Aşk sanıyorsunuz ama… Uzmanlar bu 5 narsist tipine karşı uyarıyor!

Kapalı kapılar ardında büyüyen bu davranışlar, kişinin özsaygısını zedeleyip sağlıklı ilişki algısını bulanıklaştırabiliyor. Peki hayatınızda yer alan narsist tipleri nasıl fark edebilir ve onlarla nasıl başa çıkabilirsiniz? İşte en sık karşılaşılan 5 narsist türü ve uzmanların önerdiği yollar... BİR NARSİSTE AŞIK OLMAK Narsist bir partnerle ilişki yürütmek çoğu zaman karmaşıktır. Kendilerini her şeyin merkezinde gören bu kişilerle birlikteyken, duyulmak, görülmek ve gerçekten takdir edilmek için sürekli mücadele edebilirsiniz. Bu, bir narsistin sevemeyeceği anlamına gelmez; fakat onların sevgisi çoğunlukla narsistik bir bakış açısı barındırır. Bu süreç; yalanlar, suçlama, sömürme, baskınlık kurma ve sahte vaatleri içerebilir. Dahası, ilişkinin istismara dönüşme riski vardır. Uzmanlara göre narsisizm bir spektrumdur. Bu spektrumun alt uçlarında yer alan kişiler değişime daha açık olabilir. İngiliz Danışmanlık ve Psikoterapi Derneği'nden terapist Sumeet Grover, bu tür kişilerin partnerlerinin duygularını fark edebildiğini, zaman zaman suçluluk hissedebildiğini ve farklı davranmayı düşünebildiğini söylüyor. Ancak ağır narsistik özelliklere sahip kişiler empati yoksunudur ve kendilerinde değişmesi gereken hiçbir şey olmadığını düşünerek yardım almaya yanaşmazlar. 'Başkalarını değiştiremezsin, sadece kendini değiştirebilirsin' sözü burada çok geçerlidir. Bu nedenle, narsistik davranışları tanımak ve farkındalığı artırmak önemlidir. Psikolojik ve fiziksel güvenliği her zaman önceliklendirmek ve tehlike işaretlerini fark etmek gerekir. Grover şöyle ekliyor: Aşk gözlerinizi kamaştırabilir; fakat gerçekçi bakış açısı güçlendiricidir. Bu şekilde, neye katlanmak istediğinize ve ilişkinin büyük fedakarlıklar gerektirip gerektirmediğine karar verebilirsiniz. Değersizleştirici davranışlar arttığında, sınır koymak öz saygınızı korumak için önemli bir adımdır. NARSİST BİR ARKADAŞ SENİ KÜÇÜMSEYEN ESKİ DOST Geçmişimiz olan kişilere sadık kalmak isteyebiliriz ancak narsist bir arkadaş kendinizi sürekli aşağı hissetmenize ve fikirlerinizi ifade edememenize yol açabilir. Hep kendilerinden bahsederler ve sizin hayatınıza dair bir şey duyduklarında rahatsız olurlar. Böylece onların zamanına ve ilgisine minnettar olmanız gerektiğine inanabilirsiniz. BACP akrediteli danışman Dee Johnson, narsistlerin hesapçı olduklarını, özellikle özgüveni düşük ve savunmasız insanları seçtiklerini belirtiyor. Cazibe ve iltifatla kişiyi kendilerine çekerler; fakat karşılığında sürekli onay beklerler. Onlara karşı durduğunuzda ise öfkeleriyle karşılaşırsınız. Ayrıca 'gizli narsist' olarak adlandırılan, sosyal açıdan kaygılı, hassas ve içe dönük kişiler de vardır. Utanç duyguları nedeniyle kurban rolünü benimserler ve ilgi beklerler. Bu kişilerin ihtiyaçları karşılanmadığında suçlama ve öfkeye yönelebilirler. Johnson'ın önerisi: Narsist tanınmaktan beslenir; bu yüzden bu kaynağı kesmeye çalışın. Ancak doğrudan yüzleşmeyin. Size ne yapmanız gerektiğini söylediklerinde 'Evet, seni duyuyorum' deyip uygulamayın. Bu, üzerinizdeki kontrolü azaltır. Ne yazık ki bu tür arkadaşlıklar çoğu zaman değişime kapalıdır. NARSİST BİR EBEVEYN: 'ÖNCE BEN' DİYEN ANNE BABA Narsist bir ebeveynle büyümek yıpratıcı olabilir. Ebeveyn sevgisinin koşulsuz olmadığı hissi, çocukta büyük bir psikolojik yaraya dönüşebilir. Narsist ebeveynlerde temel motivasyon 'önce ben'dir ve bu durum çocuğu görünmez, güvensiz ve değersiz hissettirebilir. Böyle bir ortamda büyüyenler düşük öz saygı, yüksek kaygı, insanları memnun etmeye çalışma eğilimi ve bazen kendi narsistik eğilimleri ile yetişebilir. Sürekli onay ararlar ve 'Yeterli miyim?' sorusunu sık sık kendilerine sorarlar. Bir ebeveynle bağları koparmak kolay değildir hatta çoğu zaman mümkün olmaz. Ancak Johnson'a göre sınırlar koyarak ilişkide kalmak mümkündür: - Onlarla geçirdiğiniz zamanı sınırlayın. - Aşağılayıcı sözlere maruz kaldığınızda konuyu değiştirin. - Kendi hayatınıza dair detayları paylaşmayı azaltın. - Mahremiyet hakkınızı koruyun. Unutulmaması gereken en önemli şey ise şudur: Hiçbir şey sizin suçunuz değildir. Narsist bir ebeveyn sevgi ve övgüyü gösteremeyebilir; fakat bu sizin değersiz olduğunuz anlamına gelmez. Grover şunu vurgular: Bir çocuk, onay için sürekli aynı ebeveyne döner; fakat bunu asla alamaz. Bu döngüyü fark etmek ve başka bir yerde güvenilir bir sevgi kaynağı bulmayı öğrenmek iyileştiricidir. SÜREKLİ SUÇLAYAN KARDEŞ Narsist bir kardeş, sizi her şeyden sorumlu tutabilir. Yalan, suçlama, tehdit ve eleştiri, narsistin sizi şaşırtmak ve küçümsemek için kullandığı yöntemlerdir. Bu ortam zamanla özgüveni zedeleyebilir. Johnson, aile bağlarının durumu daha da karmaşık hale getirdiğini belirtiyor: Narsist bir kardeşle sağlıklı bir bağ kuramayacağınızı fark etmek üzücü olabilir. Bu kaybın yasını tutmak, hayal kırıklığıyla yüzleşmek ve karmaşık duyguları kabul etmek önemlidir. Terapiden, güvenilir bir arkadaştan veya destek grubundan yardım almak süreci kolaylaştırabilir. Kardeş davranışlarının sorumluluğunu alıyorsa, değişim mümkün olabilir; ancak bu oldukça nadirdir. NARSİST BİR PATRON: SENİ KORKUTAN YÖNETİCİ 'Görkemli narsist' genellikle iş yerinde karşımıza çıkar. Kendini beğenmiş, egoist, övgüye aç, fırsatçı ama gerektiğinde çekici olabilir. Yaptığınız işe ne kadar emek harcarsanız harcayın, hatayı bulur. Yönetim kurulunda karşılarına çıktığınızda sizi küçümseyebilir. Grover'a göre sorun şudur: Her patron güçlüdür; fakat narsist bir patron bu gücü üstünlük ve kontrol kurmak için kullanır. Bir an destekleyici iken bir an sonra öfke saçabilirler. Bu dengesizlik son derece yorucudur. Haksız eleştiriler karşısında gerçeklere sadık kalmak ve sakinlikle tekrar etmek önemlidir. Narsist patronun sizi küçümsemesi genellikle sizin yeterliliğinizden değil, duyduğu kıskançlıktan kaynaklanır. Johnson, işten ayrılmanın bazen zor olsa da en sağlıklı seçenek olduğunu belirtir: Bir kişinin işte kalmasının birçok nedeni olabilir. Ancak narsist bir patron hayatınızı çekilmez hale getiriyorsa, başka bir iş düşünmenin zamanı gelmiştir. (Kaynak: Takvim Foto Arşiv, Telegraph)