2 DAKİKADA TESPİT 11 DAKİKADA MÜDAHALE | Avrupa'da orman yangınlarında İHA kullanan tek ülkeyiz

Yaz aylarının gelmesiyle birlikte Türkiye'de orman yangınları yeniden ana gündemlerden biri oldu. Son haftalarda peş peşe çıkan yangınları söndürmek için canla başla mücadele edilirken muhalif kesimler halkı galeyana getirmek için algı operasyonlarına başladı. 'Uçak yok, müdahale edilmiyor', 'Müdahale gecikiyor', 'Avrupa'da hemen söndürülüyor' şeklindeki karalama kampanyasının asılsız olduğu verilerle ortaya çıktı.2 DAKİKADA TESPİT 11 DAKİKADA MÜDAHALE Türkiye'nin orman yangınlarıyla mücadelede teknolojik kapasitesini artırmasıyla yangının tespiti 2 dakika, ilk müdahale süresi ise 11 dakikaya kadar düşürüldü. Derlenen bilgilere göre, Türkiye, 2021'den itibaren orman yangınlarıyla mücadele altyapısını köklü biçimde güçlendirdi. 2025 itibarıyla 27 yangın söndürme uçağı, 105 helikopter, 14 insansız hava aracı (İHA), 6 bine yakın kara aracı ve 25 bini aşkın personel sahada aktif görev yapıyor. Türkiye, yangınla mücadelede İHA kullanan Avrupa'da ilk, dünyada ikinci ülke oldu. 14 İHA, 184'ü akıllı 776 gözetleme kulesi ve yapay zeka tabanlı sistemlerle yangın tespit süresi 2 dakikaya kadar indi. 2002 yılında 73 ton olan havadan su atma kapasitesi, 2025 itibarıyla 438 tona yükseltildi. 2002'de 637 olan arazöz ve su ikmal aracı sayısı 1786'ya çıkarıldı, 831 iş makinesi de arazide göreve hazır bekliyor. Hava araçlarının daha hızlı su alabilmesi için de 4 bin 796 yangın göleti ve havuz inşa edildi. Yangınlarla mücadele için insan kaynağı da artırıldı. Bu kapsamda 25 bini aşkın personelin yanı sıra 132 bin gönüllü, orman yangınlarıyla etkin mücadele için çalışmalara destek veriyor. RİSKLİ ALANLAR ÖNCEDEN TESPİT EDİLİYOR Orman Genel Müdürlüğünün yaptığı sistem modernizasyonlarıyla yangına ilk müdahale süresi de önemli ölçüde kısaldı. 2002'de 40 dakika olan yangına ilk müdahale süresi 11 dakikaya kadar düşürüldü. İHA ve gözetleme kuleleriyle 24 saat esasına göre gözetim yapılıyor, riskli alanlar önceden tespit edilerek hava ve kara unsurlar bu doğrultuda konumlandırılıyor. Yangının yerleşim yerlerine ulaşmasını engelleyecek öncelikli savunma hatları hızla oluşturuluyor. Milli Savunma ve İçişleri bakanlıklarından helikopter, uçak ve İHA'lardan oluşan 53 hava gücü desteği alınıyor. 12 bin 219 askeri personele yangınla mücadele eğitimi verilirken, ihtiyaç halinde personel sahada görev yapıyor. GECE UÇUŞLARI RİSK NEDENİYLE TERCİH EDİLMİYOR Gece çıkan veya devam eden yangına havadan müdahale büyük riskler barındırdığı için genellikle tercih edilmiyor. Yangınla mücadele eden pilotlar; arazi, eğim, yükselti, ağaç, tel, direkler ve hava koşulları gibi değişkenlikler nedeniyle geceleri, gündüz saatlerindeki gibi uçamıyor. Gece uçuşuyla yapılan müdahalelerin yangını söndürmeye olan etkisi de oldukça düşük. Yangına havadan müdahale uçuşları, sahada durmaksızın çalışan kara ekiplerine destek amaçlı yapılıyor. Can güvenliği de dikkate alınarak gece uçuşuyla yangınlara müdahale yöntemi kullanılmıyor. Türkiye'de gece görüş kabiliyetine sahip 5 helikopter bulunurken, bunlardan sadece çok kritik durumlarda istifade edilebiliyor. DÜNYANIN ORMANLARI YANGIN TEHDİDİ ALTINDA Dünyanın birçok bölgesinde etkili olan, küresel ısınmanın da tetiklediği yangınlar giderek daha fazla ormanlık alan kaybına yol açıyor. 'Dünyanın akciğerleri' olan ormanlar, küresel ısınmayla artan sıcaklıklar ve ağırlıklı olarak insan kaynaklı ihmaller nedeniyle büyük zarar görüyor. Son dönemde Güney Avrupa ülkeleri başta olmak üzere özellikle geniş alana yayılan orman yangınlarının hızı ve kapsamı, iklim değişikliği nedeniyle riskli boyutlara ulaştı. AA muhabirinin Avrupa Orman Yangınları Bilgi Sistemi verilerinden derlediği bilgilere göre, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde yılın başından bu yana çıkan orman yangınlarında 29 Temmuz itibarıyla 292 bin 855 hektar büyüklüğünde alan yandı. Söz konusu kayıp bu dönemde, geçen yılın aynı dönemine göre 2 katın üzerinde artış gösterdi. AB ülkelerinde 1 Ocak-29 Temmuz döneminde 1339 yangın çıktı. Yangın sayısı, 2006-2024 döneminde ortalama 597 oldu. 2024'te ise 900 orman yangını çıktı. AB ülkeleri arasında orman yangınları kaynaklı alan kaybının en fazla arttığı ülkelerden biri Romanya oldu. Ülkede 'yangın sezonu' bu yıl 'olağanüstü yoğun ve yıkıcı' şekilde yaşanırken, bu yılki orman yangınlarında zarar gören alanın büyüklüğü geçen yıla göre 5 kattan fazla artarak 123 bin hektarı aştı. İtalya'da yılın başından bu yana orman yangınlarında zarar gören alan büyüklüğü, geçen yılın aynı dönemine göre 2 kata yakın artışla 34 bin 18 hektara çıktı. Fransa'da da orman yangınlarında bu dönemde yanan alan büyüklüğü geçen yıla göre 2 kat artarak 23 bin 471 hektara ulaştı. Almanya'da geçen yılın aynı döneminde orman yangınları 280 hektarlık alanın zarar görmesine yol açarken, bu yıl 4 bin 969 hektar alan yangınlardan etkilendi. İspanya'da bu yılki yangınlarda 35 bin 923 hektar, Yunanistan'da 18 bin 360 hektar ve Portekiz'de 10 bin hektar alan yandı. İrlanda, Avusturya, Belçika, Danimarka, Finlandiya, Macaristan, İsveç ve Hollanda'da yangınlar, giderek daha fazla alanın zarar görmesine yol açıyor. AB dışındaki Avrupa ülkelerinde 29 Temmuz itibarıyla orman yangınlarında 536 bin hektar alan zarar gördü. Bu dönemde Birleşik Krallık'ta 45 bin 748, Bosna Hersek'te 23 bin 454, Sırbistan'da 16 bin 706, Karadağ'da 14 bin 88, Kosova'da 4 bin 926 ve Norveç'te 2 bin 412 hektar alan orman yangınlarından etkilendi. RUSYA VE KANADA'DA DA YANGINLARIN ZARAR VERDİĞİ ORMANLIK ALANLARIN BÜYÜKLÜĞÜ ARTIYOR Orman yangınları ve artan sıcaklıklar tüm dünyada tehdit oluşturmaya devam ederken, geniş ormanlık alanlara sahip Rusya, Brezilya, Kanada, Avustralya ve ABD gibi ülkeler de en çok zarar gören bölgeler arasında yer alıyor. Tüm dünyada 2001 ile 2024 yılları arasında toplam 152 milyon hektarlık ormanlık alan yangınlar nedeniyle kaybedildi. Dünyanın en fazla ormanlık alana sahip ülkesi Rusya, her yıl başta Sibirya olmak üzere geniş alanları kaplayan ve aylarca süren orman yangınlarıyla mücadele ediyor. Global Forest Watch verilerine göre, dünyanın coğrafi açıdan en büyük ülkesi Rusya'da orman yangınlarında 2001-2024 döneminde her yıl ortalama 2,6 milyon hektar ormanlık alan yok oldu. Yangınlardan 2001'de 1,16 milyon hektar ormanlık alanın etkilendiği ülkede geçen yıl 4,11 milyon hektar ormanlık alan yandı. Kanada'da ise yılda ortalama 1,86 milyon hektar ormanlık alan yangınlardan zarar görüyor. Ülkede özellikle son 3 yılda orman yangınlarında önemli artış görülürken, 2024'te yangınlardan etkilenen alanın büyüklüğü 4,35 milyon hektara yükseldi.ABD'DE YILDA ORTALAMA 551 BİN HEKTAR ORMANLIK ALAN YANGINLAR NEDENİYLE ZARAR GÖRÜYOR Yılda ortalama 551 bin hektar ormanlık alanın yangınlar nedeniyle zarar gördüğü ABD'de ise 2001'de 309 bin hektarlık alan yanarken, geçen yıl bu büyüklük 504 bin hektar oldu. Geniş Amazon yağmur ormanlarına sahip Brezilya da küresel ısınma ve iklim değişikliğinden etkilenen ülkeler arasında üst sıralarda yer alıyor. Yılda ortalama 538 bin hektarlık alanın yangınlar nedeniyle zarar gördüğü Brezilya'da, orman yangınlarının etkilediği alan 2001'de 127 bin hektarken geçen yıl 2,33 milyon hektar oldu. Avustralya ise yılda ortalama 275 bin hektarlık orman alanını yangınlarda kaybediyor. Ülkede 2001'de 154 bin hektar ormanlık alan yangınlardan etkilendi. Yangınlar nedeniyle zarar gören ormanlık alanların büyüklüğü 2024'te 125 bin hektara geriledi. Avustralya'nın Eylül 2019 ile Mart 2020 arasında çıkan yoğun yangınlarda kaybettiği ormanlık alan büyüklüğü 3,49 milyon hektar olmuştu.