İşte 10 soruda Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesi! EYT’de yaş şartı nasıl olacak? Maaş nasıl hesaplanacak? EYT’de hangi formüller gündemde?

3600 gösterge düzenlemesinin tamamlanmasının, asgari ücret, emekli ve memur maaş zamlarının belli olmasının ardından sıra milyonların beklediği 2 önemli düzenlemeye geldi. Kamudaki sözleşmelilerin ve emeklilikte yaşa takılanların (EYT) beklediği adımlar önümüzdeki dönemde atılacak. Hükümetten bu konuda birbiri ardına açıklama geldi. Önce Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, emeklilikte yaşa takılanlar da dahil yıl sonuna kadar önlerindeki bütün dosyaları çözeceklerini, alternatif çözüm politikaları üretmeye çalıştıklarını söyledi. Ardından AK Parti Grup Başkanvekili Muhammed Emin Akbaşoğlu, Ekim'de Meclis açıldığında hemen gündemin sözleşmeli personel olacağını, emeklilikte yaşa takılan kesimin durumunun da Ekim'de ele alınacağını ve bir çözüme kavuşturulacağını belirtti. Peki bu çalışma nasıl yürütülecek? Gündemde hangi formüller var? İşte bu soruların yanıtları:1. Çalışma kimleri kapsıyor? EYT düzenlemesi, 9 Eylül 1999'dan önce sigortalı olan, prim ve yıl şartlarını tamamlayan ancak yaşı bekleyenleri ilgilendiriyor. 2. Sadece SSK'lılar mı yararlanacak? Sadece SSK'lılar değil, memurlar ve esnaf da beklenti içerisinde. Her kesim için ayrı çalışma bekleniyor.3. Kısmi emeklilik yani 3600 prim günüyle emeklilik kolaylaştırılır mı? Kısmi emeklilikte 3 şarta bakılıyor. İlk sigortalı olunan tarihten bugüne 15 yılın geçmesi, 3600 gün prim olması, kadınların 50, erkeklerin ise 55 yaşına gelmesi. Bu 3 şarttan hangisi en son tamamlanmışsa, ona göre bir emeklilik yaşı belirleniyor. Bu kapsamda da kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaşa varan şartlar ortaya çıkıyor. Burada yaş şartının esnetilmesi gündeme gelebilecek. 3600 günü olan kadınların 50, erkeklerin 55 yaşında emekli olabilmesi bir seçenek olarak duruyor.4. Hangi formüller gündemde? 9 Eylül 1999'dan önce sigortalı olanların emeklilik için yaş şartı dışında kadın ise 20, erkek ise 25 yılı, işe giriş tarihine göre de 5000 ile 5975 gün primi tamamlaması gerekiyor. EYT düzenlemesi ile prim ve yıl şartlarını tamamlayan kişilere emeklilik yolunun açılması beklentisi bulunuyor. Gündeme gelen son formüle göre ise erkeklerin 25, kadınların da 20 yıllık prim gününü tamamlamaları halinde emekli edilmeleri söz konusu olabilecek. EYT'liler bu formül ile yaşa bakılmadan emekli olabilecek. Burada emeklilik için şartlar 9 Eylül 1999 öncesinde uzun vadeli sigorta kollarında sigortalı olarak çalışmaya başlamak, erkekler için 25 yıl yani 9 bin gün primi, kadınlar için ise 20 yıl yani 7200 prim gününü tamamlamış olmak yeterli olacak.5. Peki primler yetmiyorsa ne olacak? Burada iki seçenek öne çıkıyor. Birincisi bu vatandaşların primlerini tamamladıklarında emeklilik hakkı kazanmaları. İkincisi ise primlerini borçlanma yöntemleriyle tamamlamaları. Düzenleme çıktıktan sonra vatandaşlar eğer primleri tamamsa emekli olabilecek. Ancak primi eksik ise primi tamamlandığında emeklilik hakkını kullanacak. Ayrıca kadınların doğum erkeklerin askerlik borçlanmalarıyla bu primleri tamamlama imkanları da bulunuyor.6. Borçlanma imkanı sağlanır mı? Sadece primi tamamlayamayanlardan değil, pek çok kesimden borçlanma talepleri geliyor. 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olup askerlik borçlanmasıyla işe girişi 8 Eylül 1999 öncesine çekebilenler de kendilerinin EYT'li sayılmasını talep ediyor. Ayrıca staj sigortasının başlangıç sayılıp sayılmayacağı da merak konusu. Bu süreler için avukatlarda olduğu gibi borçlanma imkanı verilmesi talepleri var. Bu durumda stajını 8 Eylül 1999 öncesinde yapmış ancak çalışmaya daha sonra başlamış olanlar da EYT kapsamına girebilecek. Bir diğer talep de esnaf ile ilgili. 4 Ekim 2000 öncesinde oda ve vergi kaydı olup Bağ-Kur kaydı olmayan esnaf geriye dönük borçlanma talep ediyor.7. Yaş şartı düşürülebilir mi? Prim gün sayısını doldurup yaşı bekleyenler için bekleme süresini 2-3 yıl düşürmek gibi formüller de seçenekler arasında. Bir yaş sınırı konulması da söz konusu olabilir. Daha önce 50 yaş formülü gündeme gelmişti.8. Maaş nasıl hesaplanacak? Emekli maaşı hesabında 3'lü bir sistem uygulanıyor. Buna göre 2000 yılı öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası primler için 3 ayrı hesap yapılıyor. Tüm kazançlar dikkate alınıyor aylık bağlama oranları ve güncelleme katsayılarıyla maaş belirleniyor. EYT'lilerin emekli aylıkları da bu yöntemle hesaplanacak.9. Maaştan kesinti olur mu? Dünyada hangi formüller var? Bazı Avrupa ülkelerinde kesintili emeklilik modeli uygulandı. Buna göre, emekliliğe kalan her yıl için aylıktan belli oranda kesinti yapılıyor. Bu kesintinin yaş dolduğunda kalkması da söz konusu. Bu formüllerin bizde uygulanıp uygulanmayacağı çalışmalar sonucunda belli olacak.10. Düzenleme ne zaman Meclis'e gelecek? Ekim ayında Meclis'in açılmasının ardından sözleşmeliler ile ilgili düzenleme tamamlanacak, ardından da EYT çalışması hız kazanacak. Taslak metin oluşturulduktan sonra TBMM gündemine gelecek. Yasa çıktıktan sonra uygulanması için de yönetmeliklerin çıkarılması gerekiyor.