Ev hanımları ve çalışan annelerin yeni hakları belli oldu: İşte 6 yıl erken emeklilik ve nakdi yardım detayları

Yasalarımız kadınlara çalışsın çalışmasın pek çok destek sunuyor. Bunun yanında annelere ve anne adaylarına yönelik de önemli avantajlar var.
Emeklilikten nakdi desteklere, izin sürelerine kadar anneler ve kadınlar için birçok yenilik devreye girdi. Son olarak doğum izinleri artırılırken, önümüzdeki dönemde özellikle emeklilikle ilgili yeni desteklerin devreye girmesi bekleniyor.

Yeni yasa ile anneler doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere 24 hafta izin yapabiliyor. (Fotoğraflar Takvim Foto Arşiv ve AA'dan alınmıştır.)

Kadınlar için yenilikler neler?

Kadınların çalışma hayatında daha fazla yer almalarını sağlayacak birçok düzenleme bulunuyor. Farklı mesai imkânları, izin süreleri, emeklilik için avantajlar bunlardan bazıları... Kadınlara ayrıca farklı adlarda ödenek de veriliyor.

Kadınların izin süreleri nasıl değişti?

Yeni yasa ile birlikte anneler artık doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere 24 hafta izin yapabiliyor. Bu süre çoğul gebeliklerde 26 haftaya çıkıyor. Çalışabilir durumda olduğunu doktor raporuyla belgeleyenler, doğumdan önceki iki haftaya kadar işinin başında olabiliyor. Ek izinlerden, işinin başına dönmüş ama 24 haftalık süreyi 1 Nisan 2026 itibarıyla tamamlamamış olanlar da yararlanabilecek.

Süt izni nasıl kullanılıyor?

Kadın işçiler 1 yaşından küçük çocukları için günde 1.5 saat, memurlar ise ilk 6 ayda günde 3, ikinci 6 ayda günde 1.5 saat izin kullanıyor.

Ek izin süreleri var mı?

Kadın işçilerde 6, memurlarda ise 24 aya kadar ücretsiz izin imkânı bulunuyor.

Yarı zamanlı çalışma nasıl uygulanıyor?

Doğum izni sonrası isteyen anneler birinci çocukta 60, ikincide 120 ve üçüncüde ise 180 gün süreyle yarım çalışma yapabiliyor. Çoğul doğumlarda bu sürelere 30 gün ekleniyor. Çocuğun engelli doğması halinde ise 360 gün olarak uygulanıyor. Bu sürelerde işveren yarım maaş öderken, İŞKUR da brüt asgari ücret üzerinden yarım çalışma ödeneği veriyor. İŞKUR'un yarı zamanlı çalışan anneye her ay için yapacağı ödeme 16 bin 389 lira 65 kuruş. Eğer anne asgari ücretli olarak çalışıyor ise işverenin vereceği tutar da aylık 14 bin 37 lira 75 kuruş oluyor. Asgari ücretli annenin eline böylece aylık en az 30 bin 427 lira 40 kuruş geçiyor.

Kadınlar için farklı çalışma şartları var mı?
İşveren hamilelik döneminde işçi için gerekli tedbirleri almak zorunda. Hamile oldukları sağlık raporuyla tespit edilen kadınlar, doğuma kadar geçen sürede 20.00-06.00 saatleri arasında çalışmaya zorlanamıyor. Yeni doğum yapmış kadınlar da doğumu izleyen bir yıl boyunca gece çalıştırılamıyor. Hamile ve emziren kadınların günlük çalışma süresi 7.5 saati aşamıyor. 100 ila 150 kadın çalışanı olan iş yerlerinde, emzirme odası açılması gerekiyor.

Annelere doğum izninde kaç lira ödeniyor?
Çalışan annelere doğum izni sırasında çalışmadığı her gün için devlet tarafından geçici iş göremezlik ödeneği veriliyor. Daha önce 112 gün için veriliyordu. Artık 168 gün için ödenecek. Annenin eline en az 123 bin 312 lira geçecek. Bu tutar maaşa göre artacak.

Başka ödenek var mı?
Doğum yapan anneye bin 621 lira emzirme ödeneği ödeniyor. Yararlanmak için annenin ya da eşinin çalışıyor veya kendi işini yapıyor olmasının yeterli oluyor.


DOĞUM YARDIMLARI ARTIRILDI

Doğum sonrası verilen ödenekler değişti mi? Annenin çalışması şart mı?
Çalışsın-çalışmasın tüm annelere doğum yardımı veriliyor. İlk doğumda 5 bin liralık tek seferlik nakdi yardım yapılırken ikinci çocuk için bin 500 lira, üçüncü çocuk ve sonrası için de 5 bin lira aylık destek sağlanıyor. Aylık destekler çocuk 5 yaşına gelene kadar devam ediyor.
Böylece anneler 60 ay bu ödeneği alıyor.

6 YIL ERKEN EMEKLİLİK

Anneler için emeklilik şartları nelere?
Kadınlar, işe başladıktan yani ilk kez sigorta olduktan sonra dünyaya gelen her çocuğu için 2 yıl (720 gün), en çok 3 çocuk için (2.160 gün) borçlanma yapabiliyor. Böylece 6 yıla kadar prim kazanıyor. Staj başlangıcı doğumdan önce ise borçlanmada geçerli sayılıyor. Yaş şartını yerine getiren bir anne böylece 6 yıl daha erken emekli olabiliyor.

Engelli anneleri için destek var mı?
Kadın sigortalılardan başka birinin bakımına muhtaç derecede malul çocuğu olanların, 1 Ekim 2008'den sonra ödedikleri prim gün sayılarına dörtte biri kadar gün ekleniyor. Yaş şartı da geriye çekilip erken emeklilik imkânı veriliyor.

Haber: Faruk Erdem