EYT'de borçlanma ile erken emeklilik! 1999 yılından önce işe girmiş olanların beklediği haber! 6 milyon SGK 4/a ve 4/b SSK, Bağ-Kur'lu %32...

1999 yılından önce işe girmiş olanları ilgilendiren EYT çalışmaları devam ederken 3 formül konuşuluyor. Maaş, prim, yaş formülü masada! Çalışmaların tamamlanmasıyla 6 milyon EYT'linin sorunu da çözülmüş olacak. Bir yandan da lise ve üniversite yıllarında staj yapanlar EYT ile ilgili beklenti içine girdi. Lise ve üniversite yıllarında staj yapanlardan çağrı geldi. Sayıları bir hayli fazla olan bu kişiler borçlanma imkanı talep ediyor. Bu noktada staj süresinin başlangıç olarak kabul edilmesi talepleri ile EYT çalışması da birleştiriliyor. Stajın başlangıç tarihi kabul edilesi durumunda EYT'li de olacaklar. İşte detaylar... EYT'DE 3 FORMÜL! Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, EYT'lilerin durumuyla ilgili son olarak 'Türkiye'nin her sorunu çözülmesi gereken dosya olarak önümüzde duruyor. Bu, önümüzdeki dosyalardan, çözülecek şeylerden biri' açıklamasını yapmıştı. EYT'lilerin sorununu çözmek için 3 formül dikkat çekiyor. Bunlar maaş, prim ve yaş formülleri... Gelin birlikte bu formüllerin detaylarına bakalım...KADEMELİ EMEKLİLİK Formüllerden biri, yaşın kademeli olarak düşürülmesini içeriyor. Bu kapsamda 9 Eylül 1999'dan önce sigortalı olanlarda istenen yaş koşulunun kademeli olarak düşürülebileceği belirtiliyor. Bu formüle göre, EYT'liler için yaş koşulu aşağı çekilecek. Ancak herkes aynı anda emekli olmayacak. Örneğin; 5000 günü olan 46 yaşındaki kişi ile 9 bin günü olan 51 yaşındaki kişi aynı anda emekli edilmeyecek. Bu formül hayata geçerse, 9 bin günü olan ve yaşı 51 olan daha önce emekli aylığına kavuşacak.Oluşacak yeni kademeler çalışmalar sonucunda ortaya çıkacak. 9 Eylül 1999'dan önce sigortalı olup emeklilik için yıl ve prim şartını tamamlayanlar bu formülle şimdikinden daha erken yaşta emekli olabilecek. Bazı EYT'liler yasa çıkar çıkmaz emekli aylığına hak kazanabilecek.Ayrıca bir asgari yaş sınırı konulabileceği de konuşuluyor. Burada daha önce 50 yaş sınırı gündeme gelmişti. Bu formüle göre EYT'lilerin emekli olması için 50 yaşını da tamamlaması gerekiyor. 20 YIL PRİM YETECEK Bir diğer formül ise prim formülü. Bu formüle göre ise kadınların 20 yıllık, erkeklerin 25 yıllık prim gününü tamamlamaları halinde emekli edilmeleri söz konusu olabilecek. EYT'liler bu formül ile yaşa bakılmadan emekli olabilecek.Burada emeklilik için şartlar 9 Eylül 1999 öncesinde uzun vadeli sigorta kollarında sigortalı olarak çalışmaya başlamak, erkekler için 25 yıllık yani 9 bin gün primi, kadınlar için ise 20 yıllık yani 7200 prim gününü tamamlamış olmak olacak. MAAŞTA AVRUPA FORMÜLÜ EYT'liler için maaş formülü de söz konusu olabilecek. Burada bazı Avrupa ülkelerinde uygulanan kesintili emeklilik modeli de tartışılan seçenekler arasında. Bu formülde, emeklilik için kaç yıl kaldıysa her yıl için belli oranda aylıktan kesinti yapılıyor. Daha az maaşla daha erken emeklilik ortaya çıkıyor.Yine Avrupa'da uygulanan bir formül de geçici kesintili emeklilik. Buna göre, sigortalı belli bir kesintiyle erken emekli oluyor. Ancak yasanın söylediği yaşa gelip emeklilik şartları oluşunca kesinti ortadan kalkıyor.Bizde de Avrupa modelinde olduğu gibi belli oranda kesinti ile kalan yılların tamamlanması alternatifler arasında. Bu modellerin ülkemizde uygulanıp uygulanmayacağı çalışmalar sonucunda belli olacak.Emeklilikte yaşa takılanlar, emeklilik koşullarında 1999'da yapılan değişikliğin geçmişe dönük uygulanmasına son verilmesini, yaş şartı aranmadan, sigortalılık süresi ve prim günü koşullarını sağlayıp emekli olmayı talep ediyor.Nisan 2022 itibarıyla Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) kayıtlı 4/a (SSK) kapsamında 16 milyon 406 bin, 4/b (Bağ-Kur) kapsamında 3 milyon 32 bin sigortalı bulunuyor. Tahminlere göre, 4/a ve 4/b olmak üzere toplam 19 milyon 726 bin sigortalıdan yaklaşık 5-6 milyonu EYT sorunu yaşıyor.Emeklilikte yaşa takılanlar, emeklilik koşullarında 1999'da yapılan değişikliğin geçmişe dönük uygulanmasına son verilmesini, yaş şartı aranmadan, sigortalılık süresi ve prim günü koşullarını sağlayıp emekli olmayı talep ediyor.EYT İLE BİRLİKTE ONLAR DA BEKLENTİ İÇİNE GİRDİ Mesleki eğitimde olan milyonlarca vatandaşımız staj yaparak iş hayatına atılıyor. Geçmiş yıllarda bu şekilde staj yapmış ve bu dönemde sigortalı olmuş milyonlarca vatandaş var. Ancak staj sigortası emeklilik hesabında başlangıç sayılmadığı gibi bu sürelerde ödenen primler de emeklilikte kullanılamıyor. Staj sırasında verilen sigorta numarası geçerli sayılsa da yatırılan primler meslek hastalığı ve iş kazası ile sınırlı olduğu için uzun vadeli sigorta kollarından sayılmıyor.Dolayısıyla stajda yatırılan primler emeklilik günlerine eklenmiyor. Geçmişte staj yapmış ancak şimdi emekli olmak isteyen çok sayıda sigortalı bu primlerin borçlanarak geçerli olmasını veya staj başlangıcının emeklilik hesabında da sigorta başlangıcı sayılmasını talep ediyor.YASADA BORÇLANMA İMKANI VAR Mevcut yasalara göre bu primler emeklilikte sayılmadığı gibi borçlanma da yapılamıyor. Ancak bunun bazı istisnaları var. Bunun örneklerinden birisi avukatlık mesleğinde yaşanıyor. Avukat adayları mezuniyet sonrasında 1 yıl kadar staj yapıyor. Eğer bu süreler içerisinde sigortalı olmaksızın staj yapmışlarsa, bu süreleri borçlanmaları mümkün. Bu süreler için belirleyecekleri prime esas kazanç seviyesi üzerinden yüzde 32 oranında prim ödeyerek borçlanmalarını gerçekleştirebiliyorlar.Bunun dışında staj borçlanması yapılan süreler 5510 sayılı yasanın 41. Maddesi'nde sıralanıyor. Doğum askerlik, yurtdışı gibi borçlanmaların dışında eğitim ve staj ile ilgili borçlanma imkanları da bu maddede bulunuyor. Avukatlık dışındaki staj borçlanmaları da şöyle sıralanıyor:Sigortalı olmaksızın doktora öğrenimi veya tıpta uzmanlık için yurtiçinde veya yurtdışında geçirdikleri normal doktora veya uzmanlık öğrenim süreleri, sigortalı olmaksızın, 8/4/1929 tarihli ve 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanuna göre yurtdışına gönderilen ve öğrenimini başarıyla tamamlayarak yurda dönenlerden yükümlü bulunduğu mecburi hizmet süresini tamamlamış olanların, yurtdışında resmi öğrenci olarak geçirmiş oldukları öğrenim sürelerinin 18 yaşının tamamlanmasından sonraki döneme ait olan kısmı borçlanılarak sigortalılıktan sayılıyor.Bu borçlanma örnekleri meslek lisesi stajı yapanlara ya da çıraklıkla iş hayatına atılanlara da uygulanabilir. Üstelik buradan bir kaynak da sağlanabilir. Ancak bunun için öncelikle bu konuda kapsamın belirlenip kimlerin bu haktan yararlanacağının, yani kaç kişiyi etkileyeceğinin de ortaya çıkarılması lazım.STAJ BAŞLANGIÇ SAYILIYOR Staj sigortası anneler için doğum borçlanmasında bir avantaj sağlıyor. Bilindiği gibi anneler sigortadan önceki doğumlarını borçlanamıyorlar. Ancak burada normal çalışma değil stajda geçerli sayılıyor.Stajdan sonra gerçekleşen doğumlar borçlanılabiliyor. Üstelik borçlanılan süre kadar işe giriş tarihi de geri çekilmiş oluyor. Böylece staj yapan anneler için erken emeklilik imkanı doğuyor.Bu durumda aslında staj sigortası olan vatandaşlar için bir örnek oluşturuyor. Anneler için uygulanan bu kural genele yayıldığında stajın belli şartlarda başlangıç tarihi olarak kabul edilmesi söz konusu olabilecek.EYT KAPSAMINA GİRİYOR Bu noktada staj süresinin başlangıç olarak kabul edilmesi talepleri ile EYT çalışması da birleştiriliyor. Çünkü birçok sigortalı stajını 8 Eylül 1999 öncesinde yaparken çalışma hayatına daha sonraki tarihlerde atılmış durumda.Buna göre bu sigortalılar EYT kapsamı dışında kalırken, stajın başlangıç tarihi kabul edilesi durumunda EYT'li de olacaklar. Bu yüzden taleplerden birisi de EYT çalışması yapılırken bu durumunda dikkate alınması yönünde.