EYT’liye Şubatta zamlı maaş! Ocak zammı da ilave edilecek! Peki eksik primi olanlar ne yapacak? İşte detaylar...

Sosyal güvenlik sistemine 8 Eylül 1999 öncesinde girmiş ve çalışmaya başlayarak prim ödemiş milyonlarca vatandaş bu tarihte çıkartılan yasa çerçevesinde yaş şartı ile karşılaştı.Böylece kadınlar 20 yıl 5000 gün, erkekler ise 25 yıl bekleyip 5000 gün prim ile emekli olmayı beklerken erkeklerde 58 kadınlarda ise 56'yı bulan yaş şartı ile karşılaştılar.Şimdi sayıları 4-5 milyon olduğu belirtilen EYT'lilerle ilgili karar verildi ve ilk etapta 2 milyon 250 bin kişi olmak üzere tüm EYT'liler bir yaş şartı olmadan emeklilik hakkına kavuştular. Düzenleme Ocak ayı ile birlikte TBMM gündemine gelecek ve EYT'lilerin başvuruları da yasanın çıkmasıyla başlayacak.Ocak ayında yapılacak başvuru sonrasında ilk maaşlar da 1 Şubat'tan itibaren hesaplanacak.MAAŞ NASIL HESAPLANIR? EYT'lilerin yani 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanların maaşları üç ayrı hesaplama ile belirleniyor.Öncelikle 1999 öncesindeki gün ve kazançlar dikkate alınarak aylık bağlama oranı ile çarpılıyor.Burada çıkan rakam bu güne güncelleniyor. Daha sonra 1999 ile 2008 arasındaki dönem için de yine aylık bağlama oranı ve yeni güncelleme katsayıları kullanılıyor.Burada büyüme oranı devreye giriyor. 2008 sonrası için ise yine farklı bir aylık bağlama oranı ve büyüme hızının yüzde 30'u alınırken bir önceki yılın enflasyon oranı da maaş hesaplamasında ve güncellemede kullanılıyor.Böylece bu üç hesap toplanarak emekli maaşı oluşturuluyor. EYT'lilerin maaşları da bu üç ayrı hesap ile belirlenecek. Maaşı belirleyen en önemli parametre prime esas kazanç oluyor.Çalışırken SGK'ya bildirilen brüt maaşlar ne kadar yüksek olursa emekli maaşı da o kadar yüksek oluyor.Sürekli asgari ücretten çalışmış birisinin emekli maaşı da düşük olarak hesaplanıyor.OCAK ZAMMI İŞLETİLİR Mİ? Her yıl emekliler için Ocak ve Temmuz aylarında enflasyon artışı yapılıyor. Bu yeni emeklilere de uygulanıyor.Böylece Ocak ayında müracaat edecek EYT'li açısından hesaplama yapılırken Ocak artışı dikkate alınacak.REFAH PAYI EKLENECEK Bu arada EYT'lileri de kapsayacak emekli maaş artışlarında bu yıl refah payının da eklenmesi bekleniyor.Ayrıca emeklilerin 3500 TL olan taban maaşının da 5 bin liranın üzerine çıkacağı konuşuluyor.Bütün bu artışlar EYT'lilerin alacakları yeni maaşları da olumlu olarak etkileyecek.SİZ SORDUNUZ TAKVİM CEVAPLADI ■ EYT için emeklilik başvurusu yapılabilir mi? Yasa yürürlüğe girmeden yapılacak taleplere SGK tarafından aylık bağlama işlemi yapılması yasal olarak mümkün değil.Yasa yürürlüğe girdiğinde aylık bağlama işlemleri en kısa sürede sonuçlandırılacak. Başvurular e-Devlet üzerinden alınacak.■ 18 yaş öncesi sigorta geçerli mi? 18 yaşından önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık, ölüm sigortaları primleri prim ödeme gün sayılarının hesabına dâhil ediliyor.■ Çalışan emekliler nasıl başvuracak? Çalışan emekliler yasa çıktıktan sonra işyerlerinden çıkış belgesi aldıktan sonra emeklilik başvurusu yapabilecek.Emeklilik işlemlerinden sonra tekrar çalışmaya başlamak isteyenler başlayacak. İşten çıkış belgesi alan EYT'liler için kıdem tazminatı hesaplanarak banka hesaplarına yatırılacak.■ Kamu işçileri zorunlu emekli olacak mı? Yasada 2018 yılında taşerondan kadroya geçen EYT'lileri korumaya yönelik düzenleme yapılacak.Cumhurbaşkanı Erdoğan da, 'Taşerondan kadroya alınanlardan hemen emekli olmayı tercih etmeyecekler için ayrı bir geçiş düzenlemesi hazırlıyoruz' açıklamasıyla bu konudaki endişeleri giderdi. EYT kapsamında emeklilik süresi dolan işçiler zorunlu emekli edilemeyecek.■ Hangi statüden emeklilik işlemi yapılacak? Hizmet dökümünde son 7 yıllık (2520 gün) çalışmaya bakılacak.Hangi kurumdan daha fazla prim (1261 gün ve üstü) ödenmişse o kurumdan (SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı) emekli olunacak. O kurumun prim ve yıl artının sağlanması gerekecek.■ Gurbetçiler EYT'den yararlanacak mı? Yurt dışında çalışanlar ve Türkiye'de çalışıp başka ülkelere gidenler de EYT kapsamında bulunuyor.Hiçbir işte çalışmayan ev kadınları da yurt dışı borçlanması yapabiliyor. Yurtdışı borçlanma Bağ- Kur olduğu için en az 5400 günü dolduran primini tamamlamış olacak.■ Eksik primi olanlar ne yapacak? Eksik primi olanlar borçlanma yollarıyla bunu tamamlayabilecek. Doğum ve askerlik ve yurtdışı borçlanması yapılabilecek.Geçmişte silinen Bağ-Kur günleri için ihya imkanı kullanılacak. Borçlanma imkanı olmayanlar isteğe bağlı sigorta ile aydan aya ödeyerek primlerini tamamlayacak.■ Doğum borçlanması kaç gün kazandıracak? Kadınlar sigortadan sonra dünyaya gelen 3 çocuğa kadar borçlanma yapabiliyor. Bu durumda her çocuk için 2 yıl olmak üzere toplamda 6 yıl yani 2160 gün kazanabiliyorlar.■ Şartları tamamlayamayanlar ne zaman emekli olacak? Yasa ile 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olan tüm EYT'liler yaş şartına bakılmaksızın emeklilik hakkına kavuşacak.Bu EYT'liler prim ve yıl şartını ne zaman tamamlayabilirse o zaman yaşa bakılmadan emeklilik hakkını alacak.■ EYT'liler 1 Ocak'tan sonra da borçlanma yapabilecek mi? Yapabilir ama yeni asgari ücret nedeniyle ödenecek tutar artacak. 31 Aralık akşamına kadar müracaat edenler artıştan etkilenmeyecek.■ Kısmi emeklilik şartları nasıl olacak? 8 Eylül 1999 öncesinde kısmi emeklilikte 3600 günü dolduran SSK'lılar kadınlarda 50 erkeklerde 55 yaşında emekli olabiliyordu.Bağ-Kur'a ise prim şartı 5400 gün iudi. Daha sonra prim şartları değişmese de yaş şartı 58 ve 60'a kadar çıktı.Şu anda netlik yok. ancak 8 Eylül 1999 öncesi şartlara dönülürse kadınlar 50 erkekler 55 yaşında kısmi emekli olabilecek.■ Sigortası olup primi yatırılmayanlar ne yapacak? İşe girişiniz var ama prim yatırılmadıysa dava açmanız gerekiyor.Fiilen 8 Eylül 1999 öncesi çalışıp ancak sigorta girişi geç yapıldıysa da dava açma var. Her iki durumda da zaman aşımı süresi bulunmuyor. Ancak bu tarihten önce işe girdiniz, ancak hiçbir şekilde sigorta girişiniz yapılmadıysa hak düşürücü süre nedeniyle dava açamazsınız.Yine stajyer, çırak olmadığı halde böyle başlatılanların da itiraz hakkı var. Prim belgeleri olan SGK'ya olmayanlar da mahkemeye başvurarak hizmet tespitine gitmeli.■ Staj sigortası ve çıraklık sigortası EYT için işe başlangıç sayılacak mı? Mevcut düzenlemelere göre staj ve çıraklık sigortası emeklilik hesabında başlangıç olarak kabul edilmiyor.Ayrıca bu dönemde yatırılan primler sağlık primleri olduğu için emeklilik hesabında da kullanılmazken borçlanma hakkı da bulunmuyor.Bu yüzden şu anda EYT kapsamına girmiyorlar. Ancak yasada yapılacak bir değişiklik bu statüdeki sigortalıları da kapsama dahil edebilir. Bunun için Meclis sürecini bekleyip gelişmeleri takip etmek gerekiyor.