIYOR

Türkiye'nin dört bir yanındaki ateş çemberine dikkat çeken Savunma ve Güvenlik Analisti Mahmut Bölükbaş, "Dört tarafımızda savaşlar çatışmalar dönüyor Türkiye bunların içinde güvenli ve barış içinde kalmayı başarabiliyor. Baktılar ki terörizmle olmuyor bu yolu deniyorlar. Yabancı bir ülkeden servis yapılan bir hizmeti Türkiye'de hukuki olarak denetlemek çok da mümkün olmuyor. Türkiye 80 milyonun üzerinde ve büyük çoğunluğu genç popülasyondan oluşan bir tüketim toplumu. Bu pazarı biz yabancıların eğer biz toplumsal olarak dönüştürme aracı olarak kullanmasını istemiyorsak kendimizi bunu nitekim kendi kültürlerimizi, örflerimizi empoze edecek koruyacak şekilde dizayn edebiliriz." diyerek dijital mecraların birer "silah" olarak kullanıldığını vurguladı.

Sosyal medya (AA)

"AHLAKİ VE TOPLUMSAL YOZLAŞMAYA NEDEN OLUYOR"

Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık ise dijital platformların milli güvenlik üzerindeki doğrudan etkisine değindi. Kırık, "Günümüze dijital platformlar sosyal medya ve internet ortamı artık milli bir güvenlik sorunu haline geldi. Bu platformlarla rekabet ortadan kalkarsa Türk medyası derin bir yara alacak işte bu durum gerçek anlamda bir milli güvenlik sorunu olarak karşımıza çıkacak. Denetim konusunda da ciddi problemler var şu an baktığımızda televizyonlar RTÜK tarafından çok sık bir şekilde denetlenirken maalesef sosyal medya mecralarında bu durumun istenen ölçüde olmadığını görüyoruz. Telefonlarla uygulamalarla sosyal medya mecralarıyla dijital yayın platformlarıyla adeta derin bir baskı kuruluyor ve çocukların gençlerin ahlaki ve toplumsal yozlaşmalarına bu durum sebebiyet veriyor." ifadeleri ile denetim eksikliğinin yarattığı tehlikeyi aktardı.

Sosyal medya (AA)

HEDEF: ADİL REKABET VE YEREL DEĞERLERİ KORUMAK

Dünya genelinde birçok ülke "dijital işgale" karşı sert tedbirleri hayata geçiriyor. Uzmanlara göre Türkiye'nin de dijitalleşmeyi engellemek değil, adil rekabet koşullarını sağlamak ve Türk kültürüne ait içeriklerin ekonomik ve toplumsal değerini korumak adına kendi sistemini dizayn etmesi gerekiyor.