Ramazan ayının sonuna yaklaşılırken her yıl olduğu gibi bu yıl da milyonlarca Müslümanın gözü hilal gözlemlerine çevrildi. "Hilal göründü mü?" sorusu, bayramın hangi gün başlayacağını belirleyen en kritik gündem başlığı haline geldi. Farklı ülkelerden gelen resmi açıklamalar ise bu süreci yeniden tartışmaya açtı.
AÇIKLAMALAR PEŞ PEŞE GELDİ
Başta Suudi Arabistan olmak üzere birçok ülke, Şevval hilalinin gözlemlenemediğini duyurdu. Suudi Arabistan resmi ajansı SPA'nın geçtiği bilgilere göre, Kraliyet Divanı'na ulaşan bildirimler doğrultusunda hilalin görülmediği kesinleşti. Bunun üzerine Yüksek Mahkeme, 19 Mart Perşembe gününü Ramazan'ın son günü olarak ilan ederken, 20 Mart Cuma gününün Ramazan Bayramı'nın ilk günü olacağını açıkladı.
DOKUZ ÜLKEDE ORTAK KARAR
Suudi Arabistan'ın ardından Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Filistin, Kuveyt, Bahreyn, Yemen, Lübnan ve Sudan da benzer yönde açıklamalar yaptı. Bu ülkelerdeki yetkili dini kurumlar, yapılan gözlemlerde hilalin tespit edilemediğini bildirerek bayramın Cuma günü başlayacağını duyurdu.
Böylece farklı takvim uygulamalarının sıkça ayrıştığı İslam dünyasında, bu yıl geniş bir coğrafyada ortak bir tarih üzerinde uzlaşılmış oldu.
HİLAL GÖZLEMLERİ SONUÇ VERMEDİ
Katar Vakıflar ve İslam İşleri Bakanlığı'na bağlı Hilal Gözlem Komitesi, yürütülen tüm çalışmalara rağmen hilalin görülemediğini açıkladı. Kudüs ve Filistin Müftüsü Şeyh Muhammed Hüseyin de benzer bir değerlendirmeyle bayramın Cuma günü idrak edileceğini duyurdu. Lübnan ve Sudan'daki dini otoriteler de aynı doğrultuda karar alarak takvimleri netleştirdi.
GELENEKSEL YAKLAŞIM: "GÖRMEDEN BAŞLAMAYIN"
Klasik İslam anlayışına göre, Ramazan'ın başlaması da bitmesi de doğrudan hilalin görülmesine bağlı. Bu görüş, Peygamber Efendimiz'in şu hadisine dayanıyor:
( صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ، فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَأَكْمِلُوا الْعِدَّةَ ثَلاَثِينَ ) [ متفق عليه ]
"(Ramazan ayının) hilâlini gördüğünüzde oruç tutun. (Şevvâl ayının) hilâlini gördüğünüzde de bayram edin. Eğer (Şaban ayının hilâli) size görünmezse, (oruca başlamak için Şaban ayını, bayram etmek için ise Ramazan ayını) otuz güne tamamlayın."(Kaynak:Buhârî , 1909 ve Muslim, 1081)
Bu çerçevede hareket eden alimler, gözlemin esas olduğunu ve hesaplamaların bu hükmün yerine geçemeyeceğini ifade ediyor. Şaban ayının 29. günü hilal gözleniyor; eğer hava şartları uygun değilse veya hilal seçilemiyorsa, ay 30 güne tamamlanarak Ramazan başlatılıyor.
Aynı yöntem, Şevval için de geçerli kabul ediliyor.
Abdullah İbn Ömer'den rivayet edilen bir başka hadis de bu yaklaşımı destekliyor:
"Ayın 29. gecesi olunca hilali görmeden orucu açmayın. Şayet hava kapalı olursa(görmenize mani olursa) sayıyı 30 tamamlayın"(Kaynak: Buhârî, Savm, 11)
