Likya’nın sönmeyen ateşi Yanartaş: Mitoloji, tarih ve doğanın buluşma noktası

Olympos Antik Kenti'nin birkaç kilometre güneybatısında yer alan ve antik çağlardan bu yana hiç sönmeden yanan Yanartaş, hem doğa tutkunlarının hem de tarih meraklılarının gözdesi olmaya devam ediyor. LİKYA'NIN SÖNMEYEN ATEŞİ: YANARTAŞ Türkiye Kültür Portalı'nın makalesine göre, alevlerin kaynağı olan efsanevi canavarın adıyla Kimera olarak da bilinen bu benzersiz doğal oluşum, ziyaretçilerine mitoloji ile coğrafyanın iç içe geçtiği eşsiz bir keşif rotası sunuyor. TARİH VE MİTOLOJİNİN KESİŞME NOKTASI Likya Birliği'nin önemli yerleşim merkezlerinden biri olan Olympos, Helenistik dönemde kurulduktan sonra Komutan Servilius İsauricus tarafından korsanlardan temizlenmiş ve MÖ 78'de Roma topraklarına katılmıştır. Kendi kendine sürekli yanan ateşiyle ün kazanan kent, önemli bir dini merkez haline gelmiş, bu önemini Roma ve Bizans dönemlerinde de aynı şekilde sürdürmüştür. GİZEMLİ GAZIN KAYNAĞI NE? Bu etkileyici doğa olayı, binlerce yıllık bir doğal gaz kaynağının çatlaklarından çıkan metan gazının yeryüzüne ulaşıp yanmasıyla meydana gelmektedir. Eskiden daha güçlü olan ateş, zamanla küçük ama çok sayıda aleve dönüşmüştür. Gündüz saatlerinde belli belirsiz olan alevler, gece saatlerinde oldukça belirgin bir hâl alırken, binlerce yıl denizcilere de bir fener gibi yol göstermiştir. BELLEROPHONTES VE CHIMERA EFSANESİ Halk arasında 'Likya'nın sönmeyen ateşi' olarak anılan bu fenomene ev sahipliği yapan Olympos, Yunan mitolojisindeki ağzından alev püskürten efsanevi yaratık Kimera (Chimera) ile özdeşleşmiştir. Anadolu'da binlerce yıldan beri anlatılagelen bu efsane ilk kez Homeros tarafından İlyada Destanı'nda aktarılmıştır. Söylenceye göre Ephyra Kralı Glaukos'un oğlu Hipponoes, bir av partisinde kardeşi Belleros'u öldürür ve 'Belleros'u yiyen' anlamına gelen Bellerophontes adını alır. Sürüldüğü Argos'un Kralı tarafından Likya Kralı'na gönderilen Bellerophontes, Likya Kralı tarafından Olympos Dağı'nda yaşayan aslan başlı, keçi gövdeli, yılan kuyruklu ve ağızdan alevler saçan canavar Chimera ile dövüşmeye gönderilir. Pegasus adlı kanatlı atıyla savaşa giden Bellerophontes, Chimera'nın saldırısı karşısında Pegasus ile havalanır ve yere inerken mızrağı ile canavarı yerin yedi kat dibine gömer. Ancak Chimera yerin yedi kat altından alevler saçmaya devam eder ve bugün hâlâ yanan alevler bu efsanevi yaratığın fışkıran ateşleridir. Bu zaferi kutlamak amacıyla Olympos'ta düzenlenen yarışlarda atletler, Chimera'nın kutsal ateşiyle meşalelerini tutuşturarak Olympos kentine koşmuşlardır. Bu etkinlik, daha sonra değişik spor dallarının eklenmesiyle birkaç gün süren Olimpiyat Oyunları'nın Anadolu'daki ilk örneği olmuştur. DEMİRCİ TANRI HEPHAISTOS'UN KÜLT MERKEZİ Antik dönemlerde efsanelerle anılan bu ateşin çevresi, zamanla Demirci Tanrı Hephaistos inancı etrafında şekillenen bir kült merkezine dönüşmüştür. Mitolojiye göre çirkin doğduğu için Zeus tarafından Olympos Dağı'ndan fırlatılan, topallığı nedeniyle diğer tanrılar tarafından hor görülen Hephaistos, yanardağların altına yerleşerek demirciliği meslek edinmiştir. Roma döneminde Olympos kentinin baş tanrısı olan Hephaistos adına alevlerin yanında bir tapınak inşa edilmiştir. Bu sebeple Yanartaş'a Hephaisteion adı da verilmektedir. Hristiyanlığa geçişle birlikte Hephaistos kültü sona erse de Yanartaş uzun süre kutsallığını korumuştur. Bugün yazıtları ve sunak kalıntıları görülebilen tapınağın üzerine Bizans döneminde büyük bir bazilika inşa edilmiştir. Alanda orijinal blokları görülebilen kutsal yol ile Roma ve Bizans dönemlerine ait yapı kalıntıları yer almaktadır. UNESCO YOLUNCA BİR MİRAS 2009 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne önerilen 'Likya Uygarlığı Antik Kentleri' arasında yer alan Olympos ve çevresi, aynı zamanda Likya Yolu yürüyüş güzergahının 24. etabı üzerinde yer alıyor. YANARTAŞ'A ULAŞIM Beydağları Sahil Milli Parkı sınırları içinde, Antalya'nın Kemer ilçesine bağlı Çıralı plajının yamaçlarından yaklaşık 300 metre yükseklikte bulunan alana, Olympos Ören Yeri girişinden itibaren yaklaşık yarım saatlik bir yürüyüşle ulaşılabiliyor. YANARTAŞ MİLLİ PARKI GİRİŞ ÜCRETLERİ Milli Parklar tarifesine göre güncellenen giriş ücreti Türk vatandaşları için 95 TL, yabancı ziyaretçiler için ise 475 TL olarak uygulanmaktadır. Alan doğrudan milli park statüsünde olduğu için gişelerde Müzekart geçerli değildir. Otopark alanı ise ücretsiz hizmet vermektedir. (Fotoğraflar: Takvim Foto Arşivi)