Kötü sürprizle karşılaşma! Milyonlarca çalışan dikkat! Sakın bunu yapmayın maaşınız oldukça düşüyor!

Posta gazetesi yazarı Ekrem Sarısu milyonlarca çalışanın merak ettiği emeklilikle ilgili o soruya yanıt verdi. Emeklilik hakkı kazandığımda maaşım düşer mi? Emekli aylığının hesaplanması teknik bir konu. Geçen yazımda da yazdım, özetle, emekli aylığı; ortalama kazanç, prim gün sayısı, enflasyon, büyüme hızı gibi birçok faktöre göre tespit ediliyor. Ortalama aylık kazancın, prim gün sayısına göre hesaplanan aylık bağlama oranı ile çarpılması sonucu emekli aylığı tutarı belirleniyor. Ortalama aylık kazanç da dönemsel tüketici enflasyonuna göre hesaplanıyor ve büyüme hızının yüzde 30'u üzerine ekleniyor. Güncellenmiş aylık kazanç ile aylık bağlama oranının çarpımı sonucu emekli maaşı belirleniyor, bu maaş da geçmiş enflasyon oranında artırılıyor. Soru: 1975 doğumluyum. 1990'da SSK'lı olarak çalışmaya başladım ve 7683 gün prim ödemem var. Primlerim en düşükten ödenmeye devam ediyor. Emekli olacağım yaşı dolduracağım tarihe kadar primlerim en düşükten ödenmeye devam ederse emekli aylığım düşer mi? l OGUZ Cevap: Primleriniz ilk sigortalı olduğunuz tarihten beri asgari ücret üstünden ödendiğinden, emekli olacağınız tarihe kadar asgari ücret üstünden prim ödeme hak ettiğiniz aylıkta düşmeye yol açmaz. Sigortalı olduktan sonra uzun süre yüksek kazanç üstünden prim ödeyip, emekliliğine birkaç sene kaldığında düşük kazanç veya asgari ücret üstünden prim ödeyenlerin emekli aylığı düşmekte. DIŞARIDAN ÖDEME İLE SİGORTAMI TAMAMLAYABİLİR MİYİM? Soru: 1994 Aralık ayında sigortalı oldum. 1883 gün prim ödemem var. Dışarıdan ödeme ile sigortamı tamamlayabiliyor muyum? l YASEMİN Cevap: İsteğe bağlı prim ödeyebilirsiniz. Ancak isteğe bağlı prim ödemeleri Bağkur'a sayılıyor. Primi ödenen son yedi yılda (son 2520 gün prim içinde) fazla prim ödenen kurum şartlarıyla emekli olunduğundan, isteğe bağlı olarak 1259 günden fazla prim ödemeniz halinde, SSK şartlarıyla değil, Bağkur şartlarıyla emekli olmak durumunda kalırsınız. Doğum tarihinizi bildirmemişsiniz. Örneğin, 41 ay (1230 gün) isteğe bağlı prim ödedikten sonra sigortalı bir işte çalışarak 487 gün prim ödeyerek priminizi 3600 güne tamamlayarak, 58 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz. ÜÇ YILI GEÇMEMEK ÜZERE YIPRANMA SÜRENİZİN YARISI YAŞTAN DÜŞER Soru: 7 Temmuz 1984 doğumluyum. Fakülte mezunuyum. Yurtdışında hiç bulunmadım. Polis eğitimimi 1 Eylül 2003-20 Haziran 2005 arasında Polis Meslek Yüksek Okulu'nda (PMYO) tamamladım. 2004 yılının yaz tatilinde 3 ay staj yaptık. Karşılığında hesaplarımıza bir miktar para da yatırdılar. 13 Temmuz 2005'ten bu yana aktif olarak görev yapmaktayım. Nisan 2010- Ekim 2020 ayları arası askerlik görevimi yerine getirdim. 20 yılımı meslekte tamamlayıp (yıpranma hariç) çekilirsem, nasıl ve hangi yaşta emekli olabilirim? Emeklilik sıfatım ne olur? Polis okulunu (2 yıl) borçlanabilir miyim? Borçlanırsam avantajı olur mu? 20 yılı tamamladığımda kademe derecem 1/2'si oluyor. l Fatih YAZICI Cevap: Emekli Sandığı'nda emekli olmak için; 25 tam yıl fiili hizmet süresi ve 60 yaş şartlarına tabisiniz. Hak kazanacağınız yıpranma sürenizin toplamda 3 yılı geçmemek üzere yarısı emeklilik yaşınızdan düşülecektir. Polis Meslek Yüksek Okulu'nda geçen öğrenim sürenizi borçlanabilirsiniz. Ancak borçlanma, hizmet sürenizi artırmasına karşın emeklilik yaşınızı etkilemez. Polis memuru olarak meslekte 20 yılı doldurursanız, 5 yıl da yıpranmaya hak kazanırsınız ve toplam fiili hizmet sürenizde 25 yılı tamamlarsınız. Bu durumda istifa ederek görevden ayrılırsanız, hak kazanacağınız yıpranma sürenizin yarısı olan 2 yıl 6 ay emeklilik yaşınızdan düşülür ve 7 Ocak 2042 tarihinde emekli olabilirsiniz. Görevde bulunan polis memurlarının 55 yaşını doldurdukları tarihte zorunlu olarak yaş haddinden emekliliğe sevki gerekiyor. Şayet polis memuru olarak göreve devam ederseniz ve rütbeniz de değişmezse, 55 yaşınızı dolduracağınız tarihte yaş haddinden resen emekliye sevk edilirsiniz. Buradaki önemli olan husus 55 yaşınızı doldurduğunuzda fiilen polis memuru olarak çalışıyor olmanız gerektiğidir. Ama 55 yaşınızı doldurmadan istifa ederseniz yani; 7 Temmuz 2039 tarihinde fiilen polis memuru olarak görevde olmazsanız, 7 Ocak 2042 tarihinde emekli olabilirsiniz. Emekli Sandığı'ndan emeklilik hakkınızı kaybetmemeniz için de, istifa ettikten sonra SSK'ya veya Bağkur'a 1259 günden fazla prim ödememeniz gerekmektedir. Aksi halde yıpranma süreniz emeklilik yaşınızdan düşülmez ve 60 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olursunuz. ÜÇ ÖNEMLİ TARİH Emekli aylığının hesaplanması teknik bir konu. Geçen yazımda da yazdım, özetle, emekli aylığı; ortalama kazanç, prim gün sayısı, enflasyon, büyüme hızı gibi birçok faktöre göre tespit ediliyor. Ortalama aylık kazancın, prim gün sayısına göre hesaplanan aylık bağlama oranı ile çarpılması sonucu emekli aylığı tutarı belirleniyor. Ortalama aylık kazanç da dönemsel tüketici enflasyonuna göre hesaplanıyor ve büyüme hızının yüzde 30'u üzerine ekleniyor. Güncellenmiş aylık kazanç ile aylık bağlama oranının çarpımı sonucu emekli maaşı belirleniyor, bu maaş da geçmiş enflasyon oranında artırılıyor. Çalıştıkça emekli maaşının düşmesinin temel nedeni 2000 ile 2008 yıllarında bu alanda yapılan iki değişiklik. Bu kapsamda aylık bağlama oranı ile prime esas kazançların değerinin hesaplanmasında değişikliğe gidildi. Buna göre de 2000 öncesinde çalışmaya başlayanlar ile 2008 sonrası başlayanların emekli aylıkları farklı hesaplama yöntemine göre belirleniyordu. KİMLERİN, NEDEN DÜŞÜYOR? Dediğim gibi konu biraz teknik ama genel hatları ile anlatayım. Önce, emekli maaşının hesaplanmasında kullanılan en önemli faktörlerden biri olan aylık bağlama oranındaki düşüşün etkisinden bahsedeyim. 2000 yılından önce 25 yıl çalışıp da emekli olacaklara uygulanan aylık bağlama oranı yüzde 75'in üzerindeydi. En basit hesaplamayla 2.000 bin lira maaş alan bir çalışan emekli olduğunda 1.500 liraya yakın maaş alabiliyordu. 2000-2008 yılları arasında 25 yıl çalışıp da emekli olacaklara uygulanan aylık bağlama oranı yüzde 65'lere düşürüldü.