CANLI | ABD ve İran arasında anlaşma iddiası! Mutabakat zaptı bugün dijital ortamda imzalanıyor

24 SAAT İÇİNDE İMZA

Axios'un haberine göre, ABD ile İran arasında Pakistan ve Katar arabuluculuğunda yürütülen müzakerelerde tarihi bir eşiğe gelindi. ABD Başkanı Donald Trump ve Pakistanlı yetkililer, iki ülke arasındaki mutabakat zaptının (MoU) pazar günü (bugün) "elektronik (uzaktan) imza" yöntemiyle imzalanmasının beklendiğini duyurdu.

Eğer nihai olarak yürürlüğe girerse, Pakistan ve Katar'ın arabuluculuk rollerine atıfla "İslamabad Anlaşması" olarak adlandırılacak olan bu mutabakatın öne çıkan detayları ve tarafların tutumları şu şekilde:

Anlaşmanın Temel Maddeleri Neler?

Axios'un diplomatik kaynaklara dayandırdığı habere göre, taslak mutabakat zaptı şu kritik adımları içeriyor:

60 Günlük Ateşkes: Lübnan dahil bölgedeki mevcut ateşkes rejiminin 60 gün süreyle uzatılması ve bu süreçte İran'ın nükleer programına yönelik kapsamlı müzakerelerin başlatılması öngörülüyor.

Hürmüz Boğazı'nın Açılması: Küresel enerji koridoru olan Hürmüz Boğazı transit geçiş ücreti alınmaksızın derhal gemi trafiğine açılacak. Deniz ticareti hacminin 30 gün içinde savaş öncesi seviyelere döndürülmesi hedefleniyor.

Yaptırımların Esnetilmesi ve Petrol Satışı: Hürmüz Boğazı'nın açılması ve İran'ın taahhütlerine uyması karşılığında ABD, liman ve ticaret ablukasını kademeli olarak gevşetecek. İran'a 60 gün boyunca petrol satabilmesi için geçici muafiyetler tanınacak.

Nükleer Taahhütler: İran, nükleer silahlara asla sahip olmayacağını taahhüt edecek ve zenginleştirilmiş uranyum stokuna dair pürüzleri giderecek. Ayrıca nükleer tesislerin sökülmesi ve denetimlerin kabul edilmesi gibi adımlar da masada.

İmza Töreni Neden Dijital Ortama Taşındı?

İlk etapta ABD Başkan Yardımcısı JD Vance liderliğindeki müzakere heyetinin imza için Avrupa'ya (Cenevre) uçması planlanmıştı. Ancak lojistik ve program uyuşmazlıkları nedeniyle törenin çevrim içi (online) yapılmasına karar verildi.

Kaynaklar, JD Vance'in Avrupa'ya gitmesi durumunda, Trump'ın pazartesi günü Fransa'da gerçekleşecek G7 Zirvesi'ne hareketi öncesinde ABD'ye zamanında dönemeyeceğini, bu nedenle imza sürecinin elektronik ortama kaydırıldığını belirtiyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de imzanın önümüzdeki 24 saat içinde elektronik ortamda atılacağını doğruladı.

Tahran'daki Çatlak ve Belirsizlikler

Donald Trump anlaşmanın pazar günü imzalanacağını kesin bir dille ifade edip sürecin çökmesi ihtimaline karşı "nihai alternatiflerimiz hazır" diyerek gözdağı verse de Tahran tarafında tam bir mutabakat sağlanabilmiş değil.

İran'ın İtirazları: İranlı yetkililer imzanın bugün atılacağını kesin olarak doğrulamıyor ancak yakın gelecekte olabileceğini belirtiyor. Tahran, metni nihai bir anlaşmadan ziyade "siyasi ve güvenlik çerçevesi" olarak görüyor.

Dondurulmuş Fonlar Krizi: İran, ABD yaptırımları nedeniyle dondurulan 24 milyar dolarlık varlığının bu 60 günlük süreçte serbest bırakılmasını ve peşin ekonomik rahatlama talep ediyor. ABD ise İran taahhütlerini yerine getirmeden peşin ödeme yapılmayacağını savunuyor.

İran'da rejime yakın katı muhafazakar çizgideki Kayhan gazetesi gibi odak gruplar, Hürmüz Boğazı'nın Washington ile diplomasi yoluyla açılmasına sert şekilde karşı çıkıyor.

ABD gazetesi Axios, Trump'ın anlaşmaya giden süreçte Başkan Recep Tayyip Erdoğan ile de görüştüğünü belirterek, Türkiye'nin arabuluculuk ve kolaylaştırıcılık çabalarına övgüde bulunmuş ve katkılarından dolayı teşekkür ettiğine dikkat çekti.