Kullanılmayan yıllık izinler yanıyor mu? 10 maddede işçinin izin hakkı ve ücreti

Yaz sezonunda yıllık izin maratonu sürüyor. Çalışanlar birbiri ardına izinlerini kullanıyor. Bazı çalışanlar ise tüm izinlerini bitiremiyor. Bu izinler yılın kalan döneminde kullanılabilecek. Ancak yine de kullanılamazsa ne olacak? Sonraki yıllara devredecek mi? İznin parası ödenir mi? Zaman aşımı var mı? İşte özel sektör çalışanlarının izin hakları..

Kullanılmayan izinler seneye devredilebilir. (Fotoğraflar: AA Arşiv)

✖ Ne kadar iznim var?

İşçilerin kaç gün izin yapacakları mevcut iş yerlerindeki kıdemlerine göre belirleniyor. Buna göre 1 yıldan 5 yıla kadar kıdemi olan işçilerin en az 14 gün, 5 yıldan çok 15 yıldan az olan işçilerin en az 20 gün, 15 yıl ve daha çok olanların ise en az 26 gün izin hakkı bulunuyor. 18 yaşından küçükler ve 50 yaşından büyükler ise her durumda 20 günden az izin yapmıyor. Sözleşmelerle bu süreler artırılabiliyor. İzinler, ilk bölümü 10 günden az olmamak kaydıyla istenildiği kadar bölünebiliyor.

✖ Mazeret izinleri, resmi tatiller yıllık izinden düşülür mü?

İşçiye; evlenmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü halinde 3 gün, eşinin doğum yapması hâlinde ise 10 gün ücretli izin verilir. En az yüzde 70 oranında engelli çocuğu olan işçilere de tedavi için bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde 10 güne kadar ücretli izin imkanı var. Mazeret izinleri yıllık izinden düşülemez. Yıllık izin süresine rastlayan ulusal bayram ve genel tatiller izin süresinden sayılmaz. Yani resmi tatiller yıllık izne denk geliyorsa, yıllık izin süresinden düşülemez.

✖ Kullanılmayan izinler bir sonraki yıl kullanılabilir mi?

Bu izinler bir sonraki yıl ya da başka bir dönemde kullanılabilir. Ama asıl kural iznin tamamının hak edilen yıl içinde kullanılmasıdır. ✖ Kalan izinlerin parası alınabilir mi? Kullanılmayan izinler için çalışırken para ödenmesi söz konusu değil.

✖ Kalan izinler yanar mı?

İzin hakkında zaman aşımı diye bir süre söz konusu değil. İş akdi devam ettiği sürece işçinin izin hakkı durur. Çeşitli sebeplerle kullanılmayan izinler ya sonraki dönemde kullandırılır ya da iş akdinin feshedilmesi sırasında parası ödenir.

✖ İstifa edene de izin parası ödenir mi?

Kullanılmayan izinlerin bedelinin iş akdi bittiğinde son ücretten ödenmesi gerekir. İş akdinin nasıl sona erdiğinin önemi yok. İşçi istifa etse de işveren haklı sebeple işçiyi işten atsa da kullanılmayan izin ücretinin ödenmesi gerekir. İşçinin ölümü halinde ise ödeme hak sahiplerine yapılır. İzin ücreti, iş akdinin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenir.

✖ İzin ücreti nasıl hesaplanır?

Birikmiş izinlerin ücretleri son brüt ücret üzerinden hesaplanır. Hesaplama yapılırken, SGK işsizlik ve işçi primleri, gelir ve damga vergisi kesintileri hesaba katılır. Ancak ödemenin yapıldığı tarihteki prime esas kazanç tavanını aşan izin ücretinden prim kesintisi yapılmaz. Bazı işverenler tüm izin ücretinden hesaplama yapabiliyor. Bu yanlış bir uygulama.

✖ İzin parası ödenmezse ne kadar sürede dava açmalıyım? Zaman aşımı ne zaman başlar?

Yıllık izin ücreti davasına ilişkin zaman aşımı iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar. Zaman aşımı süresi 5 yıldır. Yani iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıl içinde yargı yoluna gidilmeli.

✖ Yıllık izin ücreti davası için ispat yükü kime aittir?

Yıllık izinlerin kullandırıldığı noktada ispat yükü işverene aittir. İşveren yıllık izinlerin kullandırıldığını imzalı izin defteri veya eşdeğer bir belge ile kanıtlamalıdır.

✖ İzin ücreti uyuşmazlıklarında nereye başvurulmalı?

İşçinin yıllık izin uyuşmazlıklarında öncelikle arabulucuya başvurması gerekiyor. Arabulucuya başvurmadan dava açılamaz.