Ölmeden önce mutlaka görmeniz gereken yapılar! Listenin zirvesinde İstanbul’un asırlık simgesi yer aldı

Antik Çağ'ın piramitlerinden Gotik katedrallere, Rönesans mucizelerinden modern kulelere uzanan bu eşsiz yapılar, insanlığın dehasını gözler önüne seriyor. Giza'dan Tac Mahal'e, Pantheon'dan masalsı Bavyera şatolarına kadar her bir eser ziyaretçilerini ebedi bir yolculuğa çıkarıyor. İşte ölmeden önce mutlaka görmeniz gereken büyüleyici binalar… AYASOFYA, İSTANBUL (MS 532-537) Tarih, coğrafya, din ve medeniyetlerin kesişim noktasında Ayasofya kadar sağlam duran başka bir yapı yoktur. Bizans İmparatorluğu'nun Magna Ecclesia'sı olarak inşa edilen eser; bin yıldan fazla süreyle kilise olarak hizmet vermiş, 1453 sonrasında Osmanlı'nın camisi olmuş, Cumhuriyet döneminde 85 yıl müze olarak hizmet vermiş ve 2020'de yeniden cami statüsüne kavuşmuştur. Dev pandantif kubbesinin altına adım attığınızda, içeri süzülen ışığın zifiri karanlıktan çekilerek altın mozaikleri, aziz figürlerini ve işlenmiş sütun başlıklarını görünür kılması unutulmaz bir atmosfer oluşturur. MISIR'DAKİ GİZA BÜYÜK PİRAMİDİ (MÖ YAKLAŞIK 2560) Fotoğraflar bu yapının muazzam büyüklüğünü anlatmakta yetersiz kalır. Antik Dünyanın Yedi Harikası'ndan en eski ve günümüze ulaşan tek eser olan Giza Piramidi'nin gerçek heybetini kavramak için yanı başında durmanız gerekir. Tarihçi Herodot, 100.000 işçinin 20 yıl boyunca devasa taşları çekip yığdığını aktarır. Bu antik devin gölgesinde durduğunuzda, insan emeğinin sınırlarını yeniden sorgularsınız. ROMA'DAKİ PANTHEON (MÖ YAKLAŞIK 118-126) Roma'nın merkezinde yer alan Pantheon'un kubbesinin tam altında durmak, mimari açıdan eşsiz bir deneyimdir. Yapı, günümüzde hala dünyanın takviyesiz en büyük beton kubbesi olma unvanını korur. Göksel sembolizm ile dünyevi mühendisliğin birleşimi olan binada, gizli iç odalar ve hafif ponza taşı kubbenin yükünü dengeler. MS 609'da kiliseye dönüştürülerek kesintisiz kullanılan Pantheon, orijinal bronz Roma kapıları ve devasa Mısır granit sütunlarıyla zamana direnmektedir. BRİTANYA'DAKİ ELY KATEDRALİ (MS 1083'TEN İTİBAREN) Doğu Anglia bataklıklarının üzerine inşa edilen Ely Katedrali büyük bir felaketten doğmuştur. 1322 yılında çöken Norman geçiş kulesinin yerine, üstü kurşun kaplı ve meşe ağacından yapılmış sekizgen bir kule inşa edilmiştir. Orta Çağ marangozluk dehasının zirvesi sayılan bu yapının mimarları Walsinghamlı Alan ve William Hurley imza atmışlardır. VENEDİK, SAN MARCO MEYDANI (11. İLA 16. YÜZYILLAR) San Marco Meydanı, tek bir binadan ziyade onu çevreleyen tüm yapıların uyumuyla dünyanın en büyük şehir meydanı unvanını hak eder. Aziz Mark Bazilikası, Dük Sarayı, yükselen Çan Kulesi, Saat Kulesi ve lagüne açılan Piazzetta bir bütün olarak kent güzelliğinin tanımıdır. Napolyon'un bile hayran kaldığı bu alan, zenginlik ve zarafetin taşlara bürünmüş halidir. KAMBOÇYA'DAKİ ANGKOR WAT (12. YÜZYIL BAŞLARI) Kamboçya ormanlarının içinden yükselen bu devasa tapınak kenti, Avrupalıların kültürel üstünlük kabullerini kökünden sarsan bir yapı olmuştur. Başlangıçta Hindu, sonrasında Budist tapınağı olarak kullanılan Angkor Wat, dünyanın en büyük dini kompleksidir. Öyle bir simgedir ki, dünyada benzersiz bir şekilde kendi ülkesinin milli bayrağında yer almaktadır. SAINTE-CHAPELLE, PARİS (1240'LAR) Fransa Kralı IX. Louis tarafından inşa ettirilen Sainte-Chapelle, iki katlı bir kraliyet şapelidir. Yapının üst şapeline dar bir sarmal merdivenle ulaşılır. Mavi renkle boyanmış ve yıldız motifleriyle süslenmiş tavan tonozlarına sahip olan yapı, dikey hatları öne çıkaran geniş vitray pencereleriyle iç mekana yüksek miktarda renkli doğal ışık alacak şekilde tasarlanmıştır. FLORANSA KATEDRALİ (DUOMO) (1296-1436) İnşası 140 yılda tamamlanan Floransa Katedrali (Santa Maria del Fiore), kentin tarihi merkezinde konumlanan devasa bir dinsel yapıdır. Dış cephesi beyaz, yeşil ve pembe renkli mermer kaplama panellerle işlenmiştir. Yapının tepesinde yer alan ve Filippo Brunelleschi tarafından tasarlanan sekizgen çift cidarlı kubbe, dönemin mühendislik teknikleri geliştirilerek ahşap iskele kullanılmadan inşa edilmiş ikonik bir Rönesans mimarisi örneğidir. PEKİN'DEKİ YASAK ŞEHİR (1406) Pekin'in merkezinde yer alan Yasak Şehir, Ming ve Qing hanedanlıkları döneminde imparatorluk sarayı olarak kullanılan 980 yapıdan ve yaklaşık 8.886 odadan oluşan bir komplekstir. Kuzey-güney eksenli simetrik bir düzene sahip olan yapıda, imparatorluk otoritesini simgeleyen kızıl dış duvarlar ve sarı kiremitli çatılar tercih edilmiştir. Çatı altı destek sistemlerinde ise geleneksel Çin ahşap mimarisinin örneği olan mavi, yeşil ve altın renklerde işlemeli konsollar yer alıyor. CHATEAU DE CHENONCEAU, LOIRE VADİSİ (16. YÜZYILIN ORTALARI) Cher Nehir köprüsü üzerindeki bir su değirmeninin temelleri üzerine inşa edilen Chenonceau Şatosu, Geç Gotik ve Erken Rönesans mimari unsurlarını bir arada barındıran bir yapıdır. Nehrin iki kıyısını birbirine bağlayan kemerli bir galeri şeklinde tasarlanmıştır. II. Dünya Savaşı sırasında, işgal altındaki bölge ile Vichy Fransası arasında kalan nehir sınırında konumlandığı için kaçış hattı işlevi görmüştür. Geçirdiği restorasyon süreçlerinin ardından günümüzde müze olarak hizmet veriyor. HIMEJI KALESİ, JAPONYA (1601-1609) Sıvalı beyaz duvarları ve katmanlı çatı yapısı nedeniyle 'Beyaz Balıkçıl Kalesi' olarak adlandırılan Himeji, askeri mimarinin estetikle buluştuğu noktadır. Savunma amacıyla tasarlanan karmaşık geçitleri ve labirent gibi kapıları barındırmasına rağmen, dışarıdan bakıldığında uçmaya hazırlanan zarif bir kuşu andırır. TAC MAHAL, HİNDİSTAN (1632-1653) Şah Cihan'ın merhum eşi Mümtaz Mahal için yaptırdığı bu beyaz mermer türbe, aşkın dünyadaki en büyük sembolüdür. Devasa kubbesi ve minarelerinin yanı sıra, yakından bakıldığında görülen değerli taş kakmaları, mermer oyma kafesleri ve ince bitki motifleriyle kusursuz bir dehanın ürünüdür. YORKSHIRE'DAKİ HOWARD KALESİ (1699) İnşasına 1699 yılında başlanan Howard Kalesi (Castle Howard), mimar Sir John Vanbrugh ve Nicholas Hawksmoor tarafından Barok tarzda tasarlanmış İngiliz müstakil malikanesidir. Yapı, merkezi kubbesi ve simetrik kanatlarıyla İngiliz Barok mimarisinin ilk ve önde gelen örnekleri arasında yer alır. Evelyn Waugh'un Brideshead Revisited romanının televizyon ve sinema uyarlamalarında çekim mekanı olarak kullanılmıştır. 1940 yılında çıkan büyük bir yangında ana kubbesi ve pek çok odası tahrip olan binada restorasyon çalışmaları kademeli olarak sürdürülmektedir. BAVYERA'DAKİ NEUSCHWANSTEIN KALESİ (1869) Alplerin eteklerinde sarp bir kayalık üzerine inşa edilen Neuschwanstein Kalesi, Bavyera Kralı II. Ludwig tarafından 19. yüzyıl Orta Çağ ve Romanesk mimari üslupları esas alınarak yaptırılmıştır. Dış cephesinde çok sayıda kule, sivri çatı ve süslü cephe detayları yer alır. Orta Çağ kalesi görünümünde tasarlanmasına rağmen, yapımında dönemin modern çelik strüktür ve mühendislik teknikleri kullanılmıştır. LA SAGRADA FAMILIA, BARSELONA (1882'DEN GÜNÜMÜZE) Antoni Gaudí'nin hayatını adadığı bu başyapıt, Gotik mimariyi doğadan ilham alan formlarla birleştirir. Ağaç gibi dallanan sütunları ve ışıkla dolan tavanıyla içeriye bir orman havası katar. Bilgisayarların olmadığı bir çağda karmaşık hesaplamalarla tasarlanan ve inşası hala süren kuleleri, Barselona silüetinin en belirgin simgesidir. WOOLWORTH BİNASI, NEW YORK (1910-1913) Gökdelen mimarisinin ilk örneklerinden olan Woolworth Binası, 'Ticaret Katedrali' olarak adlandırılmıştır. Cass Gilbert tarafından Gotik detaylarla tasarlanan bu çelik iskeletli yapı, kireçtaşı kaplamaları, sivri kemerleri ve kuleleriyle New York'un dikey yükselişinin en zarif sembollerinden biridir. MİLANO MERKEZ TREN İSTASYONU, İTALYA (1906-1931) Ulisse Stacchini tarafından 'Hareket Halinde Yaşam' fikriyle tasarlanan Milano Centrale, dünyanın en heybetli tren istasyonudur. Barok ve Art Deco detayların birleştiği mermer salonları, devasa koridorları ve dekoratif mozaikleriyle yolculara kendilerini adeta devasa bir sarayda hissettirir. LUTYENS'İN DELHI'Sİ, HİNDİSTAN (1912-1931) Mimar Edwin Lutyens liderliğinde Yeni Delhi'de inşa edilen hükümet kompleksi, İngiliz sömürge döneminin en büyük fiziksel mirasıdır. Bu kompleksin merkezinde yer alan ve günümüzde Hindistan Cumhurbaşkanlığı rezidansı olan Rashtrapati Bhavan, Doğu ve Batı mimarisini harmanlayan devasa bir yapı kompleksidir. DRESDEN'DEKİ FRAUENKIRCHE (1994-2005) 18. yüzyılda Barok tarzda inşa edilen Protestan (Lutheran) kilisesi Frauenkirche, II. Dünya Savaşı sırasında 1945'teki Dresden bombardımanında tamamen yıkılmıştır. Doğu Almanya döneminde enkazı anıt olarak korunan yapı, 1994 yılında başlayan rekonstrüksiyon projesiyle 2005 yılında tamamlanmıştır. Yeniden yapım sürecinde orijinal plana sadık kalınmış ve ayakta kalan eski taş parçaları yeni malzemelerle birleştirilerek yapı aslına uygun olarak inşa edilmiştir. (Bu liste The Telegraph verileri doğrultusunda hazırlandı. Görseller AA ve Takvim fotoğraf arşivinden derlendi.)