Dünyanın en büyük canlısının gizemli sesleri ilk kez kaydedildi

Yaklaşık 12 bin yıldır yaşamını sürdürdüğü düşünülen Pando adlı dev titrek kavak kolonisi, yalnızca büyüklüğüyle değil, şimdi de köklerinden yükselen gizemli seslerle dikkat çekiyor. Araştırmacılar, elde edilen kayıtların bu benzersiz organizmanın iç yapısına dair yeni bilimsel ipuçları sunabileceğini belirtiyor. TEK BİR AĞAÇTAN OLUŞAN DEV BİR ORMAN Utah'ta yaklaşık 40 hektarlık bir alana yayılan Pando, aslında birbirinden bağımsız görünen 47 bin ağaç gövdesinden oluşuyor. Ancak bu gövdelerin tamamı aynı genetik yapıya sahip ve tek bir kök sistemiyle birbirine bağlı bulunuyor. Latince'de yayılmak anlamına gelen Pando, binlerce yıl boyunca büyüyerek yaklaşık 6 bin metrik ton ağırlığa ulaştı. Bu özelliğiyle dünyanın bilinen en büyük yaşayan organizması olarak kabul ediliyor. KÖKLERDEN GELEN BEKLENMEDİK SESLER Pando'nun Dostları (Friends of Pando) adlı oluşumun kurucusu Lance Oditt ve ses sanatçısı Jeff Rice tarafından yürütülen çalışma sırasında sıra dışı sonuçlar elde edildi. Rice, bir hidrofonu ağacın dibindeki boşluklardan birine yerleştirerek kök sistemine kadar uzattı. Başlangıçta önemli bir ses kaydetmeyi beklemeyen sanatçı, kulaklıklarını taktığında şaşırtıcı titreşimlerle karşılaştı. Rice, hidrofonların yalnızca su içindeki sesleri değil, katı yüzeylerde oluşan titreşimleri de algılayabildiğini belirterek, köklerden gelen hafif uğultuların hemen fark edildiğini söyledi. FIRTINA SIRASINDA SESLER GÜÇLENDİ Kaydedilen sesler özellikle şiddetli bir gök gürültüsü sırasında belirgin şekilde arttı. Kayıtlarda derinden gelen uğultular ve düşük frekanslı titreşimler dikkat çekti. Araştırmacılara göre bu sesler, milyonlarca yaprağın rüzgarın etkisiyle hareket etmesi sonucu oluşan titreşimlerin gövdeler ve kökler aracılığıyla iletilmesinden kaynaklanıyor olabilir. KÖK AĞI HAKKINDA YENI İPUÇLARI Deney sırasında dikkat çeken bir diğer bulgu ise yaklaşık 90 metre uzaklıktaki bir dala vurulduğunda ortaya çıkan seslerin hidrofon tarafından algılanabilmesi oldu. Normal koşullarda havada duyulamayacak kadar zayıf olan bu titreşimlerin kök sistemi üzerinden iletilmiş olabileceği düşünülüyor. Bilim insanları, bu durumun Pando'nun tüm gövdelerini birbirine bağlayan dev kök ağının işleyişine dair önemli bir ipucu sunduğunu ifade ediyor. Ancak sesin gerçekten kökler aracılığıyla mı yoksa toprak üzerinden mi taşındığını belirlemek için daha kapsamlı deneylerin yapılması gerekiyor. SESLER BİLİMSEL ARAŞTIRMALARA KAPI AÇABİLİR Lance Oditt, başlangıçta sanatsal bir proje olarak başlayan çalışmanın bilimsel açıdan da büyük potansiyel taşıdığını belirtiyor. Araştırmacılar, ses kayıtları sayesinde kök sisteminin haritalandırılması, su hareketlerinin izlenmesi, dallar arasındaki bağlantıların anlaşılması ve böcek kolonilerinin faaliyetlerinin incelenmesi gibi birçok konuda yeni bilgiler elde etmeyi hedefliyor. Jeff Rice ise doğal seslerin yalnızca etkileyici kayıtlar olmadığını, aynı zamanda bir ekosistemin sağlık durumunu ortaya koyan önemli veriler sunduğunu vurguluyor. Ona göre bu kayıtlar, gelecekte yaşanabilecek çevresel değişimlerin karşılaştırılabileceği değerli bir referans oluşturuyor. PANDO İÇİN TEHLİKE ÇANLARI ÇALIYOR Bilim insanlarının heyecanla araştırdığı bu eşsiz canlı ne yazık ki ciddi tehditlerle karşı karşıya. Uzmanlar, özellikle insan faaliyetleri nedeniyle Pando'nun giderek zayıfladığını belirtiyor. Bölgede otçul hayvan popülasyonunu dengeleyen yırtıcı türlerin azalması, genç sürgünlerin aşırı otlanmasına yol açıyor. Bu durum yeni gövdelerin gelişimini engelleyerek koloninin yenilenme kapasitesini düşürüyor. Araştırmacılar, dünyanın en yaşlı ve en büyük canlılarından biri olan Pando'nun geleceğinin belirsiz olduğunu ifade ederken, bu benzersiz organizmanın sırlarını ortaya çıkarmak için çalışmaların hız kesmeden devam edeceğini belirtiyor. (Science Alert, Takvim foto arşiv, AA)