BİM, ŞOK, A101, Migros ve tüm marketlerde bundan böyle... Rast gelenin ağzı açıkta kalabilir! Ambalajı getirene para dağıtılacak!

Market ve ürün satan tüm iş yerlerini ilgilendiren bir dehemmiyet için geri sayım başladı. Çevreyi korumayı amaçlayan sistemle geri dönüşüm trendine ciddi katkı olacak. Depozito sisteminin plastik sektöründe geri dönüştürülmüş ham madde tedarik güvenliğini de arttırmaya yardımcı olacak. Uygulama önümüzdeki zamanlarda yürürlüğe girecek. Depozito sistemi, tüketiciyi ürünün fiyatı dışında ödenen bedeli geri alabilmek için sistemin belirlediği market yada öteki toplama noktalarına yönlendirecek, tüketici depozite bedelini geri alabilmek için atığı iade edecek. Ambalaj Atıklarının Yönetimi mevzuatı yenilendi. Yeni mevzuata göre içecekler öncelikli olmak üzere belirlenecek diğer ambalajlı ürünler depozitolu olacak. 1 liraya satılan şişenin üzerinde yazan depozito ücreti, müşteri ürünü tükettikten ambalajını geri getirdiğinde iade edilecek.NEDEN DEPOZİTO SİSTEMİ? Geri dönüşüme olan teşvikten dolayı depozito sistemleri, çevre kirliliğinin azaltılmasında, ürün yasaklarının ve vergilerin ortak hedefinde olan tek kullanımlık içecek şişelerinin tekrar kullanımlarında ve geri dönüşümlerinde etkili bir araç olduklarını kanıtladılar.Bu Danimarka, Estonya, Norveç, Litvanya ve Oregon (ABD) gibi hâlihazırda depozito sistemi uygulayan bölgelerde başarılı şekilde uygulanıyor. Hatta tek kullanımlık içecek depozito sistemi uygulayan hemen her Avrupa ülkesi %85'in üzerinde geri dönüşüm oranına ulaştı. Litvanya bu konuda müthiş bir örnek. 2 yıldan az süredir uygulanan bu sistem ile tüm içecek kutularının %91,9'u geri dönüşüme kazandırıldı. Norveç'teki depozito sistemi de 2016'da % 91,7'lik bir dönüşüm oranıyla benzer bir performans elde etti. Bu sonuçlar kentsel atık toplama ve geri dönüşüm kutularına dayanan geleneksel yeşil nokta geri dönüşüm sistemlerinin oranlarıyla çarpıcı bir zıtlıkta.İçecek paketlemede, diğer Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (GÜS) seçeneklerinin aksine depozito sistemi, evsel geri dönüşüm kapasitesini artırıma yatırım yapmaya yönlendirebilir ve yeni şişelerde kullanılan ve bir kutunun karbon ayak izini önemli ölçüde azaltan reçineye kalıcı bir kaynak sağlayabilir. Bu özellikle Coca Cola ve Nestle gibi içecek ambalajları için iddialı geri dönüşüm hedefleri belirleyen, güvenli geri dönüştürülmüş ham madde isteyen markalar için uygundur. Örneğin Almanya'da depozito sistemi ile toplanan PET'lerin %80'i şişeden şişeye uygulamalarda kullanılmaktadır. Norveç'te toplanan materyalin yüksek miktarı ve kalitesi sonucunda yeni bir PET ön işlemcisi inşa edilmektedir. Bu ön işlemci ülkedeki PET içecek üreticilerinin %80'lik geri dönüştürülmüş içecek oranını daha da ileri götürecektir.Yukarıda saydığımız çevresel faydalara ilave olarak sera gazı emisyonlarının önlenmesinin, çöp alanı tasarrufunun yanı sıra depozito sistemlerinde perakendecileri ilgilendiren ekonomik faydalar da vardır. 'Sıfır Atık İskoçya 2015' raporu depozito sisteminin perakendecilere maliyetinin yıllık 28.5-29 milyon pound olmasını tahmin ederken katılımcı perakendecilere ödenen dağıtım bedelinin 37.2 milyon pounda kadar çıktığını ortaya koydu. Bu da perakende sektöründe yıllık 8.7 milyon pounda kadar gelir anlamına geliyor. Birkaç çalışma da ortaya koydu ki kullanılmış kutular uygun bir yere yerleştirildiğinde perakendeciler artan satışlardan ve gelen-giden müşteri trafiğinden de fayda sağlayabiliyor.Depozito sisteminin yeni iş alanları açmada da olumlu etkisi var. Reloop ve Eunomia'nın son raporuna göre Ontario'nun (Kanada) yol kenarlarına alkolsüz içecekler için depozito sistemi konulması, 1500 dolaylı ve dolaysız iş imkanı doğurdu. Aynı çalışma depozito sisteminin Ontario ekonomisine 800 milyon dolar KDV ve toplamda 66 milyon dolar vergi potansiyeline sahip olacağını gösterdi.İş olanakları açma ve ekonomik gelişmenin yanı sıra depozito sistemleri kent bütçeleri için de yararlıdır. Depozito sistemleri yol kenarı programlarından sağlanacak potansiyel geliri başka yöne çekerken aynı zamanda azaltılan ya da önlenen toplama, tasfiye tanzim maliyetleriyle kentsel atık işletim sistemlerine önemli tasarruf da sağlar.Depozito sistemlerine yönelen bu ilginin tek bir unsurunu kesin olarak söylemek zor, ancak artan okyanus kirliliğinin kesinlikle rolü var. İlginin başka bir sebebi de bazı üreticilerin birçok içeceğin geri dönüşüm hizmetlerinden uzakta tüketilip atılması konusundaki farkındalığı. Yüksek geri dönüşüm hedeflerine ulaşmaya çabalayan üreticiler için var olan yeşil nokta programları -tek aile odaklı olduğu için- yetersiz kalıyor. Durağan toplama oranları ve artan kirlilik daha da düşük geri dönüşüm oranlarıyla sonuçlanıyor. Üreticiler, belediye yetkilileri ve atık endüstrisi ile çalışmak zorunda olduklarından maliyetler üzerinde çok az kontrolleri olduğunu görüyorlar.Avrupa Birliği atık yasasıyla, üreticiler ambalajlama bedellerinin en az yarısından sorumlu olacak ve 2030 yılı itibariyle daha yüksek geri dönüşüm hedeflerine (toplama hedeflerinden) ulaşmak zorunda olacaklar. Tam olarak; alüminyum için %60, çelik için %80, cam için %75 ve plastik için %55'e ulaşmaları gerekecek. Dahası geri dönüşüm oranlarını hesaplamak için kullanılan yöntemler, performans testlerinin suni olarak şişirilmesini engellemek için daha sıkı olacak.Buna ilave olarak Mart 2019'da Avrupa Komisyonu, plastik şişelerin üye ülkeler tarafından 2025'e kadar %77'sinin, 2029'a kadar %90'ının toplanmasını zorunlu kılan Tek Kullanımlık Plastik Yönergesi'ni yürürlüğe koydu. Depozito sistemleri bu hedefi elde etmek için bir yöntem olarak öneriliyor. Devlet politikalarını belirleyenler bu stratejilerin atıkların azaltılmasına ciddi ölçüde katkı sağlayacağına, yeniden kullanım ve geri dönüşüm hedeflerini elde etmeye yardımcı olacağına ve aynı zamanda deniz kirliliğiyle mücadele edeceğine inanıyorlar. AB'de alınan bu kararlar şimdiden diğer ülkelerde de etkisini göstermeye başladı. Kanada 11 Haziran'da Tek Kullanımlık Plastik Yasa taslağının Avrupa'nınkini hemen hemen aynen yansıtacağını duyurdu.