Küresel çatışmalar yakıt fiyatlarını yükseltiyor: Elektrikli araçlara talep artacak mı?

Araştırmalar, benzin fiyatlarındaki artışın içten yanmalı motorlu araçların toplam sahip olma maliyetini önemli ölçüde yükselttiğini ortaya koyuyor. Buna karşılık, elektrikli araçların işletme maliyetlerinin daha düşük olması, uzun vadede daha ekonomik bir seçenek haline gelmelerine neden oluyor. Peki yakıt fiyatları elektrikli araç kullanımını nasıl etkiliyor? BENZİN FİYATLARINDAKİ ARTIŞ İŞLETME MALİYETLERİNİ YÜKSELTİYOR Analizlere göre benzinin fiyatındaki her 40 sentlik artış, tipik bir benzinli otomobilin 10 yıllık işletme maliyetine yaklaşık 4.000 dolar ekliyor. Orta Doğu'daki çatışmaların küresel ham petrol fiyatlarını yükseltmesi, bazı ülkelerde pompa fiyatlarının şimdiden artmasına yol açtı. Ekonomistler, kurşunsuz 91 oktan benzinin litre fiyatının önümüzdeki haftalarda yaklaşık 40 sent artabileceği uyarısında bulunuyor. Ham petrol fiyatlarının yüzde 30 artması durumunda, Sydney'de 50 litrelik standart bir yakıt deposunu doldurmanın maliyetinin yaklaşık 30 dolar daha artacağı hesaplanıyor. Bu durum, zaten yüksek seyreden yaşam maliyetleri üzerinde ek bir baskı yaratabilir. ELEKTRİKLİ ARAÇLAR UZUN VADEDE DAHA DÜŞÜK MALİYET SUNUYOR Elektrikli araçların satın alma maliyetleri genellikle benzinli ve dizel araçlara göre daha yüksek olsa da işletme maliyetleri daha düşük. Bu nedenle uzun vadede toplam sahip olma maliyeti geleneksel araçlara göre daha düşük olabiliyor. Toplam sahip olma maliyeti hesaplanırken yakıt veya elektrik giderleri, bakım, sigorta, değer kaybı ve benzeri tüm masraflar dikkate alınıyor. Avustralya'da satışta bulunan orta boy bir benzinli SUV ile elektrikli muadilinin maliyetlerini karşılaştıran modellemeye göre, araçların yılda yaklaşık 15 bin kilometre kullanılması halinde elektrikli araç sahibi yaklaşık beş yıl sonra yakıt tasarrufuyla avantaj sağlamaya başlıyor. PETROL FİYATLARINDAKİ ARTIŞ AVANTAJI HIZLANDIRIYOR Modellemeye göre petrol fiyatlarının artması elektrikli araçların maliyet avantajını daha erken ortaya çıkarıyor. Petrol fiyatlarının yüzde 20 artması halinde, elektrikli araçların maliyet avantajına ulaşma süresi yaklaşık bir yıl kısalıyor. Benzin fiyatının litre başına 2,90 dolara çıkması durumunda bu süre bir yıl daha kısalıyor. Bu durum, artan yakıt fiyatlarının elektrikli araçları ekonomik açıdan daha cazip hale getirdiğini gösteriyor. YAKIT FİYATLARI YÜKSELDİKÇE ELEKTRİKLİ ARAÇ SATIŞLARI ARTIYOR 2019–2022 yılları arasında Danimarka, Finlandiya, Norveç ve İsveç'te yapılan bir araştırma, yakıt fiyatları ile araç satışları arasındaki ilişkiyi ortaya koydu. Araştırmaya göre benzin fiyatlarındaki yüzde 1'lik artış, elektrikli araç satışlarında ortalama yüzde 0,85'lik artışa karşılık geliyor. Bu orana göre yakıt fiyatlarının yüzde 20 yükselmesi, elektrikli araç kullanımında yaklaşık yüzde 17'lik ek bir artışa yol açabiliyor. Dünyanın en büyük elektrikli araç pazarı olan Çin'de yapılan başka bir araştırma da benzer sonuçlara ulaştı. Buna göre benzinin litre fiyatındaki ortalama 1 yuanlık artış, elektrikli araç satışlarında yaklaşık yüzde 4,67'lik yükselişle ilişkilendiriliyor. Araştırmacılar, bu sonuçların ülkeden ülkeye farklılık gösterebileceğini ancak yüksek benzin fiyatlarının elektrikli araçlara yönelimi genel olarak artırdığını belirtiyor. Altın fiyatları yeniden yükselişte: Orta Doğu gerilimiyle petrol ve gümüşte son durum KÜÇÜK VE UYGUN FİYATLI ELEKTRİKLİ ARAÇLARA TALEP ARTIYOR Araştırmalar, yakıt fiyatlarının yükseldiği dönemlerde tüketicilerin özellikle daha küçük ve uygun fiyatlı elektrikli araçlara yöneldiğini gösteriyor. İskandinav ülkelerinde yapılan çalışmada küçük elektrikli araçların daha popüler hale geldiği görülürken, Çin'de tamamen elektrikli araçlara olan talebin arttığı ve şarj edilebilir hibrit araçların popülerliğinin azaldığı tespit edildi. Uzmanlara göre işletme maliyetlerindeki fark özellikle maliyet hassasiyeti yüksek olan alıcılar için önemli bir faktör. ELEKTRİK FİYATLARINDAKİ ARTIŞIN ETKİSİ SINIRLI OLABİLİR İskandinav ülkelerinde yapılan araştırmalar, elektrik fiyatlarının artmasının elektrikli araç satışlarını belirgin şekilde düşürmediğini ortaya koydu. Araştırmacılar, bunun nedenlerinden birinin elektrik fiyatlarının benzin fiyatları kadar görünür ve yaygın şekilde duyurulmaması olabileceğini ifade ediyor. AĞIR VASITALARDA ELEKTRİKLİ DÖNÜŞÜM DAHA HIZLI OLABİLİR Yüksek yakıt fiyatlarının ağır vasıta sektöründe elektrikli araçlara geçişi daha da hızlandırabileceği belirtiliyor. Yılda yaklaşık 90 bin kilometre yol yapan bir yarı römorklu kamyon için yapılan modelleme, dizel fiyatı litre başına 2,11 dolara ulaştığında elektrikli kamyonların işletme maliyetinin dizel araçlarla başa baş hale geldiğini gösteriyor. Dizel fiyatının litre başına 2,41 dolara çıkması durumunda ise dizel kamyonun işletme maliyeti elektrikli muadilinden yaklaşık 13 bin dolar daha yüksek oluyor. YAKIT FİYATLARININ YÜKSEK KALMASI BELİRLEYİCİ OLACAK Uzmanlara göre yakıt fiyatlarının elektrikli araç satışlarını anlamlı şekilde artırabilmesi için yüksek seviyelerin en az altı ay boyunca devam etmesi gerekiyor. Elektrikli araç şarj şirketi JET Charge tarafından yapılan modellemeye göre, küresel petrol fiyatlarının 6 ila 18 ay boyunca yüzde 30–50 artması ve benzin ile dizel fiyatlarının litre başına 40–70 sent yükselmesi durumunda elektrikli araç satışlarında yaklaşık yüzde 10'luk ek artış görülebilir. Uzmanlar, birçok otomobil alıcısının yakıt fiyatlarındaki gelişmeleri görmek için araç satın alma kararını erteleyebileceğini de belirtiyor. MODELLEME HANGİ VARSAYIMLARA DAYANIYOR? Karşılaştırma, orta boy bir SUV'nin benzinli ve elektrikli versiyonlarının toplam sahip olma maliyetini temel alıyor. Modelleme şu varsayımlar üzerine kuruldu: -Elektrikli araçlara yönelik vergi teşviki veya kayıt indirimi bulunmuyor. -Araçların yılda ortalama 15 bin kilometre kullanıldığı kabul ediliyor. -Elektrikli araçların çoğunlukla çatı güneş panelleriyle şarj edildiği, ancak zaman zaman halka açık şarj istasyonlarının da kullanıldığı varsayılıyor. Uzmanlara göre sonuçlar genel bir rehber niteliği taşıyor ve elektrik fiyatları, kullanım mesafesi ya da teşvikler gibi faktörlere bağlı olarak değişebiliyor. (Takvim Foto Arşiv, ABC News)