Türk Telekom altyapısını dönüştürüyor: Kendi kendini onarabilen ağ yapısı

Bir şehri yöneten bir belediye düşünün. Eskiden trafik ışıklarını, elektrik kesintilerini, su arızalarını hep insanlar takip ederdi: Bir yerde arıza olduğunda vatandaş şikâyet eder, ekip yola çıkar ve tamir ederdi.

Bu hem zaman alırdı hem de bazen arıza fark edilene kadar sokak karanlıkta kalırdı. Türk Telekom'un anlattığı yeni sistem, bu şehri artık kendi kendine bakabilen, adeta hisleri olan canlı bir organizmaya benzetiyor.

Şebekede bir sorun oluştuğu an -tıpkı vücudumuzun bir yarayı kendiliğinden iyileştirmesi gibi- sistem bunu insan uyarısı beklemeden fark ediyor, nedenini buluyor ve kendini onarıyor. Buna sektörde "self-healing" yani "kendi kendini iyileştiren ağ" deniyor.

ASİSTAN EĞİTİLECEK

Türk Telekom Network Genel Müdür Yardımcısı Zafer Orhan, bu adımın Türkiye'nin yapay zeka alanında dışa bağımlılığını azaltmayı amaçladığını, platformun sadece şirket çalışanları için değil, ağın kendisinin "kendi kendini optimize eden, hataları önceden tespit edip çözen canlı bir organizma gibi" çalışmasını sağlayacağını belirtti. Bu sistemin arkasındaki en önemli yenilik, onu inşa etmek için artık yazılım bilmeye gerek kalmaması. Bunu şöyle düşünebiliriz: Normalde bir fabrikada yeni bir makineye görev öğretmek için mühendis çağırmanız gerekir.

SÜRÜCÜSÜZ OTOMOBİL GİBİ

Türk Telekom'un geliştirdiği platform ise, tıpkı bir tarif kitabına bakarak yemek yapmak gibi, kod yazmayı bilmeyen bir çalışanın bile kendi "akıllı yardımcısını" -şirketin deyimiyle yapay zeka ajanını- basitçe talimatlar vererek eğitebilmesini sağlıyor. Bu yardımcı ajanlar birbirleriyle konuşup görev paylaşarak, sanki bir ekip gibi ortak bir işi tamamlayabiliyor. Türk Telekom, bu ağların uluslararası ölçütlere göre L4 ve L5 seviyesine ulaşmasını hedefliyor.

Bunu araba teknolojisindeki otonom sürüş seviyelerine benzetmek en kolay yol: L4 ve L5, otomobil dünyasında "sürücüsüz araba" seviyelerine karşılık gelir, yani araç kendi kendine karar alır, insan sadece izler. Türk Telekom da telekomünikasyon ağını bu noktaya taşımayı, yani şebekenin kapasite planlamasından enerji tasarrufuna, arıza tespitinden müşteri deneyimine kadar birçok süreci insana neredeyse hiç ihtiyaç duymadan yönetmesini hedefliyor.

DOKTORA GİTMEDEN ONARIM YAPACAK

Türk Telekom, şebekesini artık sürekli insan gözetimi gereken bir makineler yığını olmaktan çıkarıp, kendi sağlığını izleyen, kendi kendini tedavi eden ve gerektiğinde kendi kararlarını alabilen bir sisteme dönüştürmeye çalışıyor. Tıpkı sağlıklı bir vücudun, doktora gitmeden önce birçok küçük sorunu kendi kendine çözmesi gibi.

Şirket ayrıca, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın 2025 yılına ait verilerine göre, patent başvurularında ikinci yılında da sektör liderliğini koruduğunu açıkladı.

Çalışmalar özellikle 5G/6G haberleşme, uydu bağlantılı iletişim ve yapay zeka destekli ağ yönetimi alanlarında yoğunlaşıyor.