Brent petrol 110 dolara dayandı: 120 dolar aşılırsa yeni panik fiyatlaması başlayabilir!

Orta Doğu'daki savaş, petrolün yalnız üretimini değil, dünya pazarına ulaştığı yolları da etkiliyor. Sevkiyatın kritik geçiş noktalarında sıkışmasıyla Brent petrol 108 doları aşarak 110 dolar sınırına dayandı.

A Haber canlı yayınına katılan Ekonomist Üzeyir Doğan, savaş olmasaydı 50-60 dolarlık fiyatların konuşulabileceğini söylerken, 120 doların aşılmasının piyasalarda yeni bir panik dalgası yaratabileceği uyarısında bulundu.

Petrol fiyatlarında 120 dolar alarmı

Üzeyir Doğan, 120 doların aşılmasını yeni panik eşiği olarak görüyor.

DOĞAN: SAVAŞ OLMASA FİYAT 60 DOLARIN ALTINA İNEBİLİRDİ

Doğan'a göre Orta Doğu'daki savaş yaşanmasaydı küresel ekonomide beklenen yavaşlama petrol talebini azaltabilir, alternatif enerji kaynaklarının yaygınlaşması da Brent petrolü 60 doların altına çekebilirdi. Ekonomist, böyle bir ortamda 50 dolar civarındaki fiyatların da sürpriz olmayacağını söyledi.

Doğan bu koşullu senaryoyu savaşın petrol fiyatı üzerindeki etkisini anlatmak için kullandı. Bugün 110 dolara yakın seviyelerin konuşulmasını da bu çerçevede değerlendirdi.

A Haber canlı yayınında Üzeyir Doğan ve konuklar, Suudi Arabistan-Yemen haritası eşliğinde Brent petrolün 110 dolara yaklaşmasını değerlendiriyor.

HÜRMÜZ'DEKİ BASKI VE YANBU HATTININ KAPANMASI SEÇENEKLERİ DARALTTI

Suudi petrolünün deniz yoluyla başlıca çıkış noktası Hürmüz Boğazı. İran'ın bölgedeki savaşın başında boğaza uyguladığı abluka ve ticari gemilere yönelik saldırılar, bu güzergahtaki sevkiyatı zorlaştırdı.

Hürmüz tamamen kapanmış değil ve Suudi Arabistan buradan petrol göndermeyi sürdürüyor. Ancak Verisk Maplecroft'e göre günlük sevkiyat miktarı oldukça değişken ve ortalama olarak çatışmalar öncesindeki hacmin yaklaşık yarısında kalıyor.

Hürmüz'deki risk artınca Suudi Arabistan için doğudaki petrol sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu terminaline bağlayan Doğu-Batı boru hattı daha önemli hale geldi. Hat, petrolün Hürmüz'e girmeden ülkenin batısına taşınmasını sağlıyordu.

Suudi Arabistan, petrol tesislerine yönelik saldırıların ardından hattı kapattı. Bu gelişme ülkenin ihracat seçeneklerini daha da azalttı. Kpler'in verilerine göre bölgedeki çatışmalar başladıktan sonra Yanbu üzerinden yapılan ihracat beş katına çıkarak günlük yaklaşık 4 milyon varile ulaşmıştı.

BABÜLMENDEP RİSKİNE KARŞI SÜVEYŞ VE SUMED SEÇENEĞİ

Yanbu'dan Asya pazarlarına gidecek tankerler için en doğrudan rota, Kızıldeniz'in güneyindeki Babülmendep Boğazı'ndan geçiyor. Husi saldırıları ile Suudi limanlarına hizmet veren gemilere karşı temmuzda duyurulan abluka bu yolu da baskı altına aldı.

Kpler'e göre Babülmendep üzerinden yapılan Suudi petrol ihracatı ağustosta sıfıra yakın düzeye geriledi. Bu durum boğazın bütün deniz trafiğine kapandığı anlamına gelmiyor; ancak Suudi petrolünün kısa yoldan Asya'ya ulaştırılmasını ciddi biçimde zorlaştırıyor.

Suudi Arabistan, Yanbu'ya ulaşan petrolün bir bölümünü Kızıldeniz'in kuzeyindeki Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz'e çıkarabiliyor. Tam yüklü büyük tankerler kanaldan geçemediğinde ise petrol, Mısır'ın Ain Sokhna bölgesinden başlayan Sumed boru hattıyla Akdeniz kıyısına taşınabiliyor.

Kpler'in hesabına göre Süveyş ve Sumed birlikte kullanıldığında teorik olarak günlük 3,4 milyon varile kadar petrol Babülmendep'e girmeden taşınabilir. Ancak bu kapasite daha önce bu ölçekte denenmedi.

Bu güzergah Avrupa'ya yapılacak sevkiyat için bir seçenek oluşturuyor. Asya'ya gidecek petrol aynı yolu kullandığında ise tankerlerin Akdeniz'e çıktıktan sonra Afrika'nın çevresini dolaşması gerekiyor. Bu da yolculuğu haftalarca uzatıyor.

DOĞAN: ENERJİ ÇEŞİTLİLİĞİ ARTIŞI SINIRLAYABİLİR

Doğan, fiyatın daha sert yükselmemesinde dünyanın enerji kaynaklarını çeşitlendirmesinin rol oynayabileceği görüşünü paylaştı. Son 10 yılda güneş, rüzgar ve hidroelektrik kapasitesinin büyümesi, ekonomilerin petrole geçmişe göre daha az bağımlı kalmasına yardımcı oldu.

Piyasaların uzun süren çatışmaların etkisini zamanla normalleştirdiğini belirten Doğan, ekonomilerin de alternatif enerji kaynaklarına yöneldiğini söyledi. Petrolün buna rağmen ulaşım ve dünya ticaretinin bazı alanlarında önemini koruduğunu, OPEC'in düşük fiyat dönemlerinde arzı kısarak fiyatı belirli bir seviyenin üzerinde tutmaya çalıştığını hatırlattı.

120 DOLARIN ÜZERİ YENİ PANİK RİSKİ TAŞIYOR

Doğan'ın dikkat çektiği kritik seviye 120 dolar. Brent petrolün savaşın başlangıcında bu düzeyi gördüğünü söyleyen ekonomist, piyasaların 120 dolara kadar yaşanabilecek hareketi bir ölçüde dengeleyebileceğini ifade etti.

Doğan'a göre bu seviyenin aşılması yeni bir psikolojik eşiğin geçilmesi anlamına gelebilir ve panik fiyatlamasını tetikleyebilir. Bu ihtimalin uzak olmadığını belirten Doğan, daha yüksek fiyat riskinin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı.

MERZ'DEN KIZILDENİZ TAŞIMACILIĞI UYARISI

AA'nın aktardığına göre Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Kızıldeniz'deki gelişmelerin enerji piyasalarındaki gerilimi artırdığını ve Almanya'yı da etkilediğini söyledi. Merz, uluslararası toplumun Husilerin Kızıldeniz'deki deniz taşımacılığını tehdit etmesine izin vermemesi gerektiğini belirtti.

IRAK CEYHAN ÜZERİNDEN YENİ ROTA ARIYOR

Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, petrol ihracatında Doğu Asya'ya bağımlılığı azaltarak Avrupa ve ABD'ye daha fazla satış yapmak istediklerini söyledi. Zeydi, Türkiye'nin Ceyhan Limanı'na uzanan boru hattının günlük yaklaşık 1 milyon varil taşıma kapasitesine sahip olduğunu belirtti.

Irak ayrıca Suriye ve Akdeniz üzerinden yeni sevkiyat imkanları oluşturmayı planlıyor. Zeydi, ülkenin üretim kapasitesini günlük 9 ila 10 milyon varile çıkarmayı hedeflediğini açıkladı. Plan, üretimin yarısını Avrupa ile Batı pazarlarına yönlendirmeyi ve petrolün bir bölümünü Türkiye, Suriye ve Akdeniz üzerinden taşımayı öngörüyor.

(Haberde yer alan görseller Takvim Foto Arşivi'ne aittir.)

SONRAKİ HABER

Eylül ayı SED ödemeleri hesaplara yatırıldı

Diyar Oktuay Takvim.com.tr Ekonomi