Staj sigortası, askerlik borçlanması, eksik prim EYT'li yapar mı? EYT'de 38-44-56 YAŞ 1993-1992-2008 15 yıl prim başlangıcı detayı!

EYT ile ilgili detaylar gelmeye devam ediyor. EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) düzenlemesinin meclise gelmesi beklenirken resmi açıklamalar vatandaşları heyecanlandırıyor. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) yeni yasama döneminde ana gündem maddesi EYT olacak. Bakan Bilgin Aralık ayını işaret ederken, Cumhurbaşkanı Erdoğan da 'Bize sunduklarında da değerlendirmeyi yapacağız.' ifadelerini kullandı. Öte yandan staj sigortası, askerlik borçlanması ve eksik prim gibi bir çok yanlış bilgi kafaları karıştırdı. İşte EYT yasasıyla ilgili son durum!Son dakika... EYT ile kaç kişinin emekli olacağı açıklandı. AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Jülide Sarıeroğlu Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi ile ilgili olarak şu bilgileri verdi; ''Bu düzenleme yapıldıktan sonra ilk etapta emekli olacak kişi sayısı 1 milyonun üzerinde. Dosya bazlı yaklaşık 12.5 milyon emeklimiz var. İlk etapta 1.5 milyona yakın kişinin emekli olacağı, sonra da sisteme girişin devam edeceği bir düzenleme olacak. Yaklaşık 3-4 milyon arasında bir vatandaşımızın bu kapsamda olduğunu tahmin ediyoruz. Hepsi bir anda olmayacak. Tabii detaylar için en doğru ağız Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanımız, benim de hocam olan sayın Vedat Bilgin olacak.' Emeklilikte Yaşa Takılanlarla ile ilgili kritik açıklamalar gelirken EYT'de toplumun büyük kesimi gibi torba yasa ile ilgili detayları merak ediyor.AK Parti'nin, bu hafta içinde Meclis Başkanlığı'na sunmayı planladığı torba yasa teklifinde yer alacak düzenlemeler için bakanlıklardan talep yağdı. İstenen maddelerin sayısı 100'ü bulunca paketin ikiye bölünmesi görüşü benimsendi.Bu hafta içinde verilecek ilk torba yasa teklifinde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından kamuoyuna açıklanan bazı düzenlemeler yer alacak. Bunlardan bazıları şöyle:EYT VE YEŞİL PASAPORT Bu pakette ise ihracatı 500 bin doların üzerinde olan ihracatçı firma temsilcilerine iki yeşil pasaport verilmesi gibi düzenlemeler bulunuyor. Emeklilikte yaşa takılanlarla (EYT) ilgili kademeli düzenlemenin de yine ikinci torbada yer alması bekleniyor.EYT'DE SON DURUM EYT'de teknik çalışma tamamlanırken şimdi müzakerelerin bitirilip yasa aşamasına geçilmesi bekleniyor. Son olarak gündeme gelen doğru bilinen yanlışlar şöyle;YANLIŞ: 8 EYLÜL 1999 ÖNCESİ SİGORTALI OLAN HERKES EYT KAPSAMINDA EMEKLİ OLACAK DOĞRU: Emeklilikte Yaşa Takılan kapsamı içine giren sigortalıların 8 Eylül 1999 öncesinde ilk defa uzun vadeli sigorta kollarından çalışmaya başlamış ve prim ödemiş olmaları gerekiyor.Bu anlamda bakıldığında bu tarih öncesinde sigortalı olanlar EYT'li. Ama bunların hepsinin hemen emekli olmaları mümkün değil. Burada SSK kapsamında erkekler için 25 yılın kadınlar için de 20 yılın geçmesi ve işe girişe göre belli bir primin de tamamlanması gerekiyor. Yasa öncesi duruma bakıldığında bile 5.000 gün prim ödenmesi şartı var. Getirilen prim şartı dikkate alındığında da işe girişe göre 5.000 ile 5.975 gün prim gerekiyor.1998 ve sonrasında işe giren erkekler için de yıl şartı 2023'de dolabiliyor. Yine Bağ-Kur ya da Emekli Sandığı ya da banka sandığı ile işe başlayanlar ya da farklı kurumlarda çalışanlar açısından da farklı prim şartları gerekiyor. Bu konuda Bakanlık nezdinde SSK ve Bağ-Kur'lular için prim farklılıklarının giderilmesi yönünde bir çalışma yürütülüyor. Bu çalışma ile emeklilik sisteminde bir standart sağlanması hedefleniyor.1999 yılındaki düzenlemeden etkilenip de prim gün sayısını ve çalışma yılını dolduran ve sadece yaşa takılanlar şu anda EYT düzenlemesi kapsamında görünüyor. Primi ya da yılı tamamlanmamış olanlar için ise borçlanma, kademeli emeklilik, kısmi emeklilik gibi formüller gündemde yer alıyor.YANLIŞ: EYT'Lİ OLMAK İÇİN PRİME İHTİYAÇ BULUNMUYOR DOĞRU: Emeklilik için hangi yasa işletilirse işletilsin mutlaka belli bir primin ödenmesi gerekiyor. Sadece sigortalı olmak, ya da sigortalı olup belli bir yıllı doldurmak yetmiyor. Emeklilik için prim ödemesi yapma şartı var. Prim olmadan emeklilik olmuyor. Dolayısıyla EYT anlamında da prim ve yılın tamam yaşın beklendiği anlaşılıyor.YANLIŞ: STAJ SİGORTASI EYT'Lİ YAPAR DOĞRU: İş hayatına staj ya da çıraklık ile başlayan sigortalıların haklı talepleri bulunsa da şu anki mevzuatta bu primler sağlık primleri olduğu için emeklilik hesabında kullanılmıyor. Emeklilik hesaplanırken de sigorta başlangıcı kabul edilmiyor. Eğer 8 Eylül 1999 öncesinde staj yapmış ama 2000'de çalışmaya başlamışsa sigortalı EYT kapsamında sayılmıyor.EYT kapsamında sayılmadığı gibi bu sigortalının emeklilik hesabı 2000 girişine göre yapılıyor. Ancak staj başlangıcı ilk sigorta olunan tarih (sağlık sigortası) ve alınan numarada sigorta numarası olarak kullanılıyor.''STAJ SİGORTASI İÇİN ÇALIŞMALAR YAPILIYOR'' Bakan Bilgin staj sigortasının emeklilik başlangıcı olarak sayılması için de çalışma yürütüldüğünü açıkladı. Eğer bu çalışmada tamamlanırsa Eylül 1999 öncesi staj veya çıraklık sigortası olan vatandaşlar EYT yasası kapsamında değerlendirilecek.YANLIŞ: EYT'DE 18 YAŞ ÖNCESİ SİGORTA GEÇERLİ DEĞİLDİR DOĞRU: Geçmiş yıllarda 18 yaş öncesi uzun vadeli sigorta kolları kapsamında çalışmış ve prim ödemiş çok sayıda sigortalı var. Fiili çalışma varsa bu primler emeklilik hesabında kullanılıyor ve başlangıç da sayılıyor. Ancak burada karıştırılan yıl şartı. Yani SSK kapsamında uygulanan kadınlar için 20 erkekler için 25 yıl bekleme süresi 18 yaşın dolduğu tarihten itibaren başlıyor.Diğer taraftan dediğimiz gibi primler geçerli sayılıyor ve emeklilik hesabında prim gün salısına ekleniyor. Burada dikkat edilmesi gereken nokta fiili çalışma olması ve primlerin yatırılması.YANLIŞ: EYT'Lİ OLMAK İÇİN 7200 VE 9 BİN GÜNE İHTİYAÇ VARDIR DOĞRU: EYT'li olmak için 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olarak çalışmaya başlamış olmak yeterli oluyor. Ancak EYT kapsamında emekli olmak için belli bir prim (5.000 veya 5.000 ile 5.975 gün) ödemek gerekiyor. Burada 7200 gün (20 yıl) 9 bin gün (25 yıl) ise prim gün sayısını değil SSK7lı EYT'lilerin sigortalı olarak bekleme süresini gösteriyor.Ancak EYT kapsamında olup kadınlarda 7200 gün erkeklerde ise 9 bin gün primi doldurmuş hatta çok üstünde prim ödemiş sigortalılar var. Bu gün konuşulan bu sigortalılara sağlanacak avantaj konusu. Yoksa EYT'li olmak için bu kadar prime ihtiyaç bulunmuyor.YANLIŞ: EYT KAPSAMINDAKİ KISMİ EMEKLİLİKTE YAŞ ŞARTI YOKTUR DOĞRU: Kısmi emeklilik EYT kapsamındaki sigortalılar için 3600 gün prim şartı ile gerçekleşiyor. Dolayısıyla SSK'lı olup 3600 günü olmayan kısmi emekli olamıyor. Bağ-Kur kapsamında ise kısmi emeklilik 5400 gün yani 15 yıllık prim ile gerçekleşiyor. Prim olmadan emeklilik mümkün değil. Prim olmadan EYT kapsamına girmek de mümkün değil.YANLIŞ: EYT'DE 3600 GÜNÜ OLAN KADIN 50 ERKEK 55 YAŞINDA EMEKLİ OLUR DOĞRU: 3600 günü dolduran 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olmuş vatandaşların kısmi emeklilik hakkı var. Ancak kısmi emeklilik için tek şart 10 yıllık prim değil. 15 yıl bekleme süresi (bu süre geçti) ayrıca kadınlar için 50 erkekler için 55 yaş şartını tamamlamak gerekiyor. Dolayısıyla bir sigortalının kısmi emeklilik için öncelikle 3600 günü tamamlaması sonra da 50 ve 55 yaş şartını doldurması gerekiyor.Bunlar tamamladıktan sonra şartları tamamladığı tarihe göre erkeklerde 60 kadınlarda da 58'i bulan yaş şartı var.YANLIŞ: BAĞ-KUR KAPSAMINDA EYT'Lİ OLANLARDA PRİME BAKILMAZ DOĞRU: SSK'da olanlardaki gibi Bağ-Kur'lular için de prim şartı bulunuyor. Hatta Bağ-Kur'da tam emeklilik için kadınlarda 7200 erkeklerde 9 bing ün ve kısmi emeklilik için 5400 gün gerekiyor. Böylece söylenenin tam aksine Bağ-Kur kapsamında olanlar SSK'lılara göre daha fazla prim ödemek zorunda. EYT kapsamı belirlenirken her kurumda mutlaka prime bakılıyor.YANLIŞ: ASKERLİK BORÇLANMASI 1999 SONRASI SİGORTALILARI EYT'Lİ YAPAR DOĞRU: Askerlik sigortadan önce yapılmışsa borçlanılan gün kadar işe giriş tarihini geri çekiyor ve emeklilik bu tarihten hesaplanıyor. Ancak sigortalının işe girdiği yani sözleşme imzaladığı tarih değişmiyor. 2000 yılının ocak ayında işe giren bir sigortalı eğer askerliğini bu tarihten önce yapmışsa 5-6 aylık bir borçlanma ile işe giriş tarihini geri çekerek 60 yerine 58 yaşında emekli olabilir.EYT'liler 8 Eylül 1999 öncesinde yaş şartı olmadan sözleşme yapıp sonradan yaş şartına takılan sigortalılar. Oysa 2000 yılında yapılan sözleşme yaş şartı geldikten sonra yapılmış oluyor. Ancak bu konuda da talepler var düzenlemeye eklenecek bir madde ile bu arkadaşlar da kapsama alınabilir. Burada netlik henüz yok.YANLIŞ: EYT'LİNİN EMEKLİ MAAŞI HESAPLANIRKEN SON 3.5 YILA BAKILIR DOĞRU: Emekli maaşı hesaplamasında üç ayrı tarih kullanılıyor. 1999 öncesi 1999 ile 2008 arası ve 2008 sonrası. Dolayısıyla burada son 3.5 yıl diye bir kavram yok. İlk alınan ücret ile son alınan ücret hesaplamaya dahil ediliyor. Bütün ücretler emekli maaşında etkili oluyor. Her dönemin farklı güncelleme formülleri ve aylık bağlama oranları bulunuyor.YANLIŞ: EYT'Lİ OLMAK İÇİN TOPLU PARA ÖDEYEREK PRİM TAMAMLANIR DOĞRU: Mevzuatımızda prim tamamlamak için yapılacak borçlanmalar belli. 5510 sayılı yasanın 41. Maddesinde bu imkanlar sarılanıyor. Bunların en bilindikleri doğum askerlik, yurt dışı borçlanmaları. Bunların dışında toplu para ödeyerek prim günü satın almak gibi bir usul bulunmuyor.