Doğal gazda Türkiye ve dünya kıyası: 10 maddede gerçekler

Dünya ekonomisi, koronavirüs salgını sonrası küresel enerji kriziyle karşı karşıya kaldı.

SALGIN ARDINDAN HIZLA ARTAN TALEP FİYATLARI PATLATTI
Enerji talebinde tarihi düşüşe neden olan koronavirüs salgını, kapanmaların ardından tekrar açılan ekonomilerin hızla artan petrol ve doğal gaz talepleri karşısında piyasalarda dalgalanmalara yol açtı.

Enerji üretimi henüz ivme kazanmadan talebin hızla artması, enerji fiyatlarını Avrupa ve ABD gibi bölgelerde rekor seviyelere çıkararak piyasalarda aksaklıklara neden oldu.

SAVAŞ SONRASI ENERJİ KRİZİ TAVAN YAPTI
Koronavirüs salgınının etkileri sürerken enerji alanındaki kriz Rusya-Ukrayna savaşıyla tavan yaptı.

Savaşın ardından gündeme gelen petrol ve doğal gaz ihracatına yönelik yaptırım ihtimalleriyle Avrupa'da doğal gaz fiyatları rekor kırdı.

Muhalefet ise dünya genelinde yaşanan krizi görmezden gelerek Türkiye'deki artışları diline doladı.

Peki dünyada ve Türkiye'de doğal gaz piyasası karşılaştırıldığında ortaya nasıl bir gerçek çıkıyor.

İşte 10 maddede işin özeti...
1) Salgın sonrası artan talep küresel anlamda doğal gaz fiyatlarını yükseltti. Fiyatlar 2021 ortalamasında bir önceki yıla göre % 324 arttı.

2) Bu yılın ilk çeyreğinde ise doğal gaz fiyatı geçen yılın aynı dönemine göre % 384 yükseldi. Yani neredeyse 5'e katlandı.

3) 2021 Ocak'ta Avrupa'daki doğal gaz ticaret merkezlerinde 120 dolar olan doğal gazın 1000 metreküpü 2022'ye girerken yaklaşık 12 kat artarak 1400 dolar seviyesine ulaştı.

4) Ukrayna - Rusya savaşı sonrasında da küresel çapta emtia fiyatlarında yaşanan yükseliş doğal gaz fiyatlarında da ilave artışlara neden oldu.

5) Avrupa başkentlerinde bir metreküp doğal gazın tüketici fiyatlarında Ocak 2021-Ocak 2022 kıyaslaması yapıldığında;
• Berlin'de 0,6724 avrodan % 266 artışla 2,461 avroya (10,92 TL'den 39,96 TL'ye)

• Londra'da 0,4660 avrodan % 155 artışla 1,1929 avroya (7,57 TL'den 19,37 TL'ye)

• Madrid'te 0,7522 avrodan % 90 artışla 1,4268 avroya (12,21 TL'den 23,16 TL'ye)

• Sofya'da 0,5607 avrodan % 97 artışla 1,1066 avroya (9,10 TL'den 17,96 TL'ye)

• Türkiye'de ise Ocak 2021'de 2,03 TL olan doğal gazın metreküp fiyatı Ocak 2022'de 2,74 TL'ye Nisan 2022'de 3,6778 liraya yükselmiştir.

*Hesaplamalar 1 Nisan 2022'deki döviz kuru dikkate alınarak yapıldı.

6) Türkiye, doğal gazda % 99 oranında dışa bağımlı bir ülkedir.

EN UCUZ DOĞAL GAZ TÜRKİYE'DE
7) Doğal gaz küresel anlamda fiyatların belirlendiği bir emtia olmasına rağmen Avrupa ülkeleri arasında en ucuz doğal gaz Türkiye'de tüketilmekte.

8) Türkiye ise küresel artışları vatandaşa en az yansıtmak için çok ciddi bir sübvansiyon uyguluyor. Sadece 2021'de doğal gaza 80 milyar liralık bir sübvansiyon yapıldı. Bu da hane halkının tüketimi dikkate alındığında % 80'leri bulmakta. Başka bir ifadeyle bir eve 100 liralık fatura gelmesi gerekirken 20 liralık fatura gelmiştir ve kalan 80 lira hükümet tarafından karşılandı.

9) Son yapılan düzenlemeyle ise yılda ortalama *1000 metreküp tüketen bir konutun doğal gaz faturasının yaklaşık 11.800 TL olması gerekirken bunun 8.168 TL'sini devlet, 3.631 lirasını vatandaş ödüyor. Buradaki sübvansiyon oranı ise % 70 seviyesinde

10) Küresel anlamda fiyatların istikrar kazanması ve gelecek yıl Karadeniz gazının devreye girmesiyle vatandaş lehine düzenlemeler yapılacak.