Yeni nesil hatırlamaz, arşiv unutmaz! 17 Ağustos'ta enkaz altında kalan devletten 6 Şubat sonrası asrın ihya ve inşasına: Rakamlarla hakikat

17 Ağustos 1999 saat 03.02'de zaman durdu... 45 saniye süren Marmara Depremi Kocaeli, Yalova, Sakarya, İstanbul ve Düzce'de büyük yıkımlara yol açtı.

Depremde 17 bin 480 kişi hayatını kaybetti, 43 bin 953 kişi yaralandı.

200 BİN KİŞİ EVSİZ KALDI

Yaklaşık 200 bin kişinin evsiz kaldığı, 66 bin 441 konut ve 10 bin 901 iş yerinin yıkıldığı depremden 16 milyona yakın kişi değişik düzeylerde etkilendi, 285 bin 211 konut ve 42 bin 902 iş yerinde hasar tespit edildi.

Merkez üssü Kocaeli'nin Gölcük ilçesi olan ve o dönem ʺasrın felaketiʺ olarak tanımlanan 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nin üzerinden 26 yıl geçti.

Depremde İstanbul'da 454 kişi yaşamını yitirirken Yalova, Düzce ve Gölcük'ten kentteki hastanelere getirilen yaralılardan hayatını kaybedenlerle bu sayı 981'e çıktı.

İstanbul'da 1880 kişinin yaralandığı depremde 41 bine yakın konut ve iş yerinde hasar oluştu, 18 bin 162 konut orta ve ağır şiddetteki hasar yüzünden oturulamaz hale geldi.

Kentte ayrıca 3 bin 171 okuldan 820'si hasar gördü. Bunların 118'i orta, 13'ü ağır hasarlı olarak belirlendi.

İstanbul'daki 10 bine yakın kamu binasının 1137'sinde az, 387'sinde orta, 37'sinde ise ağır hasar oluştu.

Bülent Ecevit'in deprem sonrası uyandırılmadığı, yetkililerin başbakanı ʺuyandırmaya kıyamadıklarıʺ anlatılıyor.



DEPREM BÖLGESİNE 3 GÜN GİDEMEDİLER! ECEVİT'İ UYANDIRMAYA KIYAMADILAR

Depremin gerçekleştiği 17 Ağustos 1999 tarihinde iktidarda koalisyon hükümeti var idi. Hükümet deprem bölgesinde ancak 3 gün sonra gelebilmişti.

Dönemin Başbakanı Bülent Ecevit deprem esnasında uyuyordu. Depremle ilgili hazırlanan 32. Gün belgeselinde de o dönem, Bülent Ecevit'in deprem sonrası uyandırılmadığı, yetkililerin başbakanı "uyandırmaya kıyamadıkları" anlatılıyor.

Hükümetin çaresiz kalması, can sayısının daha da artmasına neden oldu.

Deprem paralarıyla memur maaşlarının ödenmesi skandalı


TOPLANAN YARDIMLAR MEMUR MAAŞLARINA GİTTİ

Deprem felaketi için toplanan yardım paralarından, memur ve işçi maaşlarının ödenmesi de dönemin skandalları arasında yer aldı.

Depremin üzerinden 2 yıl geçmesine rağmen gazeteler "NEREYE GİTTİ BU PARALAR? Depreme niyet toplandı, krize kısmet oldu"başlıkları attı.



30 Eylül 2000 tarihinde çıkan Radikal Gazetesinde yer alan bir haber ise depremzedelere vaat edilen konutların hala yapılamadığını gösteriyor.

Haberde, "Kalıcı deprem konutlarının çoğunluğu ancak temel aşamasına gelebildi. Gecikmenin ana nedeni, yılı yapay gündem ve krizlerle 'idare eden' hükümetin bürokrasiyi azaltmaması" ifadeleriyle koalisyon hükümetinin krizi çözmek yerine uzattığı bildiriliyor.

YARALAR SARILMADI

Depremin ikinci yılında Milli Gazete'de çıkan "YARALAR SARILMADI" başlıklı haberde depremin üzerinden 2 yıl geçmesinde rağmen yaraların sarılmadığı belirtiliyor.

Haberde, "Tam iki yıl önce 17 Ağustos sabahı saatler 03.02'yi gösterirken 7.4 şiddetindeki depremle sarsılan Marmara Bölgesi'nde, yaşanan felaketin izleri silinmediğinden bilinçaltlarına hapsedilen korkuların da bir türlü üstesinden gelinemiyor. Merkez üssü Gölcük olan ve Yalova, Kocaeli, Sakarya, Bolu, Düzce ve İstanbul'da 20 binden fazla insanımızın hayatını kaybetmesine, 30 bine yakın insanın da sakat kalmasına neden olan depremin yaraları bir türlü sarılamıyor." ifadelerine yer verildiği görülüyor.

Başkan Erdoğan liderliğinde depremden etkilenen 11 ilde asrın ihya ve inşası gerçekleştirildi


BAŞKAN ERDOĞAN LİDERLİĞİNDE ASRIN İHYA VE İNŞASI

1999'da vatandaşının sahipsiz bırakan devlet 2023'te Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın güçlü liderliğinde asrın çifte felaketini yaşayan vatandaşını sahipsiz bırakmadı.

Depremin birinci yıl dönümünde depremzedeler kalıcı konutlarına kavuşturuldu.

Haziran 2025 itibariyle 250 bin konutun hak sahiplerine verildi, yıl sonuna kadar teslim edilen konut ve iş yeri sayısı 452 bin 983 olacak

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından Haziran 2025 itibariyle 250 bin konutun hak sahiplerine verildiğini, yıl sonuna kadar teslim edilen konut ve iş yeri sayısının 452 bin 983'e ulaşacağını bildirdi.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, TOKİ Başkanlığı, Emlak Konut GYO, Yapı İşleri Genel Müdürlüğü, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı ve İller Bankası işbirliğinde, 11 ildeki 3 bin 481 şantiyede 182 bin mimar, mühendis ve işçi ile ev ve iş yerleri yeniden inşa ediliyor.

Bölgede tamamlanan konut ve iş yeri sayısı 250 bin 636'ya yükselirken, yıl sonuna kadar 358 bin 859'u konut, 31 bin 307'si iş yeri ve 62 bin 817'si ise köy evi olmak üzere toplam 452 bin 983 bağımsız bölümün teslim edilmesi hedefleniyor.

EN FAZLA KONUT HATAY'DA

Hatay'da teslim edilen konut ve iş yeri sayısının 68 bin 406'ya yükselirken, yıl sonuna kadar 133 bin 382 konut, 9 bin 103 iş yeri ve 10 bin 763 köy evi olmak üzere 153 bin 248 konut ve iş yerinin yapımı tamamlanacak.

Öte yandan, deprem bölgesinde ağır yıkıma uğrayan 4 ilin tarihi çarşıları ve meydanlarının yeniden inşa çalışmaları da sürüyor.

Hatay'daki Habib-i Neccar Camii, Adıyaman'daki Ulu Cami ve Malatya'daki Söğütlü Camisi meydan projeleri kapsamında yapılıyor.

Malatya Bakıcılar Çarşısı, Şire Pazarı, Kuyumcular Çarşısı, Yüzüncü Yıl Çarşısı ve Kahramanmaraş'ın Dulkadiroğlu ilçesindeki Tarihi Kapalı Çarşı'nın da inşa ve ihya çalışmaları da devam ediyor.

Hatay'da "Dünyanın ışıklandırılan ilk caddesi" olarak bilinen Kurtuluş Caddesi'nde ise TOKİ tarafından 12 ada içerisinde 20 bin 390 metrekare alana 280 dükkanın, 69 konutun, 1 okulun ve 2 otelin inşası devam ediyor.

Ayrıca Emlak Konut, Adıyaman merkezde 349 bin 427 metrekare alandaki 160 blokta 1126'sı konut, 1213'ü dükkan, 820'si ofis olmak üzere toplam 3 bin 159 bağımsız bölümü inşa ediyor. Bölgede 1 savcılık binası ile 3 sevgi evinin inşası da sürüyor.

Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından çalışmalar hız kesmeden sürüyor


Deprem bölgesinde teslimatların son durumu şöyle:

"Adana'da 7 bin 190 konut ve 117 köy evi, Adıyaman'da 28 bin 970 konut, 1723 iş yeri ve 5 bin 990 köy evi, Diyarbakır'da 10 bin 56 konut, 500 köy evi, Elazığ'da 9 bin 381 konut, 882 köy evi, Gaziantep'te ise 19 bin 447 konut, 52 iş yeri ve 3 bin 651 köy evi, Hatay'da 60 bin 507 konut, 1152 iş yeri ve 6 bin 747 köy evi, Kahramanmaraş'ta 26 bin 311 konut, 774 iş yeri ve 11 bin 856 köy evi, Kilis'te 1713 konut, 4 iş yeri ve 544 köy evi, Malatya'da 27 bin 541 konut, 1117 iş yeri ve 6 bin 828 köy evi, Osmaniye'de 7 bin 420 konut, 6 iş yeri ve 1247 köy evi ve Şanlıurfa'da ise 7 bin 467 konut, 10 iş yeri ve 1299 köy evi teslim edildi."

2025'İN SONUNA KADAR TÜM KONUTLAR TESLİM EDİLECEK

Bu yıl sonunda ise 358 bin 859'u konut, 31 bin 307'si iş yeri ve 62 bin 817'si ise köy evi olmak üzere toplam 452 bin 983 bağımsız bölüm teslim edilecek.

İllere göre teslim edilecek konut sayıları ise şöyle:

"Adana'da yıl sonunda 11 bin 899 konut, 89 iş yeri ve 534 köy evi, Adıyaman'da 30 bin 835 konut, 2 bin 580 iş yeri ve 10 bin 158 köy evi, Diyarbakır'da 16 bin 27 konut, iş yeri 251 ve 1299 köy evi, Elazığ'da, 10 bin 261 konut, 87 iş yeri, 2 bin 794 köy evi, Gaziantep'te 23 bin 694 konut, 1219 iş yeri ve 4 bin 587 köy evi, Hatay'da 133 bin 382 konut, 9 bin 103 iş yeri ve 10 bin 763 köy evi, Kahramanmaraş'ta 53 bin 976 konut, 6 bin 397 iş yeri ve 13 bin 814 köy evi, Kilis'te 1854 konut, 4 iş yeri ve 1003 köy evi, Malatya'da 55 bin 496 konut, 10 bin 714 iş yeri ve 13 bin 210 köy evi, Osmaniye'de 9 bin 366 konut, 760 iş yeri ve 2 bin 92 köy evi ve Şanlıurfa'da ise 12 bin 69 konut, 103 iş yeri ve 2 bin 563 köy evi."

Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından çalışmalar hız kesmeden sürüyor

"SÖZÜMÜZÜ İNŞA ETMEYE DEVAM"

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da sosyal medya hesabından deprem bölgesinde bugüne kadar teslim edilen ve bu yıl içinde teslim edilecek konut ve iş yerlerine ilişkin haritalı paylaşımda bulundu.

Kurum, "Sözümüzü inşa etmeye devam. Teslimatta 250 bini geçtik, binlerce konutu daha tamamlama aşamasına getirdik. Asrın inşa seferberliğinde son durum." ifadelerini kullandı.

17 Ağustos’un 26. yılında acı yine yürekleri dağladı