Dünya genelinde yapay zeka devlerine boykot hareketleri başladı! ChatGPT ve Claude neden boykot ediliyor?

Yapay zeka şirketlerine yönelik boykot çağrıları, askeri kullanım, kitlesel gözetim ve telif hakkı ihlali tartışmalarıyla büyüyor. OpenAI'ın modellerini Pentagon'un gizli askeri ağlarında kullanıma açan anlaşması ChatGPT'yi protestoların merkezine taşıdı. Anthropic'in ise Claude'u eğitmek için yüz binlerce kitabı keserek tarattığının ortaya çıkması ile sektördeki etik sınırlar yeniden sorgulanmaya başladı. ÖNE ÇIKANLAR QuitGPT kampanyası, ücretli ChatGPT aboneliklerinin iptal edilmesi çağrısı yapıyor. - Kampanya, 1,5 milyondan fazla kişinin harekete geçtiğini savunuyor. - Tepkilerin odağında OpenAI'ın modellerini Pentagon'un gizli ağlarında kullanıma açan anlaşma bulunuyor. - Anthropic, Claude'un eğitimi için kitapların kesilerek taratılması iddialarıyla eleştiriliyor. - Boykot çağrıları; insan denetimi, telif hakkı, şeffaflık ve hesap verebilirlik taleplerinden besleniyor. BOYKOTUN MERKEZİNDE PENTAGON ANLAŞMASI VAR 'QuitGPT' adıyla yürütülen çevrim içi kampanya, kullanıcıları ücretli ChatGPT aboneliklerini iptal etmeye ve OpenAI ürünlerini kullanmayı bırakmaya çağırıyor. Euronews'in haberine göre kampanya, abonelik iptali yapan, sosyal medyada boykot mesajı paylaşan veya kampanyaya kayıt olan 1,5 milyondan fazla kişinin harekete geçtiğini savunuyor. Tepkilerin odağında, OpenAI'ın yapay zeka modellerini ABD Savunma Bakanlığına ait gizli ağlarda kullanıma sunmayı kabul etmesi bulunuyor. Şirketin yöneticisi Sam Altman, anlaşmayı 28 Şubat'ta duyurmuştu.ANTHROPIC ASKERİ KULLANIMDA SINIR KOYDU! Anthropic CEO'su Dario Amodei, şirketin yapay zeka sistemlerine sınırsız erişim verilmesi talebini kabul edemeyeceğini açıkladı. Amodei, bazı yapay zeka kullanım biçimlerinin demokratik değerleri zayıflatabileceğini ve mevcut teknolojinin her alanda güvenli çalışacak seviyede olmadığını belirtti. Anthropic ile ABD yönetimi arasındaki görüşmelerin sonuçsuz kalmasından saatler sonra OpenAI'ın Pentagon ile anlaşmaya vardığını açıklaması, boykot çağrılarının hızla yayılmasına neden oldu.'HER YASAL AMAÇ' İFADESİ KAYGILARI ARTIRDI QuitGPT kampanyası, OpenAI'ın ticari çıkarlarını kamu güvenliğinin önüne koyduğunu öne sürüyor. Kampanyanın açıklamasında, Pentagon'a teknolojiyi 'her türlü yasal amaç' için kullanma imkanı verilmesinin ölümcül otonom silahlar ve kitlesel gözetim gibi alanlarda ciddi risk oluşturabileceği savunuluyor. ANLAŞMANIN KAPSAMI BELİRSİZ Kampanyanın dile getirdiği ihtimaller, anlaşmanın doğrudan bu amaçlarla kullanılacağının kanıtlandığı anlamına gelmiyor. Askeri anlaşmanın kapsamı kamuoyuna açık değil ve denetim mekanizmaları yeterince bilinmiyor. Tartışmanın temelinde, askeri anlaşmanın kapsamının kamuoyuna açık olmaması ve denetim mekanizmalarının yeterince bilinmemesi bulunuyor.CHATGPT TEK HEDEF DEĞİL Boykot hareketi en güçlü çağrıyı ChatGPT'ye karşı yapıyor. Ancak farklı yapay zeka araçları da farklı gerekçelerle eleştirilerin hedefinde. Yapay zeka Yaklaşım ChatGPT Pentagon'un gizli askeri ağlarında kullanılacak olması nedeniyle boykot ediliyor. Claude Yakın zamanda gündeme fiziksel kitapların parçalanarak izinsiz eğitim verisi olarak taranması ve korsan arşiv kullanmasıyla gündeme gelmişti Grok QuitGPT kampanyası, Elon Musk'ın X platformunda sunulan bu sohbet botunun kullanılmamasını özellikle tavsiye ediyor. Öte yandan Elon Musk kamu gündeminde sıkça teknolojide etik ihlallerin sorumlusu olarak anılıyor. Gemini Kampanya tarafından ChatGPT'ye alternatif olarak gösteriliyor. Buna karşın Google da yazarların açtığı benzer telif hakkı davalarıyla karşı karşıya bulunuyor. Diğer açık kaynak araçlar Confer, Alpine ve Lumo gibi seçenekler, daha yüksek gizlilik sundukları iddiasıyla öneriliyor. Bu tablo, bir yapay zeka aracının tek bir konuda daha etik görünmesinin şirketin diğer uygulamalarındaki tartışmaları ortadan kaldırmadığını gösteriyor.ANTHROPIC'İN GİZLİ KİTAP OPERASYONU ORTAYA ÇIKTI Anthropic'in askeri kullanım konusunda Pentagon'a karşı çıkması şirkete destek kazandırırken, mahkeme belgelerinde ortaya çıkan 'Project Panama' adlı proje Claude'un eğitim sürecine ilişkin çok farklı bir tablo çizdi. Belgelerde Anthropic'in, Claude'a daha nitelikli metinler öğretmek amacıyla çok sayıda kitabı toplu şekilde satın aldığı belirtiliyor. Kitaplar daha sonra bir taşerona gönderildi.Uygulanan yöntem fiziksel olarak yıkıcıydı: Kitapların sırtları hidrolik makinelerle kesildi. Sayfalar birbirinden ayrılarak endüstriyel cihazlarla tarandı. Metinler yapay zeka eğitiminde kullanılmak üzere dijital ortama aktarıldı. Kullanılamaz hale gelen kağıtlar geri dönüşüme gönderildi. Şirketin altı ay içinde 500 bin ile 2 milyon arasında kitabı dijitalleştirebilecek bir hizmet sağlayıcı aradığı mahkeme belgelerine yansıdı. Daha da çarpıcı olan ise iç yazışmalarda projenin kamuoyundan gizlenmek istendiğinin belirtilmesiydi. Bu yaklaşım, şirketlerin insan üretimi eserleri yalnızca işlenecek veri olarak gördüğü eleştirilerini güçlendirdi.KİTAPLAR NEDEN YAPAY ZEKA İÇİN BU KADAR DEĞERLİ? Anthropic yöneticileri, internetteki metinlerin giderek daha fazla yapay zeka ürünü içerikle dolduğunu düşünüyordu. Bir yapay zeka modelinin başka yapay zeka sistemlerinin ürettiği metinlerle eğitilmesi, çıktı kalitesinin zamanla bozulmasına yol açabiliyor. Bu durum 'model çöküşü' olarak adlandırılıyor. Kitaplar ise çoğunlukla insanlar tarafından yazılmış, editörler tarafından kontrol edilmiş ve belirli bir anlatım kalitesine sahip metinler sunuyor. Bu nedenle teknoloji şirketleri açısından değerli bir eğitim kaynağı kabul ediliyor. Tartışma, kitapların yapay zeka eğitiminde yararlı olup olmamasından çok, bu eserlere hangi yöntemle ulaşıldığı ve yazarların emeğinin nasıl kullanıldığı üzerinde yoğunlaşıyor.KORSAN ARŞİVLER DE DAVA DOSYASINA GİRDİ Mahkeme belgelerinde, Anthropic'in kurucu ortaklarından Ben Mann'in 2021 yılında LibGen adlı korsan içerik arşivinden büyük miktarda telifli eser indirdiği iddia edildi. Mann'in bir yıl sonra da yasa dışı yollarla toplanmış kitapların bulunduğu başka bir arşivin bağlantısını şirket çalışanlarıyla paylaştığı belirtildi. Bir grup yazar, eserlerinin Claude'un eğitiminde izinsiz kullanıldığını savunarak 2024 yılında Anthropic'e toplu dava açtı. Şirket, yaklaşık 500 bin eseri kapsayan dosyayı sonuçlandırmak için 1,5 milyar dolar ödemeyi kabul etti. Mahkeme, yasal yollarla satın alınan kitapların yapay zeka eğitiminde kullanılmasını belirli koşullarda adil kullanım kapsamında değerlendirdi. Ancak satın alınarak taranan kitaplarla daha önce korsan arşivlerden elde edilen eserler arasında açık bir ayrım yaptı.BOYKOT ÇAĞRILARI GÜVEN KRİZİNDEN BESLENİYOR Yapay zeka şirketlerine yönelik tepki yalnızca tek bir anlaşma veya dava nedeniyle yükselmiyor. Asıl sorun, milyarlarca insanın kullanmaya başladığı sistemlerin hangi verilerle eğitildiğinin ve devlet kurumları tarafından nasıl kullanılacağının büyük ölçüde kapalı kapılar ardında belirlenmesi.OpenAI örneğinde askeri kullanımın sınırları sorgulanıyor. Anthropic örneğinde ise insan emeğiyle ortaya çıkan kitapların gizli bir operasyonla eğitim malzemesine dönüştürülmesi eleştiriliyor. Bu nedenle büyüyen boykot hareketi, yalnızca bir sohbet botunu silme çağrısı olmaktan çıkıyor. Kullanıcılar, yapay zeka şirketlerinden daha açık sözleşmeler, insan denetimi, telif hakkına saygı ve kamuoyuna karşı hesap verebilirlik talep ediyor. (Haberde yer alan görseller AFP ve takvim.com.tr grafik servisine aittir.)