Bir odaya girince "Ben buraya neden geldim?" diye düşünüyorsanız yalnız değilsiniz. Dr. Christian Jarrett, bu kısa süreli unutkanlığın beynin dikkat dağıldığında verdiği bir tepki olduğunu söylüyor.
"KAPI ETKİSİ" BEYNİ RESETLİYOR
Bilişsel sinirbilimci Christian Jarrett'a göre, bu fenomenin adı "kapı etkisi." Beynimiz çevresel bağlamlara göre çalışıyor. Yani her bir oda, zihinsel olarak ayrı bir "bölüm" gibi algılanıyor. Bir odadan diğerine geçtiğinizde, beyniniz geçmiş odadaki bilgileri geride bırakıp yeni ortama uyum sağlamak için bir tür "yeniden başlatma" yapıyor.
Jarrett, BBC Science Focus'a verdiği demeçte, özellikle dikkatimiz dağılmışken veya zihnimiz başka bir işle meşgulse bu unutkanlığın daha da sık yaşandığını belirtiyor. Queensland Üniversitesi tarafından yürütülen bir araştırma da bu bulguyu destekliyor. Deneylerde, insanlar aynı alan içinde bile olsa bir kapıdan geçtiklerinde kısa süreli hafıza performanslarında düşüş görüldü – özellikle de dikkatleri başka bir görevle dağıtıldığında.
BEYNİMİZİN "DOSYALAMA SİSTEMİ" NASIL İŞLİYOR?
Notre Dame Üniversitesi'nde yapılan bir diğer deneyde, katılımcılar sanal ortamda farklı odalara girerek nesneler taşıdı. Kapılardan geçtiklerinde, taşıdıkları nesneleri hatırlama oranlarının ciddi biçimde azaldığı gözlemlendi. Bu durumun nedeni, beynin anıları ardışık bölümler halinde "dosyalaması." Oda değişimi, beynin yeni bir dosya açmasına neden oluyor ve eski bilgiye erişim geçici olarak zorlaşıyor.
UNUTKANLIĞI AZALTMAK İÇİN NE YAPILABİLİR?
Christian Jarrett, bu hafıza karışıklığını azaltmak için bazı önerilerde bulunuyor:
-
Odaya girmeden önce yapacağınız işi net şekilde aklınızda canlandırın.
-
Hedefinize odaklanın – o anda aklınızdan geçen başka düşünceleri bilinçli olarak bastırın.
-
Not alma gibi basit yöntemler (örneğin elinize küçük bir işaret koymak) hedefi akılda tutmanıza yardımcı olabilir.
