Meğer hepimiz yanlış biliyormuşuz! Yumurta alırken rengine değil, buna bakın! Üzerinde...

İzmir Bornava'da doğal ve organik ürünlerin satıldığı bir çiftliğin işletmeciliğini yapan Bilge Altınmakas Özgenoğlu, vatandaşların organik ve doğal yumurta almak istediği zaman kahverengi yumurtayı satın aldıklarını ancak bu tercihin yanlış olduğunu ifade etti. Yumurtanın satın alınırken rengine değil, ambalajı üzerinde yazan sertifikasyon numarasına bakılarak satın alınması gerektiğini ifade eden Özgenoğlu, 'Vatandaş, organik yumurta satın almak istediği zaman kahverengi yumurtaya yöneliyor. Kahverengi yumurtayı köy yumurtası olarak gördüğü için sağlıklı yumurta olarak düşünüyor, beyaz yumurtayı ise daha sağlıksız olarak düşünüyor. Yumurtanın organik olduğu anlaşılır? Yumurtanın rengine bakarak organiktir veya değildir algısı yanlıştır. Dikkat edilmesi gereken şey; yumurtanın rengi değil, ambalaj üzerinde yer alan 0, 1, 2 ve 3 numaralarıdır. Bu numaralar yumurtanın yetiştirilme metotlarıdır. Ambalaj üzerinde 0 değeri var ise tavuğun organik yem ile beslendiğini ve yumurtanın organik olduğu anlaşılır. Eğer ambalaj üzerinde yetiştirilme metodu 1 yazıyorsa bu tavuğun gezen tavuk olduğu anlamına gelir. Eğer ambalaj üzerinde yetiştirilme metodu 1 yazıyorsa bu tavuğun gezen tavuk olduğu anlamına gelir. Eğer ambalaj üzerinde 2 numara yazıyorsa bu da kümeste yetişen tavuklardan elde edilen bir yumurtanın olduğu anlamına gelir. Gezme alanının olmadığını ve tamamen ticari amaç güden işletmelerde yumurtanın elde edildiği anlamına gelen yumurta ambalajlarında ise 3 değeri yer alır. Yani tüketici yumurta alırken rengine değil ambalaj üzerinde yer alan sayıları okuması gerekiyor' dedi. Yumurta sarısının koyu renkte olması ne anlama geliyor? Bazı tüketicilerin yumurtanın sarısının daha koyu olmasını tercih ettiklerini ancak bunun tavuğun iyi beslendiği anlamına gelmediğine dikkat çeken Özgenoğlu, şöyle devam etti: 'Üzerinde damga bulunan yumurtaları tercih edilmeli. Yumurta yenildiği zaman içinin daha kırmızı olması tavuğun çok daha iyi beslendiği anlamına gelmemektedir. Örneğin tavuğa kırmızı renkte bir biber yedirildiyse yumurtanın sarı renkte olan kısmı o kadar kırmızı renge döner. İçi çok kırmızı olan bir yumurtanın iyi bir yumurta olduğu anlamına gelmeyebilir. İri yumurta daha mı sağlıklıdır? Yumurtanın daha iri olması, küçük olması yumurtanın iyi veya kötü bir yumurta olduğuna dair bir bilgi vermez. Yumurtaya, süt ve peynir ürünlerine olduğu gibi özen gösterilmesi gerekiyor. Protein değeri olan bir ürün ve çok kıymetli. Mutlaka tüketilmesi gerekiyor.' FAYDASI SADECE İÇİNDE DEĞİL DIŞINDA DA Uzmanlar, yumurta kabuğunun faydalarını ve nasıl tüketilmesi gerektiğini anlattılar. Güçlü kemik oluşumu için kalsiyumun yanı sıra D vitamini, K vitamini. Folik asit - B vitaminleri, potasyum, magnezyum, fosfor, omega 3 yağ asiti, protein ve egzersiz de kemik gelişimi için gereklidir. Kemiklerin yapısında bulunan kalsiyumun bilinen en iyi kaynakları süt ve süt ürünleridir. Yetişkin bireylerde günlük kalsiyum ihtiyacı 1000 mg kadardır. Besinlerimiz ile aldığımız kalsiyumun ancak %30-40'ı emilebilmektedir. Günlük 3-4 porsiyon süt ve süt ürünleri tüketimi kalsiyum ihtiyacımızı karşılamaktadır. Yumurta kabuğunda 27 besin öğesi bulunuyor Yumurta kabuğunun yaklaşık %90-95' i kalsiyum olup besinlerle alınan kalsiyuma göre vücutta sindirimi ve emilimi çok daha fazladır. Yumurta kabuğunda ayrıca magnezyum, bor, bakır, demir, manganez, molibden, kükürt, silikon, çinko vb. 27 besin öğesi bulunmaktadır. Bu bileşim insan kemik ve diş yapısı bileşimine çok benzemektedir. Yumurta kabuğu kalsiyumu ve D3 vitamini takviyesiyle yapılan çalışmalarda kemik yoğunluğu ölçümlerinde artışlar gözlemlenmiştir. Bu nedenle de osteoporoz (kemik erimesi hastalığı ) riskini azaltmaya yardımcı, iyi bir kalsiyum kaynağı olarak güvenli bir şekilde günlük beslenmeye eklenebilir. Nasıl tüketilmeli? Kuş (tavuk) doğru beslenmezse ihtiyacımız olan besin öğelerini yumurta kabuğundan alamayız. Bu yüzden serbest gezinen kuşların veya sertifikalı organik her türlü yumurta kabuğu (tavuk, kaz, ördek) kullanılmalıdır. Salmonella bakterisi riski için iyi kaynatılmış olan yumurta kabuğu, kurutulup blenderla toz haline getirildikten sonra tüketilebilir. Elde ettiğiniz yumurta kabuğu tozunu saklamak isterseniz serin ve kuru bir yerde, cam bir kavanozda muhafaza edebilirsiniz. Orta boy yumurta kabuğundan yaklaşık 1 çay kaşığı yumurta tozu elde edilebilir. Bu da yaklaşık 800 mg kalsiyum içermekte olup yetişkin bir birey için besinlerden alınan kalsiyumun miktarına göre ilave olarak kullanılabilir. Kalsiyumun fazla alınması kas kramplarına sebep olabilir. Bu yüzden dikkatli kullanılmalı ve mutlaka potasyum kaynağı muz gibi besinlerin tüketimi de ihmal edilmemelidir. KÜFE DİKKAT! Küfün üzerinde birtakım toksik kimyasallar bulunur ve bu da kusma, bulantı ve ishal gibi şikayetler ile kendini gösteren karaciğer hasarına yol açabilir. Yine de böyle bir durum ile karşı karşıya kalmanız bağışıklık sistemi veya yaşınıza bağlı olarak değişebilir. Küfler arasında en yaygın olarak görülen, toksik etkisi dolayısıyla kansere bile neden olabilen aflatoksindir. Ancak her gıdada bu küf cinsine rastlanmaz. Aflatoksine en çok yer fıstığı ve mısırda rastlanır. Aslında uzmanlar küfün tek başına o kadar da tehlikeli olmadığını söylüyor. Yani sizi hasta edebilecek şey, küf ile birlikte oluşan bakterilerdir. Böyle durumlarda da kusma, ishal ve bulantı gibi semptomlar yaşayabilirsiniz. Ne kadar ağır geçireceğiniz, bakteri türüne ve yediğiniz yiyecek miktarına bağlı olarak değişir. YA KÜF ALERJİNİZ VARSA... Yiyeceklerde bulunan bazı küflere alerjik reaksiyonlar gösterenler de vardır. Eğer tespit edilmiş bir küf alerjiniz varsa bu tür yiyeceklerden uzak durun ve yanlışlıkla yemeniz durumunda derhal doktorunuzu arayın. Kaşıntılı ve sulu gözler, deride kırmızı döküntü, hırıltılı solunum, burun akıntısı veya burun tıkanıklığı alerjik reaksiyonun belirtileri olabilir. VÜCUDUMUZUN KOLAY SİNDİREBİLDİĞİ KÜFLER DE VAR Pek çok ülkede küflü yapıda olan peynirlerin tüketildiğini biliyoruz. Peki, bu küfler vücudumuza zarar verir mi? Farklı peynir türlerinde karşılaşılan küf özellikle İtalyanların en meşhur küflü peyniri gorgonzola ve Fransızların küflü peyniri olarak bilinen rokfor gibi peynirlerde güvenli şekilde üretilir. Bu peynirlerin içerisindeki yeşil-mavi küf damarları, peynir hamuruna kültür küfü eklenmesi ile oluşur. Camembert ve brie peynirlerinde de yüzeyde beyaz küf kullanılır. Ancak ne yazık ki yine de küf alerjisi olanlar için bunlar iyi bir alternatif değiller. KÜFÜ KAZIDIKTAN SONRA YENİLEBİLEN BESİNLER VAR MI? Hafif yiyecekler, sandviç, sosisli vb. pişmiş kırmızı et ve kanatlı etleri, güveçte pişmiş hububat, kek vb. yiyecekler tüketilmemeli çünkü yüksek nemli olan ortamlar küflerin gelişimi için uygundur. Bu tür yiyeceklerde bakteri gelişimi de görülebilir. Sert peynirlerde küfün olduğu bölge en az 2,5 cm'lik kısmı kesildikten sonra kullanılabilir çünkü küf lifleri sert cisimlerde derinlere ilerleyemez. Yumuşak peynirler (krem peynir gibi sürülebilir peynirler), kesilmiş, parçalanmış hiçbir türlü peynir tüketilmemeli. Çünkü böyle peynirlerde küf liflerinin derinlere ulaşması kolaydır. Yoğurt, krema, reçel ve jöleler de tüketilmemeli çünkü nemli gıdalar küflerin gelişimi için uygun ortamlardır. Sert meyve ve sebzeler de (havuç, lahana vb.) sert peynirlerde olduğu gibi küfün olduğu bölge en az 2,5 cm'lik kısım kesilerek kullanılabilir. Bunun nedeni de yine aynı şekilde küflerin sert maddelerin içine doğru fazla yayılamamasıdır. Yumuşak meyve ve sebzeler (salatalık, şeftali, domates vb.) tüketilmemeli çünkü küf mantarlarının lifleri içeriye ulaşmış olabilir. Küflenmiş fırın ürünleri de asla yenmemeli. Bu ürünler gözenekli olduğu için küf mantarlarının lifleri iç bölgelere kadar ilerleyebilir. Fıstık ezmesi, bakliyat ve kuru yemiş de küflendiyse tüketmekten kaçınılmalı. Çünkü bu gıdalar koruyucu kullanılmadan işlenmiş olabilir ve bu da küf gelişimi için uygun ortam oluşturur. Kaynak: Milliyet Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) açıkladığı bir rapora göre, dünyada üretilen yiyeceklerin yaklaşık yüzde 14'ü daha tüketiciye bile ulaşamadan çöpe atılıyor. Özellikle Orta ve Güney Asya ile Kuzey Amerika ve Avrupa gıda israfında en önde gidiyor. 5 Haziran Çevre Günü de sürekli artan gıda israfına dikkat çekmek için en doğru zamanlardan biri. Gıda israfını önlemek için sebzeleri ve meyveleri doğru koşullarda saklamanın yanı sıra yapabileceğiniz bir şey de atığı azaltmak. Bunun en önemli yolu da sebze ve meyveleri soyarken fazla derine girmemek ve hatta kabuklarını da değerlendirmekten geçiyor. Hangi kabuk ne işe yarar diye merak edenler için de ufak bir araştırma yaptık. İşte tüm bilmeniz gerekenler… Marketten ya da pazardan alıp evinize getirdiğiniz taze ürünler kısa süre içinde bozuluyorsa bunun en önemli sebebi saklama koşulları. Örneğin sebzelerle meyveleri buzdolabında aynı çekmeceye ya da rafa yerleştirmek büyük bir hata. Çünkü birçok meyve etilen gazı salgılıyor ve gaz da sebzeler üzerinde olgunlaşma hormonu etkisi yaratarak tazeliklerini daha kısa sürede yitirmelerine neden oluyor. Özellikle sebzelerin nefes almaya ihtiyaçları var. O nedenle içine sebze koyduğunuz plastik torbalarda delikler açmalı ya da sebzeleri file torbalarda saklamalısınız. Hepsini dar bir alanda sıkışık bir biçimde saklamak da sebzelerin hızlı bozulmasına yol açıyor. Son olarak sebzeleri ve meyveleri yıkayıp saklamak çok büyük bir hata. Uzmanlar bu ürünleri yiyeceğiniz zamana kadar yıkamamanız gerektiğini vurguluyor. Çünkü nem bakteri üremesini hızlandırıyor. Peki saklarken en fazla hata yapılan ürünler neler? İşte cevabı… KURU SOĞAN Temiz bir kadın çorabı bulun. Soğanları çorabın bacaklarına tane tane doldurun. Her bir soğanın arasına düğümler atın ve oda sıcaklığında bir yere asın. Eğer bu görüntüden hoşlanmıyorsanız soğanlarınızı tezgahın üzerinde ağzı açık bir kapta da saklayabilirsiniz. Ancak ne yaparsanız yapın soğanlarınızı patateslerden uzak tutun ve buzdolabına koymayın. Nem ve soğuk hava soğanların yumuşamasına neden olur. Karanlık bir yerde saklamak da soğanın acılaşmasını önler. SARIMSAK Sarımsağı hava sirkülasyonunu sağlamak için ağzı açık bir kapta oda sıcaklığında saklamalısınız. Hemen kullanmayacaksanız sarımsağın dişlerini baştan ayırıp kabuğun dışında bırakmayın. Soğanla birlikte saklamanızda ise bir sakınca yoktur. PATATES Patateslerinizi karanlık ve serin bir yerde saklayın ama buzdolabına koymayın. Soğuk ve nemli ortamlarda patatesin içindeki nişasta şekere dönüşür. Bu da lezzetini ve yapısını etkiler. Patateslerinizi kağıt torbalar içinde kiler gibi serince bir yerde saklayabilirsiniz. Etilen gazı salgılayan soğan ya da elma gibi meyvelerle patatesleri yan yana getirmek ise filizlenmeye neden olur. HAVUÇ Öncelikle varsa yeşil saplarını kesin. Bu kısımlar nemi çeker ve havuçların hemen yumuşamasına neden olur. Tepesi kesilmiş ama soyulmamış havuçlar, kilitli bir buzdolabı poşeti içinde buzdolabının sebze gözünde iki hafta kadar dayanabilir. Küçük parçalara bölünmüş havuçları ise ağzı sıkıca kapatılmış su dolu bir kapta saklarsanız daha uzun süre dayanırlar. Suyu sık sık değiştirmeyi ise unutmayın. SALATALIK Salatalıklar soğuktan nefret ederler. 10 derecenin altındaki sıcaklıklarda hızla bozulmaya başlarlar. Eğer salatalıkları buzdolabına koymanız gerekiyorsa bu sürenin üç günü geçmemesine çalışın. Salatalık da etilen gazına hassas bir sebze; o nedenle muzlardan, kavunlardan ve domateslerden uzak kalmalarını sağlayın. DOMATES Domatesin türü, kabuğunun inceliği gibi faktörler saklama koşullarını değiştirebiliyor ancak genellemek gerekirse, olgun domatesleri birkaç gün buzdolabında tutmak lezzetlerinin bozulmasına neden olmadığı gibi raf ömürlerini de uzatıyor. Eğer domates aldığınız zaman yeterince olgun değilse, olgunlaşana kadar tezgahın üzerinde bekletin. Ardından bir tabağın içine kök kısımları alta gelecek şekilde yerleştirin ve bu vaziyette buzdolabına koyun. Kökünün altta kalması bu bölgenin nemlenmesini geciktirip çürümesini önlüyor. Doğranmış domatesleri ise hava almayan kapalı bir kapta saklamak en iyisi. Böylece ortamdaki diğer kokuları çekmiyorlar. Domatesleri servis etmeden önce oda sıcaklığına gelmelerini beklemek de doğru bir hareket. MUZ Muzları hevenk halinde değil de tek tek sakladığınızda ömürlerini uzatmak için bir adım atmış oluyorsunuz. Ancak burada önemli olan her bir muzun kökünü streç filmle sarmak. Böylece etilen gazı çıkışını önleyip olgunlaşmayı yavaşlatabilirsiniz. Muzunuz yeterince olgunlaşınca buzdolabına kaldırabilirsiniz. Soğuk hava daha fazla olgunlaşmayı önleyecektir. BRÜKSEL LAHANASI Brüksel lahanası tanelerini dalından koparmadan saklarsanız daha uzun süre dayanırlar. Hatta mümkünse bu dalı buya batırın ve lahanaları üzerinden sadece ihtiyaç duyduğunuz zamanlarda koparın. Eğer dalından kopmuş vaziyette aldıysanız o zaman yıkayıp kesmeden ağzı açık bir kilitli poşete yerleştirin ve sebze çekmecesine koyun. Pişirmeden önce dış yaprakları ayıklayın. Unutmayın Brüksel lahanası bekledikçe lezzeti yoğunlaşır. KEREVİZ SAPI Kereviz sapının tazeliğini koruması için alüminyum folyoya sıkıca sarılarak saklanması gerekiyor. Böylece ürettiği etilen gazının çıkışına engel olmak mümkün. Her kullanımdan sonra paketi yeniden iyice kapatmayı unutmayın. Ayıklanmış kereviz saplarını ise havuçta olduğu gibi suya gömüp saklamalısınız. KUŞKONMAZ Kuşkonmaz için farklı saklama yöntemleri söz konusu ama en iyisi kökünden 1 santimetre kadarını kesip sapları az miktarda suya bir buket gibi dikmek, üzerini de gevşek bir naylon torbayla kapatmak. Bu vaziyette buzdolabına konan kuşkonmaz dört gün kadar taze kalabiliyor. Ancak tüketmeden önce kökleri yeniden biraz kesmenizde fayda var. ELMA Elma oda sıcaklığında saklanabilir ancak ömrü uzun olsun istiyorsanız buzdolabında sebzelik çekmecesini kullanmalısınız. Bu sayede elmanın olgunlaşma süresini uzatabilir ve elmalarınızı birkaç hafta boyunca lezzet ve afiyetle yiyebilirsiniz. Gelelim kabuklara… İşte çöpe attığınız o kabukların faydaları ve kullanım alanları… PORTAKAL VE LİMON KABUKLARI Limonu salataya sıkıp kabuğunu çöpe atıyorsunuz değil mi? Yapmayın! Onun yerine narenciye kabuklarını rendeleyip kekten çaya, salatadan yulaf lapasına birçok tarifte lezzet verici olarak kullanabilirsiniz. Çünkü limonun kabuğu aslında meyvesinden daha besleyici. İki kaşık rendelenmiş limon kabuğunda meyvesinden 5 kat fazla C vitamini ayrıca birçok faydalı mineral bulunuyor. KARPUZ KABUKLARI VE ÇEKİRDEKLERİ Yaz aylarının en güzel meyvesi karpuzun kabukları ve çekirdeği de meyvesi kadar değerli. Meyvenin etrafındaki beyaz kalın kısım kan dolaşımınızı hızlandırıp bağışıklık sistemini güçlendiren arginine dönüşen bir aminoasit içeriyor. Ayrıca C ve B6 vitamini deposu. Bu beyaz kısımla reçel yapabileceğiniz gibi meyve salatasına, smoothie'ye, çorbalara ekleyebilir, turşu yapabilirsiniz. BROKOLİ KÖKLERİ Brokolinin kökleri inflamasyonu önleme özelliği olan sulforafan isimli bir antioksidan madde içeriyor. Bu kısımları soyduktan sonra doğrayabilir ya da rendeleyebilir, çorbalara, yemeklere ve bebek mamalarına ekleyebilirsiniz. Tabii çiğ sebze seviyorsanız soyup kıtır kıtır yemek de mümkün. ANANAS GÖBEĞİ Marketten soyulmuş ve göbeği çıkarılmış ananas yerine bütün ananas alıp meyvenizi kendiniz doğrayın. Ortasını da kesinlikle çöpe atmayın. Bromelain deposu olan bu kısmı doğrayıp meyve salatasına ya da smoothie'lere ekleyebilirsiniz. Bu kısmı küp küp doğrayıp dondurabilir, çay yaparken demliğe ya da sürahide suya ekleyebilirsiniz. Küçük küçük doğrayıp zeytinyağında soteleyebilir, yoğurda ekleyip güzel bir meyveli yoğurt yapabilirsiniz. HAVUÇ KÖKLERİ Havuçların köklerini çöpe atmak yerine havucun geri kalan kısımlarını yediğiniz gibi yiyebilirsiniz. Ancak tadı biraz daha buruk olacaktır. Bu nedenle bu kısımları çorbalarda ya da sebze suyu yaparken kullanmak daha mantıklı olabilir. SOĞAN KABUKLARI Soğanın kabuğu tansiyon düşürüp kalp sağlığını destekleyen kuersetin maddesiyle dolu. Kırmızı soğanların kabuklarındaki kuersetin oranı daha da yüksek. Çorba ya da sebze ve et suyu yaparken soğanları tencereye kabuğuyla atıp, piştikten sonra yerken kabuklarını çıkarabilirsiniz. KEREVİZ YAPRAKLARI Kerevizin kökü ve sapları kadar yaprakları da değerli. Magnezyum, kalsiyum ve C vitamini olan bu yaprakları salatalara ekleyebilir, sebze suyu ya da çorba yaparken kullanabilirsiniz. Yemeklerinize hem lezzet hem de sağlık katacaktır. KİVİ KABUĞU Kivinin kabuğu da limon ya da portakalda olduğu gibi meyvesinden daha zengin bir C vitamini ve lif deposudur. Kivi şeftali gibi kabuğuyla yiyebilirsiniz. Ancak biraz dikenli olduğu için hoşunuza gitmezse o zaman smoothie'lere kabuğuyla eklemeyi deneyin. PANCAR YAPRAKLARI Pancarın genelde kökünü yeriz ama yaprakları da A, C ve K vitamini deposudur. Tıpkı ıspanak ya da pazı gibi pişirebilirsiniz. Hafif tatlı lezzetini ve pembemsi rengini çok seveceksiniz. MAYDANOZ SAPLARI Maydanozların sadece yapraklarını kullanıp saplarını atıyor musunuz? Atmayın, bu çok büyük bir hata. Çünkü maydanozun sapları da yaprakları kadar faydalı. Onları da ince ince kıyıp salatalarda ve yemeklerde kullanabilirsiniz. MANTAR KÖKLERİ Mantarı yemeklerde kullanırken sadece tepelerini değil köklerini de kullanabilirsiniz. Lezzeti de dokusu da mantarın geri kalan kısımlarından farklı olmayacaktır. Özellikle çorba ya da sote gibi mantarı ince kıydığınız tarifler için mantar kökleri çok uygun olabilir. MUZ KABUKLARI Muz mutluluk hormonu olarak da bilinen serotonin salgısını artıran bir madde olan triptofanla dolu bir meyve. Kabuğu da en az meyvesi kadar kıymetli. Özellikle olgun muzların kabukları daha yumuşak ve ince olduğundan daha çok işe yarıyor. Bu kabukları 10 dakika kadar suda haşlayıp smoothie'lere ya da çorbalara ekleyebilir, püre haline getirip kek hamurlarınıza katabilirsiniz. Muzu kabuklarıyla dilimleyip fırında pişirerek de yiyebilirsiniz. Kaynak: Hürriyet