Dünyanın en yüksek binaları: Orta Çağ’ın taş yapılarından mega gökdelenlere uzanan yolculuk

Bugün bu unvanı Dubai'deki Burj Khalifa elinde bulundururken, Suudi Arabistan'da inşası süren Cidde Kulesi yeni bir dönemin habercisi olarak yükselmeye devam ediyor. Tamamlandığında 1.000 metre yüksekliği aşacak olan yapı, dünyanın ilk kilometre yüksekliğindeki gökdeleni olacak ve insanlığın yükseklik yarışında yeni bir sayfa açacak. İLK BÜYÜK REKOR: ESKİ AZİZ PAUL KATEDRALİ Yükseklik: 149 metre Rekor dönemi: 1221-1311 Dünyanın en yüksek yapıları tarihindeki ilk büyük dönüm noktalarından biri Londra'daki Eski Aziz Paul Katedrali oldu. 1221 yılında tamamlanan kulesi sayesinde, yaklaşık 3.000 yıl boyunca dünyanın en yüksek insan yapımı yapısı olan Giza Piramidi'ni geride bıraktı. 1087 yılında başlayan inşaat çalışmaları iki yüzyıldan fazla sürdü. Katedralin yükselen kulesi, Orta Çağ Avrupa'sının mühendislik kapasitesini gözler önüne sererken, Mısır piramitlerinin uzun süredir devam eden hakimiyetine de son verdi. Ziyaret edilebilir mi? Hayır. Katedral, 1666'daki Büyük Londra Yangını'nda yok oldu. Ancak yerine Sir Christopher Wren tarafından inşa edilen günümüz St. Paul Katedrali ziyaret edilebiliyor. LINCOLN KATEDRALİ Yükseklik: 160 metre Rekor dönemi: 1311-1548 1311 yılında tamamlanan devasa kulesiyle İngiltere'deki Lincoln Katedrali, dünyanın en yüksek binası unvanını devraldı. Özellikle merkez kuleye eklenen 77 metrelik ahşap sivri kule, yapıyı dönemin rakipsiz mimari eseri haline getirdi. Katedral, tam 237 yıl boyunca dünyanın en yüksek yapısı olarak kaldı. Ancak 1548 yılında meydana gelen şiddetli bir fırtına, ahşap kulenin çökmesine neden oldu ve yapı rekorunu kaybetti. Ziyaret edilebilir mi? Evet. Lincoln Katedrali günümüzde İngiltere'nin en önemli dini yapılarından biri olarak ziyaretçilerini ağırlıyor. Ayrıca Magna Carta'nın günümüze ulaşan dört nüshasından biri burada sergileniyor. STRASBOURG KATEDRALİ Yükseklik: 142 metre Rekor dönemi: 1647-1874 1647 yılında Stralsund'daki kulenin yıldırım sonucu zarar görmesiyle dünyanın en yüksek yapısı unvanı Fransa'daki Strasbourg Katedrali'ne geçti. Yalnızca tek kulesi tamamlanabilen yapı, asimetrik görünümüne rağmen Gotik mimarinin en etkileyici örneklerinden biri kabul ediliyor. Victor Hugo tarafından 'devasa ve zarif bir harika' olarak tanımlanan katedral, 227 yıl boyunca dünyanın en yüksek binası olarak kaldı. Ziyaret edilebilir mi? Evet. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Strasbourg Katedrali, şehrin en önemli simgelerinden biri. AVRUPA'DAN AMERİKA'YA: PHILADELPHIA BELEDİYE BİNASI Yükseklik: 167 metre Rekor dönemi: 1894-1908 1894 yılında dünyanın en yüksek binası unvanı ilk kez Avrupa dışına çıktı. ABD'nin Philadelphia kentindeki Belediye Binası, tepesindeki William Penn heykeliyle birlikte 167 metre yüksekliğe ulaştı. Kamu yönetimi binası olarak tasarlanan yapı, dönemin en büyük taş binalarından biri olmasının yanı sıra bugün hala aktif olarak kullanılıyor. Ziyaret edilebilir mi? Evet. Binada bir gözlem güvertesi bulunuyor. GÖKDELEN ÇAĞINI BAŞLATAN YAPI: CHRYSLER BİNASI Yükseklik: 319 metre Rekor dönemi: 1930-1931 20. yüzyılın başında yükseklik yarışının merkezi New York oldu. Chrysler Binası, 1930 yılında tamamlandığında 300 metre sınırını aşan ilk yapı olarak tarihe geçti. Paslanmaz çelikten yapılan sivri kulesi ve Art Deco tasarımı, onu dünyanın en tanınan gökdelenlerinden biri haline getirdi. Ziyaret edilebilir mi? Kısmen. Yapı hala ofis binası olarak kullanılıyor ancak giriş lobisi ziyaret edilebiliyor. BİR İKONUN YÜKSELİŞİ: EMPIRE STATE BİNASI Yükseklik: 381 metre Rekor dönemi: 1931-1970 Empire State Binası, tamamlanmasının ardından Chrysler Binası'nı geride bırakarak dünyanın en yüksek binası oldu. 39 yıl boyunca zirvede kalan yapı, yalnızca mimari değil kültürel bir sembol haline geldi. King Kong'dan Sleepless in Seattle'a kadar birçok filmde yer alan bina, New York'un en tanınan simgelerinden biri olarak kabul ediliyor. Ziyaret edilebilir mi? Evet. 86. ve 102. katlardaki gözlem terasları her yıl milyonlarca ziyaretçiyi ağırlıyor. KISA SÜREN ZİRVE: DÜNYA TİCARET MERKEZİ KUZEY KULESİ Yükseklik: 417 metre Rekor dönemi: 1970-1973 Dünya Ticaret Merkezi'nin Kuzey Kulesi, 1970 yılında dünyanın en yüksek binası unvanını kazandı. Ancak bu rekor yalnızca üç yıl sürdü. Yapı, 11 Eylül 2001 saldırılarıyla birlikte modern tarihin en trajik olaylarından biriyle anılmaya başladı. Ziyaret edilebilir mi? Orijinal kuleler artık mevcut değil. Ancak yerlerinde bulunan 11 Eylül Anıtı ve Müzesi ziyaret edilebiliyor. CHICAGO'NUN DEV YAPISI: SEARS (WILLIS) KULESİ Yükseklik: 442 metre Rekor dönemi: 1973-1998 Chicago'daki Sears Kulesi, günümüzdeki adıyla Willis Tower, 25 yıl boyunca dünyanın en yüksek binası olarak kaldı. Kademeli bloklardan oluşan tasarımı ve 103. kattaki gözlem güvertesi, yapıyı dünyanın en dikkat çekici gökdelenlerinden biri haline getiriyor. Ziyaret edilebilir mi? Evet. Skydeck adı verilen gözlem platformu ABD'nin en yüksek seyir noktalarından biri. ASYA'NIN YÜKSELİŞİ: PETRONAS KULELERİ Yükseklik: 452 metre Rekor dönemi: 1998-2004 Malezya'nın başkenti Kuala Lumpur'da yükselen Petronas Kuleleri, dünyanın en yüksek binası unvanını Asya'ya taşıdı. İkiz kuleler ve onları birbirine bağlayan gökyüzü köprüsü, modern mimarinin en dikkat çekici örnekleri arasında yer alıyor. Ziyaret edilebilir mi? Evet. Özellikle kuleleri birbirine bağlayan Skybridge ziyaretçilerin en çok ilgi gösterdiği alanlardan biri. TAYVAN'IN GURURU: TAIPEI 101 Yükseklik: 510 metre Rekor dönemi: 2004-2010 Taipei 101, tamamlandığı dönemde dünyanın en hızlı asansörlerine sahip olmasıyla dikkat çekti. Deprem ve tayfunlara dayanıklı tasarımıyla da mühendislik başarısının sembollerinden biri olarak kabul edildi. Ziyaret edilebilir mi? Evet. İç ve dış gözlem terasları ziyaretçilere Tayvan'ın başkenti üzerinde eşsiz manzaralar sunuyor. GÜNÜMÜZÜN REKORTMENİ: BURJ KHALIFA Yükseklik: 828 metre Rekor dönemi: 2010-günümüz Dubai'deki Burj Khalifa, modern çağın en büyük mühendislik başarılarından biri olarak görülüyor. 828 metrelik yüksekliğiyle yalnızca dünyanın en yüksek binası değil, aynı zamanda 'mega gökdelen' kavramının da öncüsü oldu. Yapıda dünyanın en yüksek restoranlarından biri, çok katlı gözlem terasları ve lüks yaşam alanları bulunuyor. Açık havalarda binanın zirvesinden 80 kilometreden daha uzak mesafeler görülebiliyor. Ziyaret edilebilir mi? Evet. Burj Khalifa'nın çeşitli gözlem terasları yıl boyunca milyonlarca ziyaretçiyi ağırlıyor. SIRADAKİ REKORTMEN: CİDDE KULESİ Burj Khalifa'nın tahtı ise uzun süre boş kalmayabilir. Suudi Arabistan'da inşası devam eden Cidde Kulesi, tamamlandığında 1.000 metreyi aşan ilk gökdelen olacak. Nisan ayında 100. katı geride bırakan proje, planlandığı gibi ilerlerse 2028 yılında dünyanın en yüksek binası unvanını devralacak. İnsanlığın göğe uzanma hikayesi böylece yeni bir döneme girecek; ancak görünen o ki yükseklik yarışı hiçbir zaman sona ermeyecek. (Kaynak:Telegraph / Görseller: AA, Takvim foto arşiv)