ABD ve İran arasında ilk tur sona erdi! Hürmüz'e yeni mekanizma: Lübnan'a çatışma önleme birimi

İRAN: LÜBNAN SAVAŞINI ÖNLEMEK İÇİN İLERLEME KAYDEDİLDİ

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, İran ile ABD arasında, Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerin ilk turunun sona ermesinin ardından yaptığı açıklamada, Lübnan savaşını sona erdirmeye yönelik önemli bir ilerleme sağlandığını belirtti.

Erakçi, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, ABD ile yürütülen müzakerelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Lübnan’daki çatışmaları önleme amacıyla kurulacak çalışma grubunun gerçek bir test olacağını söyleyen Erakçi, “Pakistan-Katar arabuluculuğunda Lübnan savaşını sonlandırmak için ilerleme kaydedildi.” ifadelerini kullandı.

Erakçi ayrıca ülkesine uygulanan petrol ihracatına yönelik kısıtlamaların kaldırıldığını ve ablukanın sona erdiğini vurgulayarak, İran’ın dondurulmuş varlıklarının bir kısmının da serbest bırakıldığını söyledi.

KATAR VE PAKİSTAN'DAN MÜŞTEREK AÇIKLAMA

Katar ve Pakistan, İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında ABD ile İran arasında gerçekleştirdikleri dörtlü görüşmelerin birinci turunun olumlu ve yapıcı bir atmosferde tamamlandığını bildirdi.

Katar ve Pakistan Dışişleri Bakanlıklarının yayımladığı ortak açıklamada, ABD ile İran arasında imzalanan mutabakatın ardından İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında taraflar ve arabulucu ülkeler Pakistan ve Katar’ın yer aldığı dörtlü görüşmelerin birinci turunun tamamlandığı belirtildi.

Bürgenstock'taki görüşmelerin ilk gününün olumlu ve yapıcı bir atmosferde geçtiği aktarılan açıklamada, teknik müzakerelerin sürdürülmesi için bir mekanizma oluşturulması dahil çeşitli alanlarda ilerleme kaydedildiğine işaret edildi.

TARAFLAR, ÜST DÜZEY BİR KOMİTE KURULMASI KONUSUNDA ANLAŞTI

Tarafların, imzalanan mutabakat zaptı doğrultusunda arabuluculuk çabalarının siyasi yönlerini denetlemek üzere üst düzey bir komite kurulması konusunda anlaştıklarına dikkat çekilen açıklamada, baş müzakerecilerinin de nükleer konusunun yanı sıra yaptırımlarla ilgili komiteye düzenli raporlar sunacağına işaret edildi.

Tarafların nihai bir anlaşmaya 60 gün içinde ulaşılmasını hedefleyen bir yol haritası üzerinde uzlaştığı belirtilen açıklamada, bu kapsamda yeni bir teknik görüşme turunun derhal başlatılmasının önünün açıldığı kaydedildi.

TARAFLAR ARASINDA BİR İLETİŞİM KANALI OLUŞTURULDU

Açıklamada ayrıca, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişini sağlayacak şekilde herhangi bir olay ve yanlış anlaşılmanın önüne geçmek amacıyla mutabakat zaptının 5. paragrafında belirtilen süre boyunca taraflar arasında bir iletişim kanalı oluşturulduğu bilgisi yer aldı.

Tarafların ayrıca gerilimi düşürmek amacıyla bir çalışma grubunu kurma konusunda anlaştığına işaret edilen açıklamada, mutabakat zaptında da belirtildiği üzere Lübnan'daki askeri operasyonların durdurulmasını sağlamak amacıyla kurulacak çalışma grubunun, iki tarafın yanı sıra Lübnan'ı da kapsayacağı ifade edildi.

TEKNİK GÖRÜŞMELERİN HAFTA BOYUNCA DEVAM ETMESİ PLANLANIYOR

İlgili konuların tümünü ele almak üzere Bürgenstock'taki teknik görüşmelerin hafta boyunca devam etmesinin planlandığı vurgulanan açıklamada, müzakerelerin nihai bir anlaşmayla sonuçlanması için arabulucu ülkeler Katar ve Pakistan'ın çabalarını sürdürecekleri belirtildi.

Açıklamada ayrıca, Katar ve Pakistan'ın İran ile ABD'ye diplomatik çözümlere bağlılıkları ve anlaşmazlığın barışçıl yollarla çözülmesine yönelik çabaları nedeniyle teşekkür ettiği, sürece destek veren diğer ülkelere de takdirlerini sunduğu ifade edildi.

İRAN İLE ABD ARASINDA VARILAN MUTABAKAT

İran ve ABD, Pakistan aracılığında yapılan müzakere süreci kapsamında 14 Haziran'da savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngören 14 maddelik bir mutabakata vardıklarını duyurmuştu.

İslamabad Mutabakatı adı verilen mutabakat zaptı, 18 Haziran'da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girmişti.

Mutabakat, Lübnan dahil olmak üzere savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın açılması, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması gibi maddeleri içeriyor.

Mutabakat zaptının imzalanmasının ardından tarafların, nihai anlaşmaya varılması için İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması gibi konularda kısa süre içinde 60 günlük müzakere sürecine başlaması bekleniyor.

LÜBNAN İÇİN ÇATIŞMA ÖNLEME BİRİMİ

Nihai anlaşma için müzakereleri başlatmaya yönelik zemin hazırlıkları görüşüldüğü bildirilirken, Katar ve Pakistan da ortak açıklamayla yüksek düzey görüşmelerin ilk oturumunun sona erdiğini duyurdu. Açıklamada, görüşmelerin olumlu ve yapıcı atmosferde gerçekleştiği, ara buluculuk sürecine siyasi gözetim sağlayacak üst düzey bir komite kurulması konusunda anlaşmaya varıldığı belirtildi.

Açıklamaya göre baş müzakereciler söz konusu komiteye düzenli olarak rapor verecek.

Komite 60 gün içinde nihai anlaşmaya varılmasını öngören yol haritası üzerinde anlaştı.

Lübnan'daki duruma da değinilen açıklamada, çatışma önleme birimi kurulacağı kaydedildi. 

HÜRMÜZ KONUSUNDA ANLAŞTILAR: MEKANİZMA KURULACAK

Üst Düzey Komite’nin, 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya varılmasına yönelik bir yol haritası üzerinde uzlaşarak daha kapsamlı teknik görüşmelerin temelini attığı aktarılan açıklamada, "Buna ek olarak, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli bir şekilde geçişini sağlamak amacıyla, kazaların ve iletişim hatalarının önlenmesi için Mutabakat Zaptı’nın 5. paragrafında belirtilen süre boyunca taraflar arasında bir iletişim hattı oluşturulmuştur" ifadeleri kullanıldı.

Görüşmelerde Lübnan’daki askeri operasyonların sona ermesine yönelik adımların da ele alındığı belirtilerek, "Taraflar, Mutabakat Zaptı uyarınca Lübnan’daki askeri operasyonların sona erdirilmesini sağlamak amacıyla, taraflar ile Lübnan Cumhuriyeti arasında ve arabulucuların kolaylaştırıcılığında bir çatışma önleme mekanizmasının kurulması konusunda mutabık kalmıştır" denildi.

İLK TUR SONA ERDİ

ABD ve İran heyetlerinin İsviçre’nin Burgenstock kasabasında yürüttüğü müzakerelerin ilk turu sona erdi.

Arabulucular Pakistan ve Katar tarafından yapılan ortak açıklamada, "Luzern Gölü Zirvesi"nin olumlu ve yapıcı bir atmosferde gerçekleştirildiği belirtilerek, "Daha ileri teknik görüşmeler için bir mekanizmanın oluşturulması da dahil olmak üzere cesaret verici ilerlemeler kaydedilmiştir" ifadeleri kullanıldı.

Tarafların arabuluculuk sürecine siyasi gözetim sağlayacak bir Üst Düzey Komite'nin kurulması konusunda mutabık kaldığı kaydedilen açıklamada, "Başmüzakereciler, düzenli olarak Üst Düzey Komite'ye rapor sunacak; nükleer meselesi, yaptırımlar, Mutabakat Zaptı'nın etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamak amacıyla oluşturulan izleme ve anlaşmazlık çözüm grubunun yanı sıra diğer konulara odaklanan çalışma gruplarına başkanlık edeceklerdir" denildi.

MÜZAKERELER SÜRECEK

ABD-İran müzakereleri sona ermedi... Müzakere sürecine yakın bir hükümet kaynağı konuyla ilgili açıklamada bulundu.

ABD ile İran arasında İsviçre'de yürütülen görüşmelerin henüz "tamamlanmadığını" belirten kaynak, "Şu an çok geç bir vakit ve herkes yorgun. Bu nedenle görüşmelerin ikinci turunun bugün yeniden başlama ihtimali çok düşük." ifadelerini kullandı.

Kaynak, ikinci turun ne zaman yapılacağına ilişkin ise bilgi vermedi.

Öte yandan, konuyla ilgili bilgi sahibi bir başka kaynak, Pakistanlı ve Katarlı yetkililerin İranlı müzakerecilerle temas halinde olduğunu ve görüşmelerin yeniden başlaması için ikna etmeye çalıştıklarını aktardı.

ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptının uygulanmasına ilişkin ilk teknik görüşmeler, Pakistan ve Katar'ın arabuluculuğunda, İsviçre'nin Nidwalden kantonuna bağlı Bürgenstock kasabasında bugün başlamıştı.

Fars Haber Ajansına göre, İran heyeti, ABD Başkanı Donald Trump'ın "İran, Lübnan'daki yüksek maaşlı vekil güçlerinin sorun çıkarmalarını derhal engellemelidir. Aksi takdirde, geçen hafta yaptığımız gibi İran'a yine çok sert bir darbe indireceğiz, hatta bu sefer daha da sert şekilde. (İran Cumhurbaşkanı Mesud) Pezeşkiyan ağzından çıkanlara dikkat etse iyi olur, yoksa ülkenin geri kalanını da ele geçiririz." ifadelerinin ardından müzakere alanını terk etmişti.

İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Trump'ın İran'a yönelik saldırı tehdidine ilişkin, "ABD'lilerin tehditlerini ciddiye almıyoruz." ifadesini kullanmıştı.

Axios muhabiri Barak Ravid'e konuşan diplomat ise İran heyetinin, mutabakatın uygulanması amacıyla yürütülen müzakere alanını ABD Başkanı Donald Trump'ın saldırı tehdidinin ardından terk etmediğini ve görüşmelerin devam ettiğini öne sürmüştü.

İRAN İLE ABD ARASINDA VARILAN MUTABAKAT

İran ve ABD, Pakistan aracılığında yapılan müzakere süreci kapsamında 14 Haziran'da savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngören 14 maddelik bir mutabakata vardıklarını duyurmuştu.

İslamabad Mutabakatı adı verilen mutabakat zaptı, 18 Haziran'da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girmişti.

Mutabakat, Lübnan dahil olmak üzere savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın açılması, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması gibi maddeleri içeriyor.