Yapay zeka alanındaki küresel rekabet 2025'te yeni bir eşiğe çıktı. Stanford Üniversitesinin verilerine dayandırılan çalışmada, şirketlerin geçen yıl yapay zekaya 344,7 milyar dolar özel sektör yatırımı yaptığı, bunun bir önceki yıla göre yüzde 127,5 artış anlamına geldiği belirtildi.
Bu sıçrama, son 12 yıldaki tabloyu da tek başına değiştirdi. AA'nın aktardığına göre, 2013-2025 döneminde kayda geçen 757,3 milyar dolarlık özel sektör yatırımının yaklaşık yarısı sadece geçen yıl yapıldı. Yapay zeka artık yalnızca teknoloji şirketlerinin büyüme alanı değil; enerji, yarı iletken, savunma ve veri altyapısını da yeniden şekillendiren bir güç haline geldi.
ABD YATIRIMLARDA AÇIK ARA ÖNE ÇIKTI
Geçen yıl yapılan 344,7 milyar dolarlık özel sektör yatırımının 285,9 milyar dolarlık bölümü ABD'li şirketlerden geldi. Çinli şirketler 12,4 milyar dolar, Birleşik Krallık şirketleri ise 5,9 milyar dolarlık yatırımla ABD'yi izledi.
Bu tablo, yapay zeka yarışında sermayenin en güçlü şekilde ABD'de toplandığını gösterdi. Nvidia, AMD, Microsoft, Google, Amazon ve Huawei gibi şirketlerin çipten veri merkezine, enerji altyapısından grafik işleme kapasitesine kadar uzanan yatırımları rekabetin çapını daha da büyüttü.
Öte yandan açıklanan rakamların tüm tabloyu yansıtmadığı da belirtiliyor. Bazı ülkeler ve şirketlerin yatırımlarını kamuoyundan uzak yürütmesi nedeniyle, bugün görünmeyen harcamaların ilerleyen dönemde ortaya çıkması bekleniyor.
YARIŞ SADECE PARA İLE SINIRLI KALMADI
Kurumsal ve diğer yan yatırımlar da eklendiğinde toplam yapay zeka yatırımı geçen yıl 581,7 milyar dolara ulaştı. Bu kalemdeki yıllık artış oranı yüzde 129,9 oldu.
Fonlanan şirket sayısında da zirvede ABD yer aldı. Geçen yıl ABD 1953 şirket yatırım alırken, Birleşik Krallık 172 şirketle ikinci, Çin 161 şirketle üçüncü sıraya yerleşti.
Ancak Çin başka başlıklarda öne çıktı. Yayın, atıf ve patent tarafında lider konumunu koruyan Çin'in, sadece geçen yıl bu alanda 35 patent aldığına dikkat çekildi. Bu da ABD ile Çin arasındaki yarışın sadece yatırım büyüklüğüyle okunamayacağını gösterdi.
TÜRKİYE YENİ EYLEM PLANINA HAZIRLANIYOR
Türkiye'nin de son yıllarca yapay zeka projelere daha fazla ağırlık verdiği biliniyor. 2021-2025 dönemini kapsayan Ulusal Yapay Zeka Stratejisi kapsamında 6 öncelik ve 119 tedbir belirlenmişti. Yeni Eylem Planı'nın ise Kurban Bayramı'ndan sonra kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor.
Yeni stratejiyle birlikte yapay zeka yatırımlarının artırılması hedefleniyor. Böylece Türkiye'nin bu alanda daha görünür ve daha güçlü bir üretim zemini oluşturması amaçlanıyor.
YAPAY ZEKA İÇİN YASA DÖNEMİ HIZLANDI
Ekonomik fırsatlar kadar güvenlik ve etik başlıkları da ülkelerin gündeminde üst sıralara çıktı. Veri güvenliği, telif hakları, dezenformasyon, kişisel mahremiyet ve algoritmik şeffaflık, yapay zekaya ilişkin düzenlemelerde öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.
Avrupa Birliği'nin AI Act düzenlemesi, ABD'de süren güvenlik merkezli tartışmalar ve Çin'in devlet kontrolünü merkeze alan yaklaşımı, dünyada farklı regülasyon modellerinin şekillendiğini ortaya koydu.
Rakamlar da bu dönüşümü doğruladı. 2016'ya kadar G20 ülkeleri arasında yapay zekayla ilgili hiçbir yasa bulunmazken, geçen yıl sonu itibarıyla bu sayı 150'ye yükseldi. ABD 25 yasayla ilk sırada yer aldı. Güney Kore 17 yasayla onu izlerken, Fransa ve Japonya'nın 10'ar yasaya ulaştığı görüldü.
TARIMDAN SAĞLIGA KADAR HER ALANDA YENİ DÖNEM
Yapay zeka, artık yalnızca laboratuvarlarda geliştirilen bir teknoloji olarak değil, sahada sonuç üreten bir araç olarak öne çıkıyor. Tarımda sensörler, uydu görüntüleri ve dronlarla desteklenen sistemler sayesinde sulama, gübreleme, ürün sağlığı ve hasat zamanı daha isabetli biçimde belirlenebiliyor.
Bu kullanım, üretimde verimliliği artırmayı ve kaynak kullanımını daha dengeli hale getirmeyi hedefliyor. Aynı zamanda iklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki baskısını azaltacak araçlardan biri olarak görülüyor.
Sağlıkta ise erken teşhis, tıbbi görüntüleme, ilaç geliştirme, hasta takibi ve kişiselleştirilmiş tedavi süreçlerinde yapay zeka etkisi giderek büyüyor. Mobil teknolojilerdeki gelişmeyle birlikte uzaktan ameliyat dahil birçok uygulamada yapay zeka destekli sistemlerin daha görünür hale geldiği belirtiliyor.
ULAŞIM, ENERJİ VE SANAYİDE VERİMLİLİK YARIŞI
Ulaştırma ve lojistik sektöründe yapay zeka; rota optimizasyonu, trafik yönetimi, yakıt tasarrufu ve tedarik zinciri planlamasında kullanılıyor. Sürücüsüz araçlar ve akıllı yol uygulamaları da bu dönüşümün günlük hayata yansıyan örnekleri arasında gösteriliyor.
Enerji ve sanayi tarafında ise yenilenebilir enerji üretiminin desteklenmesi, arıza tahmini ve verimlilik uygulamaları öne çıkıyor. Şirketler için yapay zeka artık sadece yenilik değil, doğrudan maliyet ve kapasite yönetimi aracı olarak görülüyor.
Savunma sanayisinde dengeler değişiyor
Savunma alanında da yapay zeka daha stratejik bir başlık haline geldi. Otonom sistemler, görüntü işleme, hedef tespiti, elektronik harp, siber güvenlik, simülasyon ve karar destek sistemleri bu dönüşümün temel başlıkları arasında sıralanıyor.
Haberde, son dönemde yaşanan savaşlarda yapay zeka teknolojilerinden yoğun biçimde yararlanıldığına da işaret edildi. Bu durum, teknolojinin yalnızca ekonomik değil, jeopolitik sonuçlar da ürettiğini gösteriyor.
