Demans yalnızca ileri yaşların hastalığı değil. The Lancet: Healthy Longevity dergisinde yayımlanan araştırmalar riskin doğum öncesi dönemden itibaren şekillendiğini ortaya koyuyor. Uzmanlar, önleme stratejilerinin tüm yaşam sürecine yayılması gerektiğini vurguluyor.
ARAŞTIRMALAR ERKEN DÖNEMİ İŞARET EDİYOR
ScienceAlert'te yayımlanan analizlerde demans riskinin yaşamın çok erken dönemlerinde başladığı vurgulandı. 2023 yılında İsveç ve Çekya'da yürütülen bir çalışmada, doğumlar arasındaki sürenin kısa olması ve ileri yaş gebelik gibi faktörlerin ilerleyen dönemlerde demans riskini artırabileceği ortaya kondu.
GENÇ YETİŞKİNLİK KRİTİK BİR EŞİK
Global Brain Health Institute öncülüğünde 2024 yılında yayımlanan araştırma, 18-39 yaş aralığına dikkat çekti. Bu dönem, demans riskini azaltmak için müdahalenin en etkili olduğu zaman dilimi olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, genç yaşta yapılacak değişikliklerin ilerleyen yıllarda ciddi fark yaratabileceğini ifade ediyor.
YAŞAM TARZI EN BÜYÜK BELİRLEYİCİ
Araştırmalarda öne çıkan risk faktörlerinin büyük bölümü günlük alışkanlıklarla doğrudan bağlantılı. Demans riskini artıran başlıca etkenler şunlar:
- Aşırı alkol tüketimi ve sigara kullanımı
- Hareketsiz yaşam ve sosyal izolasyon
- Hava kirliliği ve kafa travmaları
- İşitme ve görme kaybı
- Düşük eğitim seviyesi
11 YAŞINDAKİ BİLİŞSEL DÜZEY 70'TEKİ PERFORMANSI BELİRLİYOR
Uzun süreli takip çalışmalarından çıkan en çarpıcı bulgu, çocukluk dönemi bilişsel gelişimiyle ilgili. Araştırmalara göre 70 yaşındaki zihinsel performansın en güçlü göstergelerinden biri, kişinin 11 yaşındaki bilişsel düzeyi. Bu bulgu, erken dönem eğitim ve çocuk sağlığı politikalarının demans önlemedeki stratejik önemini gözler önüne seriyor.
