Takvim.com.tr Bukele’den Haiti’ye binlerce asker: Trump’tan "Gerekeni yap" mesajı
Haiti’de dört askerî personelinin pusuda kaybolmasının ardından harekete geçen Bukele, çetelere karşı binlerce asker gönderiyor. Axios’a göre operasyon öncesi Trump’la görüşen El Salvador lideri, “Yapman gerekeni yap” yanıtını aldı.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
El Salvador, çete şiddetinin ağır bir güvenlik krizine yol açtığı Haiti'de askerî varlığını artırmaya hazırlanıyor. Haiti hükümetinin onay verdiği operasyon, hem çetelerle mücadeleyi hem de 18 Ekim'de pusuya düşürülen dört El Salvadorlu havacılık teknisyeninin bulunmasını amaçlıyor.
Axios'un görüşme hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberine göre Bukele, salı günü Trump'ı telefonla arayarak planladığı kapsamlı askerî müdahaleye itirazı olup olmadığını sordu. Trump'ın yanıtı, "Yapman gerekeni yap" oldu.
El Salvador yönetimi, çarşamba günü Haiti'ye 2 bine kadar asker göndereceğini duyurdu. Ancak kaynaklar, sahaya gönderilecek asker sayısının açıklanan rakamın iki ya da üç katına çıkabileceğini belirtiyor.
Trump’tan Bukele’ye: Yapman gerekeni yap mesajı. (Foto: AA)
HAİTİ'DE GÜVENLİĞİN GELECEĞİNİ BELİRLEYEBİLECEK HAMLE
Bukele'nin asker takviyesi, ABD'nin Florida eyaletine yaklaşık 700 mil uzaklıkta bulunan Haiti'de güvenliğin yeniden sağlanması açısından kritik bir girişim olarak değerlendiriliyor.
Son devlet başkanı Jovenel Moise'nin beş yıl önce suikasta uğramasından bu yana bir devlet başkanının bulunmadığı ülke, silahlı çetelerin saldırıları ve derinleşen siyasi belirsizlikle karşı karşıya.
Operasyonun başarılı olması, Haiti'de istikrarın sağlanmasına katkıda bulunabilir. Başarısızlık ise bu yıl çete şiddeti nedeniyle 5 bin 700'ü aşan can kaybının daha da artmasına, Bukele'nin siyasi itibarının zedelenmesine ve ülkeyi istikrara kavuşturmaya yönelik uluslararası girişimlere bir yenisinin daha sonuçsuz biçimde eklenmesine yol açabilir.
Haiti'deki gelişmeler, Trump ve Bukele'nin müttefiki olan güvenlik yüklenicisi Erik Prince'in de sahada faaliyet göstermesi nedeniyle, ABD'nin Batı Yarımküre'deki nüfuzunu kamu ve özel sektör ortaklığı üzerinden kullanmasının bir sınaması olarak da görülüyor.
DÖRT PERSONELİN KAYBOLMASI MÜDAHALEYİ BÜYÜTTÜ
El Salvador, diğer ülkelerle birlikte, başkent Port-au-Prince'te faaliyet gösteren ve Birleşmiş Milletler tarafından oluşturulan Çete Baskı Gücü'nün (GSF) parçası olarak Haiti'de bulunuyordu.
Miami Herald'ın haberine göre dört El Salvadorlu havacılık teknisyeni, 18 Ekim'de pusuya düşürüldü. Kayıp personelden hâlâ haber alınamıyor.
Bukele, olaydan üç gün sonra X hesabından yaptığı açıklamada çete liderlerine sert bir uyarıda bulundu:
"Çete liderlerinin bir şeyi çok net anlamasını istiyorum: Dört rehinenin tamamını sağ salim geri alamazsak bugünkü saldırı, gelecek olanların yanında hiçbir şey değil."
Bukele, aynı paylaşımında, "El Salvador'daki çetelerle işimizi çoktan bitirdik, sizinle de işimizi bitirebiliriz" ifadelerini kullandı.
"HAİTİ'YE KÖTÜLERE KARŞI SAVAŞMAK İÇİN GELDİK"
Bukele, perşembe günü X'te Haiti Kreolcesiyle yayımladığı mesajında, ülkesinin Haiti'deki askerî faaliyetlerinin mali bir karşılığa dayanmadığını savundu.
"Haiti'ye para kazanmak için gelmedik, çünkü kimse bize bunun için para ödemiyor. Haiti'ye kötülere karşı savaşmak için geldik" diyen Bukele, operasyonun gerekçesini çetelerle mücadele olarak açıkladı.
El Salvador kuvvetlerinin Haiti'de faaliyet göstermesine yetki veren ikili anlaşma çarşamba günü onaylandı. Anlaşmayla birlikte El Salvador özel kuvvetleri ve askerî teçhizatı da ülkeye ulaşmaya başladı.
Aynı gün Haiti seçim kurulu, çete şiddetini gerekçe göstererek devlet başkanlığı seçimlerini gelecek yıla erteledi.
EL SALVADOR'DAKİ ÇETE OPERASYONLARI HAİTİ'YE TAŞINIYOR
İlk kez 2019'da devlet başkanı seçilen Bukele, El Salvador'da MS-13 çetesine karşı yürüttüğü sert operasyonlar ve kitlesel tutuklamalarla uluslararası alanda tanındı.
Yoğun askerî güç kullanımı ve geniş çaplı hapis uygulamalarına dayanan kampanya, ülkedeki güvenlik tablosunu değiştirdi. Bir dönem yüksek cinayet oranlarıyla anılan El Salvador, Batı Yarımküre'nin en güvenli ülkelerinden biri olarak değerlendirilmeye başlandı.
Bununla birlikte, operasyonlar sırasında işkence ve cezaevlerinde öldürme iddiaları da gündeme geldi. Bukele'nin güvenlik politikaları, sağlanan güvenliğin yanı sıra uygulanan yöntemler üzerinden de tartışılıyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile güçlü ilişkileri bulunan Bukele, ABD'den toplu olarak sınır dışı edilen üçüncü ülke vatandaşlarını kabul ederek Trump yönetimiyle yakınlığını pekiştirdi. Bu kişiler daha sonra El Salvador'un sert koşullarıyla bilinen CECOT hapishanesine yerleştirildi.
SAHADA ULUSLARARASI GÜÇ VE ÖZEL GÜVENLİK ŞİRKETİ DE BULUNUYOR
El Salvador'un yeni askerî unsurlarının, ülkenin hâlihazırda parçası olduğu GSF ile Blackwater'ın halefi olarak anılan, Erik Prince'e ait Vectus Global şirketine paralel biçimde faaliyet gösterdiği izlenimi oluşuyor.
Bu tablo, Haiti'deki güvenlik operasyonlarında uluslararası güçler, ulusal birlikler ve özel güvenlik şirketleri arasındaki görev paylaşımını da gündeme getiriyor.
ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Başkanı, Florida'dan Cumhuriyetçi milletvekili Brian Mast, BM destekli GSF'yi fazla bürokratik ve çekingen davranmakla eleştirdi.
Mast, GSF'den önce görev yapan Kenya liderliğindeki güvenlik misyonunun da yetersiz kaldığını ve yaklaşık 1 milyar dolarlık maliyetiyle çok pahalıya mal olduğunu savundu.
"Her Kenyalı için 1 milyon dolara denk gelen bir harcama yaptık ve durum sonunda daha da kötüleşti" diyen Mast, önceki uluslararası girişimlerin sonuçlarını eleştirdi.
ABD'Lİ VEKİLDEN "MİSİLLEME" AÇIKLAMASI
Mast, Haiti'deki çetelerin şiddetini anlatmak amacıyla, GSF'ye yardım ettiği gerekçesiyle bir Haitili erkeğin palalarla öldürüldüğü bir videoyu da haber kuruluşuyla paylaştı.
Ülkede tecavüz, kundaklama, gasp ve adam kaçırma vakalarının yaygın olduğuna dikkat çekilirken Mast, El Salvador'un görevinin kayıp dört personelin bulunmasının ötesine geçmesini istediğini söyledi.
"Umarım bu görev intikam, misilleme ve çetelerin yok edilmesiyle sonuçlanır. Orada amaç ve motivasyona sahip birilerinin olması gerekiyor" ifadelerini kullanan Mast, şöyle devam etti:
"Artık bu mücadele onlar için kişisel bir hâl aldı ve mücadele çetelere karşı yürütülecek. ABD bu işin dışında kalmak ve milyonlarca doları boş yere harcamak istemiyor."
BUKELE'NİN ÖNCEKİ ÖNERİSİNE RUBİO MESAFELİ YAKLAŞTI
Görüşmelere aşina bir kaynağa göre Bukele, daha önce Trump yönetimine, El Salvador'un ABD'nin vekil gücü olarak hareket ederek Haiti'de güvenliği sağlaması önerisini sundu.
Ancak aynı kaynak, Rubio'nun bu fikre mesafeli yaklaştığını belirterek, "Rubio bundan uzak durmak istedi. Haiti'yi gündemden uzak tutmak istiyor" dedi.
Başka bir kaynak ise Bukele'nin ABD'den insansız hava araçları ve nakliye uçakları dâhil askerî teçhizat talebinde bulunduğunu, ancak talebin resmî olarak reddedildiğini aktardı.
Bu kaynağa göre Kolombiya, ilerleyen süreçte El Salvador kuvvetlerine teçhizat sağlanması için gayriresmî bir aracı rolü üstlenebilir. Böyle bir tedarik sürecinin ABD'nin doğrudan dahli olmadan yürütülebileceği belirtiliyor.
TRUMP'LA GÖRÜŞMEDE DESTEĞİN SÜRMESİ MESAJI
Bir Beyaz Saray yetkilisi, salı günkü telefon görüşmesinde Trump'ın, Bukele'nin kayıp askerî personelinin durumuna ilişkin üzüntüsünü ve başsağlığı dileklerini ilettiğini söyledi.
Görüşme hakkında bilgi sahibi bir kaynak ise Bukele'nin temel kaygılarından birinin, askerî müdahale başladıktan sonra Washington'ın tutum değiştirmesi olduğunu belirtti.
Kaynak, "Bukele, savaşa girdiği için ABD'nin aniden desteğini kesmesini istemiyor" dedi.
Trump'ın Haiti'ye yönelik ilgisinin ise büyük ölçüde, geçen yıl sona erdirdiği geçici koruma statüsü kapsamında ABD'de bulunan Haitililerin ülkelerine geri kabul edilmesini sağlamakla sınırlı olduğu aktarıldı.
Görüşmeye ilişkin bilgi sahibi kaynak, Bukele'nin operasyonun başarıya ulaşacağı konusunda Trump'a güvence verdiğini, ancak sahadaki gelişmelerin daha karmaşık bir hâl alabileceğini söyledi:
"Bukele, başkana işi başarabileceğinden emin olduğunu söyledi. Ancak işler karışabilir. Çeteler yanlış adamla uğraştı. Kanıtlaması gereken bir şey var."
TAKVİM UYGULAMASINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN
