Takvim.com.tr NASA’nın Swift kurtarma planı çöktü: 22 yıllık gözlemevi Dünya’ya dönüş yolunda
NASA’nın yaklaşık 22 yıldır uzayda görev yapan Neil Gehrels Swift Gözlemevi’ni yörüngede tutmak amacıyla gerçekleştirdiği kurtarma operasyonu başarısız oldu. Swift’in alçalan yörüngesini yükseltmek için 3 Temmuz’da fırlatılan LINK uydusunda yaşanan yönelim kontrolü sorunları, gözlemevinin yakalanarak daha yüksek bir yörüngeye taşınması planının iptal edilmesine yol açtı.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Giderek irtifa kaybeden Swift'in bilimsel faaliyetlerinin 2026 yılı içinde sona ermesi bekleniyor. Yaklaşık 300 kilometrenin altına indikten sonra atmosfere yeniden girmesi öngörülen gözlemevinin büyük bölümünün atmosferde yanacağı tahmin ediliyor. NASA ise başarısız kurtarma girişiminin, gelecekte uzay araçlarına yörüngede bakım ve müdahale yapılmasını sağlayacak teknolojiler açısından önemli deneyimler sunduğunu belirtiyor.
NASA’nın Swift Gözlemevi’ni kurtarma girişimi, LINK uydusundaki teknik sorunlar nedeniyle başarısız oldu. (Görsel: AA)
KURTARMA GÖREVİ KONTROL SORUNLARINA TAKILDI
People'ın haberine göre NASA ve LINK'i geliştiren Katalyst Space Technologies, uydunun devam eden yönelim kontrolü problemleri nedeniyle Swift'i yakalayıp daha yüksek bir yörüngeye çıkarma planından vazgeçti.
Arizona merkezli Katalyst tarafından geliştirilen LINK, yalnızca dokuz ay gibi kısa bir sürede tasarlanıp üretildi ve test edildi. Robotik uydu, Northrop Grumman'ın Pegasus XL roketiyle 3 Temmuz'da uzaya gönderildi.
Ancak fırlatmanın üzerinden birkaç hafta geçtikten sonra LINK kendi ekseni etrafında kontrolsüz şekilde dönmeye başladı. Şirket daha sonra uydunun kontrolünü yeniden sağlamayı başardı. Buna rağmen yaşanan problem, Swift ile planlanan buluşmanın yaklaşık bir ay gecikmesine neden oldu.
Başlangıçta bu gecikmenin operasyonu tamamen engellemeyeceği düşünülüyordu. Fakat yönelim kontrolündeki sorunların devam etmesi üzerine kurtarma girişiminin gerçekleştirilmesinden vazgeçildi.
Swift gözlemevinin bir sanatçı tarafından yapılmış tasviri. (Kaynak: NASA)
SWİFT ATMOSFERE YENİDEN GİRECEK
NASA'nın verilerine göre Swift'in yörüngesi giderek alçalıyor. Gözlemevinin kritik kabul edilen yaklaşık 300 kilometrelik irtifanın altına inmesinin ardından atmosferik sürüklenmenin etkisiyle yeniden atmosfere girmesi bekleniyor.
Swift'in yörüngesindeki düşüşte Güneş'teki faaliyetlerin artırdığı atmosferik sürüklenme önemli rol oynuyor. Gözlemevinin büyük ölçüde atmosferde yanacağı öngörülürken, bilimsel görevinin de bu yıl içinde sona ermesi bekleniyor.
NASA Başkanı Jared Isaacman, kurtarma operasyonunun başarısız olmasına rağmen girişimin gelecekteki uzay teknolojileri açısından değerli olduğunu belirtti.
Isaacman, "Bu, ulaşmaya çalıştığımız sonuç değildi ancak görevin denenmeye değer olduğunu değiştirmiyor." dedi.
Swift’in 2026 içinde bilimsel faaliyetlerini sonlandırması bekleniyor.
Başarısız kurtarma operasyonu, gelecekteki uydu bakım ve kurtarma görevleri için önemli veriler sağladı.
SWİFT 22 YILDIR EVRENİN DERİNLİKLERİNİ İZLİYOR
2004 yılında uzaya gönderilen Neil Gehrels Swift Gözlemevi, yaklaşık 22 yıldır alçak Dünya yörüngesinde astrofizik araştırmaları gerçekleştiriyor.
Gözlemevi özellikle gama ışını patlamaları gibi kısa süre içerisinde ortaya çıkan yüksek enerjili kozmik olayları tespit etme yeteneğiyle öne çıkıyor. Swift'in farklı gök cisimlerine kısa sürede yönelerek gözlem yapabilmesi, onu bu tür ani olayların araştırılmasında önemli bir araç haline getirdi.
Swift'in görevini doğrudan devralacak hazır bir gözlemevinin bulunmaması ise bilim dünyası açısından yeni bir boşluk oluşturacak. NASA, gözlemevinin kaybının ardından mevcut aktif teleskoplardan yararlanarak ve ani kozmik olaylara hızlı şekilde yanıt verebilecek yeni yöntemler geliştirerek bu açığı azaltmayı hedefliyor.
Swift ve LINK'in Dünya ile bağlantısı, sanatçı tarafından yapılmış konsept çizimi. (Kaynak: Katalyst Uzay/NASA)
Başarısızlıkla sonuçlanan LINK operasyonu, yalnızca Swift'i kurtarma girişimi olarak değil, gelecekte görev süresi sona eren veya yörüngesi tehlikeye giren uydulara uzayda müdahale edilebilmesi açısından da önemli bir teknoloji denemesi olarak değerlendiriliyor.
