Google çöktü her şey durdu! Uzmanlardan yerli uygulamalar ve Dijital Telif Yasası çağrısı

Dünyanın en büyük arama motoru ABD merkezli Google'da yaşanan erişim sorunu Türkiye ve bazı Avrupa ülkelerindeki milyonlarca kullanıcıyı etkiledi. Google servislerine erişimin durmasıyla birlikte birçok kişi e-posta, haritalar, bulut depolama ve arama motoru gibi temel dijital ihtiyaçlarını karşılayamaz hale geldi. Uzmanlar, bu tür kesintilerin yalnızca teknik bir sorun olmanın ötesinde, ülkeler için dijital bağımsızlık ve veri güvenliği konularında ciddi bir uyarı niteliği taşıdığına dikkat çekiyor. Gündeme bomba gibi düşen erişin sorunu yerel uygulamaların ve dijital telif yasasının önemini bir kez daha gözler önüne serdi. Bilişim Uzmanı Prof Dr. Ali Murat Kırık A Haber canlı yayınında konuyla ilgili, 'Bazı Avrupa ülkelerinde Bulgaristan dahil ciddi bir erişim problemi yaşanıyor. Bölgesel altyapı sorunu var gibi görünüyor. Bunlar genelde geçici oluyor. Çok büyük bir sorun gibi görünmüyor. Google altyapısını kullanan sistemler de aynı durumu yaşayabilir.' dedi. KESİNTİ NEDEN KAYNAKLI OLABİLİR? Kırık açıklamalarına şu şekilde devam etti: Google hizmetlerini kullanan, alt yapıyı kullanan birçok sistemde aynı sorunun söz konusu olma ihtimali kuvvetli muhtemel. Ne kadar süreceği belli olmayan bir süre. Resmi bir açıklama yapılmadı. Genelde bu tür kesintiler alt yapı sorunlarından, ağ yapılandırma hatalarından ya da kimlik doğrulama aksaklıklarından kaynaklı olur. Bunun bir şekilde çözülmesi gerekiyor. SİBER SALDIRI OLABİLİR Mİ? İnternet demek biliyorsunuz Google demek oluyor. Ama ben burada geniş çaplı bir kesinti olmasına rağmen tüm dünyada kesintinin olmamasının açıkçası bir soru işareti olarak karşımıza çıktığını görüyorum. Neden belli bölgelerde gerçekleştirilmiş oluyor. Bu da bir soru işareti. Çünkü haritaya da bakıyorum yavaş yavaş dünya genelinde aynı durumla karşı karşıya kalıyoruz. Siber saldırı riskini de göz önünde bulundurmamız gerekiyor. GMAİL ŞİFRELERİ Mİ ÇALINDI? Gmail, Google'ın aynı alt yapısını kullanıyor. Şuan yavaş yavaş diğer ülkelerde de gidiyor. Gürcistan'dan bildirim gelmeye başladı. DNS sorunu da olabilir. Saldırı iddiaları gündeme geldi. Burada Darkweb'ten kaynaklı durum söz konusu olmuş olabilir. Çalışma söz konusu olmazsa ve bu iddialar doğru çıkarsa şirket bu iddiaların önünü kesebilmek, kişisel verilere bilgilere ulaşımı engelleme amaçlı servisleri pasifize etmiş olabilir. E-posta şifreleri çalındıysa bundan kaynaklı kesinti yaşanmış olabilir. 'BÖLGESEL BİR PROBLEM, GLOBAL BİR ÇÖKÜŞ DEĞİL' Konuya ilişkin A Haber canlı yayınına katılan Adli Bilişim Uzmanı Osman Demircan, sorunun nedenleri ve çözüm sürecine dair önemli bilgiler paylaştı. Demircan, yaptığı değerlendirmede erişim sorununun global ölçekte değil, belirli bölgelerle sınırlı olduğunu vurgularken 'Genel incelemelerde sorunun Yunanistan, Hırvatistan ve Türkiye gibi Güneydoğu Avrupa ülkelerinde yoğunlaştığını görüyoruz. Bu durum, küresel bir çöküşten ziyade bölgesel bir iletişim problemine işaret ediyor' dedi. Uzman, geçmişte yaşanan benzer sorunlara da değinerek 'Yıllar önce denizaltı fiber kablolarında yaşanan fiziksel hasarlar böyle kesintilere yol açmıştı. Ancak mevcut durum daha farklı görünüyor. Google'ın tamamen çökmesi söz konusu değil' ifadelerini kullandı. HESAPLARIMIZ HACKLENDİ Mİ? Son dönemde artan siber saldırılar nedeniyle kullanıcıların endişe etmesinin doğal olduğunu belirten Demircan, 'Eğer bu bir hackleme olayı olsaydı çoktan verilerimiz internette dolaşıma girmiş olurdu. Mevcut tablo yalnızca bağlantı kopukluklarına işaret ediyor' diyerek paniğe gerek olmadığını söyledi. Demircan, özellikle Android işletim sistemli cihazların Google servislerine bağlı çalıştığını, bu nedenle kesintinin telefonlardaki bazı uygulamalara da yansıdığını belirtti. 'YEREL SOSYAL MEDYA VE ARAMA MOTORLARINA YÖNELMELİYİZ' Hürriyet'e konuşan İstanbul Ticaret Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Berk Çaycı, dijital platformlarda yaşanan erişim kesintilerine karşı yerli ve milli çözümlerin önemine dikkat çekti. Doç. Dr. Çaycı, özellikle sosyal medya ve haberleşme araçlarında tekele bağımlı hale gelindiğini belirterek, 'Bir noktaya bağlı şekilde yaşamaya çalışıyoruz. Ancak bu erişim akışı kesildiğinde, sosyal dünya ile bağımız kopuyor' dedi. Bu duruma karşı, kullanıcıların yerli sosyal medya uygulamalarına ve arama motorlarına yönlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Berk Çaycı, şöyle devam etti: 'Böylece ulusal bir haberleşme sistemi kurulabilir. Bu tür kesintilerden kullanıcılar daha az etkilenir. Aynı zamanda sürdürülebilir, kontrol edilebilir ve daha özgür bir dijital iletişim ortamı sağlanabilir.' GOOGLE GİBİ BÜYÜK PLATFORMLARDAN ELDE EDİLEN GELİRLER NE OLACAK? Bu noktada akıllara önemli bir soru geliyor: Google gibi küresel platformların sunduğu ciddi reklam gelirleri ve trafik avantajları varken, yerli alternatiflerle bu ekonomik denge sağlanabilir mi? Bu sorumuza Doç. Dr. Berk Çaycı, bu soruya şöyle yanıt verdi: 'Evet, bugün herkes Google'a bağlı ve buradan ciddi gelir elde ediliyor. Ancak yerli sistemlerin gelişmesiyle birlikte telif hakları konusu da daha fazla gündeme gelecek. Bu da içerik üreticilerinin haklarının korunmasına ve gelir elde etmesine imkân tanıyacak. Zamanla bu platformlar hem içerik üreticileri hem de kullanıcılar için daha özgür ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşabilir.' PEKİ, SOMUT ADIMLAR ATILIYOR MU? Yerli ve milli dijital platformlara geçiş konusunda sadece fikir düzeyinde değil, somut projelerin de hayata geçirilmeye başlandığını belirten Doç. Dr. Berk Çaycı, bu alanda atılan adımlara dikkat çekti. 'Şu anda aktif olarak kullanılan ve proje olarak hayata geçirilen NEXT Sosyal var. Bu, önemli bir başlangıç noktası. Bu projeye bağlı olarak çoklu platformların da geliştirilmesi gerekiyor' diyen Çaycı, bu çerçevede farklı alanlarda da yerli çözümler üretilebileceğini söyledi: 'Aynı proje kapsamında yerli arama motorları, sosyal medya platformları ve e-posta hizmetleri geliştirilebilir. Bu ekosistemin büyümesiyle birlikte dijital bağımsızlık konusunda önemli bir mesafe kat edilebilir.' GOOGLE'IN KARŞI HAMLESİ NE OLABİLİR? Peki, ülkeler kendi arama motorlarını geliştirmeye başlarsa, Google gibi tekelleşmiş bir yapının bu duruma karşı adımı ne olur? Bu sorumuza da yanıt veren Doç. Dr. Berk Çaycı, dijital veri üzerindeki kontrol gücüne dikkat çekti. 'Google'ın bu durumda atabileceği en büyük adım, veriye erişimi engellemek veya sınırlandırmak olacaktır. Belirli içeriklerin öne çıkarılması ya da bastırılması gibi hamlelerle platform gücünü kullanabilir' diyen Çaycı, yapay zeka destekli algoritmaların da bu süreçte devreye girdiğine vurgu yaptı: 'Artık yapay zeka ile birlikte telif hakkı problemleri de daha fazla karşımıza çıkıyor. Google gibi platformlar, içeriklerin hangi koşullarda görünür olacağını belirleme gücüne sahip. Bu da yerli girişimlerin önünü kesebilecek bir etken olabilir.' GOOGLE BİR TEKEL OLUŞTURMUŞ DURUMDA İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Beyler Yetkiner de bugün yaşanan Google'a erişim sorunu konusunda alternatif arama motorları üretmek gerektiğinin altını çizdi. Yetkiner, 'Google öyle bir tekel oluşturmuş ki sanki Google dışında başka arama motoru yokmuş gibi davranılıyor. Oyun indirmek ya da herhangi bir uygulama indirmek için yine YouTube'un uygulamasına gidiyoruz maalesef' dedi ve ekledi: 'Tüm bunların sebebi Google'ın ciddi tekel oluşturmuş olması. Bunun kırılması da insanların bilinçlenmesi ile olur. Farklı arama motorlarının var olduğunu da bilmek gerekiyor. Bugün yaşadığımız gibi durumlar da aslında buna vesile oluyor.' SADECE ARAMA MOTORU DEĞİL MAİLLER BİLE DURDU 'Böylesine güçlü bir tekel oluşturan Google'ın nasıl oluyor da iki saat boyunca kullanılamıyor?' diyen Yetkiner şunları söyledi: 'Spotify'dan maillere kadar hiçbir şey açılmadı. Sadece arama motoru değil aslında Google'a bağlı olan bütün uygulamalar durdu. İşini mailler üzerinden halleden insanlar bu süre zarfında çalışamadı.' 'TEKEL TAM DA BURADA KENDİNİ GÖSTERİYOR' Doç. Dr. Beyler Yetkiner ise Google üzerinden elde edilen gelirlerin de oluşturulan tekel kaynaklı 'vazgeçilmez' olduğunu söyledi, 'İşte tekel dediğim şey tam da bu noktada kendini gösteriyor. Bu durumda hukuksal alt yapılar oluşturulmalı ve çözümler sunulmalı. Yasalar bu tekele izin veriyor ancak izin verilmemesi gerekiyor. Bireysel olarak bu konuda hiçbir şey yapamayız, sadece şu an yaptığımız gibi gündeme getirebiliriz. Ancak karar vericiler bu konuda aksiyon alarak çözüm bulabilir' dedi.