İstanbul'daki 5.8'lik deprem sonra merak ediliyor: Binaların riskli olup olmadığı nasıl anlaşılır?

İstanbul'da dün yaşanan 5.8 büyüklüğündeki deprem, bazı binalarda oluşan ufak hasarlarla atlatılsa da beklenen büyük İstanbul depreminden önce önlem almak şart. Kentsel Dönüşüm Eylem Planı'na göre Türkiye'de riskli 6.7 milyon binanın 20 yıl içinde dönüştürülmesi hedefleniyor. Her yıl 100 bini İstanbul'da olmak üzere 300 bin konut dönüştürülecek. Böylece 5 yılda İstanbul'da 500 bin, toplamda 1.5 milyon konut dönüştürülecek. Posta'nın haberine göre İstanbul'da dün yaşanan 5.8 büyüklüğündeki deprem, bazı binalarda oluşan ufak hasarlarla atlatılsa da beklenen büyük İstanbul depreminden önce önlem almak şart. Kentsel Dönüşüm Eylem Planı'na göre Türkiye'de riskli 6.7 milyon binanın 20 yıl içinde dönüştürülmesi hedefleniyor. Her yıl 100 bini İstanbul'da olmak üzere 300 bin konut dönüştürülecek. Böylece 5 yılda İstanbul'da 500 bin, toplamda 1.5 milyon konut dönüştürülecek. ZORUNLU DEĞİL Oturduğunuz ev güvenli mi yoksa riskli bir binada mı oturuyorsunuz? Öğrenmenin yolları var. Riskli bina tespiti için kanunda bir zorunluluk bulunmuyor ancak binanızın yaşı yüksek ve yapım yılı 1999'dan önceyse kontrol ettirmekte fayda var. 1999 Marmara Depremi'nden sonra inşa edilen yapılar için bir yönetmelik yayınlanmış ve yapılara bazı kriterler getirilmişti. Oturduğu binanın riskli olduğunu düşünenlerin kendi güvenliği açısından risk tespiti yaptırması önemli. TESPİT ETMENİN 3 YOLU VAR Riskli bina tespiti yaptırmak için 3 seçenek bulunuyor. Bu yöntemler, hızlı, orta ve kapsamlı testler olarak sınıflandırılıyor. Deprem dayanıklılık testleri de bir seçenek olabilir. Bağımsız firmalar aracılığıyla demir ve karot örnekleri alınarak, inceleme yaptırabilirsiniz. Hızlı tetkik teknikleri de kısa sürede sonuç veren bir uygulama. En yaygını ise bina risk tespiti yöntemi. Bu yöntem tercih edilirse ve bina riskli çıkarsa yıkılması zorunlu. Bu aşamada kentsel dönüşüm süreci devreye giriyor. BAŞVURU İÇİN 1 KİŞİ YETERLİ Bina Risk Tespiti yaptırmak için herhangi bir çoğunluk aranmıyor. Kat maliklerinden birinin veya kanuni temsilcisinin müracaatı ile tespit yapılabiliyor. Riskli binaların tespiti için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'ndan lisans almış kurum ve kuruluşlara tapu ve kimlik fotokopisi ile başvurmak yeterli oluyor. Lisanslı kurum ve kuruluşları Çevre ve Şehircilik İl Müdürlükleri'nden öğrenebilirsiniz. RAPOR HAZIRLANIYOR Tespit başvurusundan sonra lisanslı kurum ve kuruluşlar, belli bir ücret karşılığında bina risk raporu hazırlıyor. Bu rapor, 7 gün içinde belediyeye gönderiliyor. İnceleme sonucunda riskli olduğu belirlenen binalar, 10 iş günü içinde Altyapı Kentsel Dönüşüm İl Müdürlüğü'ne ve Tapu Müdürlüğü'ne yazılı olarak bildiriliyor. Binaya 'riskli yapı' şerhi işleniyor ve ev sahiplerine tebligat gönderiliyor.60 GÜNDE YIKILIYOR Ev sahiplerinin karara 15 gün içerisinde itiraz edebilme hakkı var. Yapılan itirazlar bakanlık ve üniversitelerin belirlediği teknik heyet tarafından inceleniyor. Eğer, riskli olduğu kabul edilirse bina 60 gün içinde yıkılıyor. Teknik heyetin binanın riskli olmadığına karar verirse, şerh kaldırılıyor. GÜÇLENDİRME DE OLUR Kat maliklerinin, yıkım yerine güçlendirme talep etme hakkı da var. Bu durumda, tebliğ edilen 60 günlük süre içinde ev sahiplerince, güçlendirmenin teknik olarak mümkün olduğu tespit ettirilmeli. 4/5 çoğunluk ile güçlendirme kararı alınması, güçlendirme projesinin hazırlatılması ve imar mevzuatı çerçevesinde ruhsat alınması gerekiyor. BİNANIZIN RİSKLİ OLUP OLMADIĞINI NASIL ANLARSINIZ? - 2000 yılından önce yapılmış bir binanın riskli olma ihtimali yüksek. - Hazır beton kullanılmamışsa, - Beton dayanımı C10 ve daha azsa,- Bodrum katında rutubet; kolon, kiriş demirlerde paslanma varsa, - Kolon ve kirişlerde çatlaklar varsa, -Taşıyıcı kolon ve kirişler kesilmişse binanız riskli olabilir.DEPREM SİGORTANIZ VAR MI? İstanbul'da dün yaşanan deprem, Zorunlu Deprem Sigortası'nı yeniden hatırlattı. Konutları deprem ve deprem sonucu meydana gelen maddi zararlara karşı koruyan bu sigorta, Türkiye'de henüz istenilen seviyeye ulaşmadı. Depremin meydana geldiği İstanbul'da 3.6 milyon konutun, 2.3 milyonu (yüzde 63'ü) sigortalı. Yani her 10 konuttan 4'ü henüz sigortalanmamış. EN ÇOK MARMARA'DA Türkiye geneline baktığımızda ise 17.6 milyon konutun yalnızca 9.2 milyonu sigortalı. Sigortalılık oranı yarı yarıya diyebiliriz. 1999'da acı bir tecrübe yaşayan Marmara bölgesi, en çok sigortalılık oranına sahip bölge. Marmara'da her 10 konuttan 6'sı sigortalı. En az sigortalı konutun bulunduğu bölge ise yüzde 38.80 ile Güneydoğu Anadolu. NEDEN YAPTIRILIR? DASK, Zorunlu Deprem Sigortası ile depremin ve deprem sonucu meydana gelen yangın, infilak, tsunami ve yer kaymasının doğrudan neden olacağı maddi zararları, poliçenizde belirtilmiş limitler dahilinde nakit olarak karşılar. Binanız tamamen ya da kısmi olarak zarar görmüş olsa da teminat altındadır. NE KADAR ÖDENİR? DASK, her yıl inşaat maliyetlerindeki artışa göre belirlediği azami bir tutarda teminat sağlıyor. DASK tarafından verilen azami teminat tutarı 7 Eylül'den itibaren bütün yapı tiplerinde 215 bin lira olarak belirlendi. Azami teminat tutarı tespit edilirken, yıkılan meskenin yeniden inşa edilmesinin maliyeti (arsa değeri hariç) dikkate alınır. KAÇ LİRAYA YAPTIRILIR? DASK poliçesinin priminin hesaplanması için 5 risk bölgesi ve 3 farklı yapı tarzına göre belirlenmiş 15 tarife fiyatı bulunuyor. İstanbul'da 100 metrekarelik bir konut için karkas yapılarda risk bölgelerine göre, 100 ile 239 lira, yığma yapılarda 199 ile 294 lira, diğer yapılarda 77 ile 210 lira arasında değişiyor. Diğer illerde ise 5 risk bölgesine göre 40 lira ile 234 lira arasında değişen ücretler ödeniyor.