100 araştırma 20 yıllık veri: Elektronik sigara kanser riskini 4 kat artırıyor!

Son yıllarda hızla yaygınlaşan elektronik sigaralara ilişkin endişeler artıyor. 100'den fazla bilimsel çalışmanın incelendiği kapsamlı bir araştırma, nikotin içeren vape ürünlerinin akciğer ve ağız kanseri riskini artırabileceğine dair güçlü bulgular ortaya koydu.

Elektronik sigara kullanımı dünya genelinde özellikle gençler arasında hızla yayılıyor. (Haberde yer alan fotoğraflar Takvim Foto Arşiv'e aittir)

BULGULAR ENDİŞE VERİCİ

ScienceAlert'te yer alan habere göre, araştırmada insan ve hayvan deneyleri ile hücresel düzeyde yapılan çalışmalar birlikte değerlendirildi. Vape sıvılarında bulunan kimyasalların etkilerine odaklanan bu çalışmaların tamamı, kanser oluşumuna işaret eden sonuçlar ortaya koydu. 2017 sonrası yayımlanan verilerde ise "artan bir endişe" dikkat çekti.

Uzmanlara göre henüz uzun vadeli ve geniş ölçekli veriler bulunmuyor. Ancak elde edilen erken bulgular, geçmişte sigara konusunda yapılan hataların tekrarlanmaması gerektiğini gösteriyor.

Vape cihazları, nikotin içeren sıvıyı ısıtarak solunabilir aerosol haline getiriyor.

"ŞÜPHE PAYI TANINMAMALI" UYARISI

Araştırmaya eşlik eden değerlendirmede bilim insanları, geçmişte sigaranın zararlarının uzun süre net biçimde ortaya konulamamasını hatırlattı. Aynı yaklaşımın elektronik sigaralar için uygulanmaması gerektiği vurgulandı.

Araştırmacılar, mevcut verilerin gücü nedeniyle e-sigaralara "masumiyet payı" tanınmasının bilimsel açıdan doğru olmadığını belirtti.

POPÜLERLİK HIZLA ARTTI BİLGİ SINIRLI KALDI

Elektronik sigaralar 2000'li yılların başında, tütün dumanına kıyasla daha "temiz" ve "daha az zararlı" bir alternatif olarak piyasaya sunuldu. Bu cihazlar, nikotin içeren sıvıyı ısıtarak buhar haline getiriyor ve kullanıcılar bu buharı soluyor.

Kısa sürede yaygınlaşan bu ürünler hakkında uzun vadeli sağlık etkilerine dair yeterli veri ise henüz oluşmadı.

Bilim insanları elektronik sigaraların kanserle ilişkisini güçlendiren bulgulara dikkat çekiyor.

ARAŞTIRMA NASIL YAPILDI?

Çalışmada özellikle elektronik sigaraların doğrudan etkilerini inceleyen araştırmalar seçildi. Hem sigara içip hem vape kullanan bireyleri kapsayan çalışmalar analiz dışı bırakıldı.

İncelenen çalışmalar üç ana başlıkta toplandı:

📌İnsanlarda DNA hasarı, oksidatif stres ve iltihaplanma göstergeleri
📌Fare deneylerinde vape maruziyetine bağlı tümör gelişimi
📌Vape sıvılarındaki kimyasalların hücrelere zarar verme mekanizmaları

Ayrıca sigara kullanımı veya viral enfeksiyon gibi klasik risk faktörleri bulunmayan ağır vape kullanıcılarında görülen agresif ağız kanseri vakalarına da dikkat çekildi.

GENÇLER İÇİN EK RİSK

Araştırmada gençler özel olarak öne çıktı. Daha önce sigara kullanmamış bireylerin vape kullanımına başlaması, ilerleyen dönemde sigara bağımlılığı riskini artırıyor.

2021 yılında yapılan bir analiz, vape kullanan gençlerin sigaraya başlama ihtimalinin üç kat daha fazla olduğunu ortaya koydu.

İnsan ve hayvan deneylerinden elde edilen veriler benzer risklere işaret ediyor.

ÇİFT KULLANIM DAHA TEHLİKELİ OLABİLİR

Elektronik sigaranın sigarayı bırakmaya yardımcı olduğu yönünde bazı bulgular bulunsa da birçok kişi tamamen bırakmak yerine her iki ürünü birlikte kullanıyor. 2024 tarihli bir çalışmaya göre hem sigara hem vape kullanan bireylerde akciğer kanseri riski, yalnızca sigara içenlere kıyasla dört kat daha yüksek.

UZUN VADELİ ETKİLER İÇİN ZAMAN GEREKLİ

Bilim insanları, kanser gibi hastalıkların ortaya çıkmasının yıllar hatta on yıllar sürebileceğini hatırlatıyor. Bu nedenle kesin risk oranlarının belirlenmesi zaman alacak.

Ancak mevcut biyolojik ve deneysel veriler, riskin göz ardı edilemeyecek düzeyde olduğunu gösteriyor.

80 YIL BEKLEMEMELİYİZ

Araştırmacılar sigaranın zararlarının anlaşılmasının yaklaşık bir yüzyıl sürdüğünü vurguluyor. Elektronik sigaralar için benzer bir gecikmenin yaşanmaması gerektiği ifade ediliyor.

Elde edilen bulguların, hükümetlerin düzenleme politikalarını şekillendirmesinde önemli rol oynaması bekleniyor.