Bilim insanları, Ay'ın oluşumuna ilişkin onlarca yıldır kabul gören "dev çarpışma" teorisini yeniden tartışmaya açtı. Ay'dan Dünya'ya getirilen kaya örneklerinde tespit edilen kimyasal benzerlikler, mevcut modellerin önemli soruları yanıtsız bıraktığını ortaya koydu.
Araştırmacılara göre Ay'ın yapısı, sanılandan çok daha fazla şekilde Dünya ile örtüşüyor. Bu durum, Ay'ın nasıl oluştuğuna dair klasik senaryoların yeniden değerlendirilmesine neden oluyor.
"THEİA" TEORİSİ YENİDEN TARTIŞILIYOR
Gezegen biliminde en yaygın kabul gören teoriye göre Ay, yaklaşık 4,5 milyar yıl önce Dünya'ya çarpan "Theia" isimli dev bir gök cisminin ardından oluştu.
Bu senaryoya göre çarpışma sonrası uzaya savrulan devasa madde bulutu zamanla birleşerek Ay'ı meydana getirdi. Bilim insanları, Ay yüzeyindeki beyaz minerallerin de bu süreçte oluşan yüksek sıcaklıklı magma okyanusunun izlerini taşıdığını düşünüyor.
Ancak yeni bulgular, teorinin bazı kritik noktalarında ciddi soru işaretleri oluşturuyor.
AY İLE DÜNYA NEDEN BU KADAR BENZER?
Araştırmalardaki en büyük çıkmazlardan biri, Ay ile Dünya arasındaki kimyasal benzerlik.
Mevcut simülasyonlar, Ay'ın büyük bölümünün Theia'dan gelen maddelerden oluşmuş olması gerektiğini gösteriyor. Fakat Apollo görevlerinde Dünya'ya getirilen Ay taşları incelendiğinde, bu örneklerin kimyasal açıdan Dünya'ya şaşırtıcı derecede benzediği görülüyor.
Uzmanlara göre eğer Theia gerçekten Güneş Sistemi'nin farklı bir bölgesinden geldiyse, Ay'ın kimyasal yapısının da belirgin şekilde farklı olması gerekiyordu.
LABORATUVARDA AY'IN İÇ YAPISI İNCELENİYOR
Amsterdam Vrije Üniversitesi'nde yürütülen çalışmalar kapsamında araştırmacılar, Ay'ın ilk dönemlerindeki aşırı sıcaklık ve basınç koşullarını laboratuvar ortamında yeniden oluşturmaya çalışıyor.
Bilim insanları bu deneylerle, erimiş haldeki dev magma okyanusunun zamanla nasıl katılaştığını ve Ay'ın iç yapısının nasıl şekillendiğini anlamayı hedefliyor.
Ancak elde edilen fiziksel verilerin, mevcut teorik modellerle tam olarak uyuşmadığı belirtiliyor.
DAHA RADİKAL SENARYOLAR GÜNDEMDE
Ortaya çıkan çelişkiler nedeniyle araştırmacılar artık daha farklı olasılıkları da değerlendiriyor.
Yeni senaryolardan biri, genç Dünya'nın henüz tam olarak oluşmadan önce kendisine çok benzeyen başka bir gök cismiyle çarpışmış olabileceği yönünde. Bu durumda iki yapının tamamen karışarak Ay'ın oluşumuna neden olmuş olabileceği düşünülüyor.
