Takvim.com.tr 1950'den sonra en güçlüsü geliyor: Süper El Nino'nun arkasındaki görünmez tehlike
Pasifik Okyanusu’nda güçlenmeye başlayan yeni "Süper El Nino" sistemi küresel iklim modellerinde yakından takip ediliyor. Uzmanlar tarımsal üretim, gıda tedarik zinciri ve küresel ekonomi üzerinde uzun vadeli etkiler bırakabilecek bu meteorolojik döngüye karşı erken uyarı sistemlerinin önemine dikkat çekiyor. İşte geçmiş yıllardaki veriler ışığında Süper El Nino'nun çevresel etkileri.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi:
Hızlı Özet Göster
- Pasifik Okyanusu'nda güçlenmeye başlayan yeni 'Süper El Nino', hava durumu, küresel ekonomi, tarım ve milyonlarca insanın yaşam koşullarını etkileyebilir.
- Bu El Nino, 1982-83, 1997-98 ve 2015-16 dönemlerindeki olaylardan daha şiddetli olabilir ve 1950'den bu yana kaydedilen en güçlü El Nino'ya dönüşebilir.
- El Nino, atmosfer dolaşımını değiştirerek aşırı yağış, sel, fırtına, kuraklık, sıcak hava dalgaları ve orman yangınları gibi sonuçlara yol açabilir.
- Geçmiş Süper El Nino dönemleri, ekonomik etkilerin olay sırasında ve sonrasında ülkelerin büyüme performansını baskıladığını gösteriyor.
- İklim modellemeleri sayesinde El Nino artık aylar öncesinden takip edilebiliyor, ancak bazı toplumlar hala yeterli erken uyarı sistemlerine erişemiyor.
Pasifik Okyanusu'nda güçlenmeye başlayan yeni "Süper El Nino", önümüzdeki aylarda yalnızca hava durumunu değil; küresel ekonomiyi, tarımı, gıda zincirlerini ve milyonlarca insanın yaşam koşullarını da etkileyebilir. Bilim insanları, geçmişte yaşanan güçlü El Nino dönemlerinin bıraktığı izlerin hala silinmediğine dikkat çekiyor.
Pasifik’te yükselen sıcaklık, dünya genelinde yeni iklim risklerini beraberinde getiriyor. (Haberde yer alan fotoğraflar Takvim Foto Arşiv ve Takvim.com.tr grafik servisine aittir)
CNN'de yer alan habere göre, bu yeni sistem 1982-83, 1997-98 ve 2015-16 dönemlerinde görülen güçlü El Nino olaylarından bile daha şiddetli olabilir. Bazı iklim modelleri, bunun 1950'den bu yana kaydedilen en güçlü El Nino'ya dönüşebileceğini gösteriyor.
Bilim insanları, yeni El Nino’nun son 70 yılın en güçlü sistemlerinden biri olabileceğini söylüyor.
ETKİSİ SADECE PASİFİK'LE SINIRLI DEĞİL
El Nino, ekvator çevresindeki Pasifik sularının normalden fazla ısınmasıyla ortaya çıkan doğal bir iklim döngüsü olarak tanımlanıyor. Ancak etkileri yalnızca okyanusla sınırlı kalmıyor.
Atmosfer dolaşımını değiştiren sistem;
bazı bölgelerde aşırı yağış,
- sel,
- fırtına,
- diğer bölgelerde ise kuraklık,
- sıcak hava dalgaları,
- orman yangınları gibi ciddi sonuçlara yol açabiliyor.
Özellikle tropikal bölgelerde tarım üretimi üzerinde büyük baskı oluşabileceği belirtiliyor. Mercan resiflerinde ise kitlesel beyazlama ve ekosistem kayıpları yaşanabileceği ifade ediliyor.
Aşırı sıcaklıklar ve kuraklık riski birçok ülkede alarm seviyesine çıktı.
KÜRESEL EKONOMİ YENİDEN SARSILABİLİR
Geçmiş Süper El Nino dönemlerine ilişkin araştırmalar, ekonomik etkilerin yalnızca olay sırasında değil, yıllarca sürdüğünü ortaya koyuyor.
2023'te Science dergisinde yayımlanan bir çalışmaya göre:
- 1982-83 El Niño'su yaklaşık 4,1 trilyon dolarlık,
- 1997-98 El Niño'su ise yaklaşık 5,7 trilyon dolarlık
küresel gelir kaybına neden oldu.
Araştırmacılar, ekonomik etkilerin El Nino sona erdikten sonra bile ülkelerin büyüme performansını baskılamaya devam ettiğini belirtiyor.
Özellikle gelişmekte olan ülkelerde;
- tarımsal kayıplar,
- gıda fiyatları,
- enerji maliyetleri,
- sağlık krizleri gibi zincirleme etkilerin oluşabileceği değerlendiriliyor.
El Nino etkisiyle bazı bölgelerde sel, bazı bölgelerde ise ciddi su krizi bekleniyor.
HER AŞIRI HAVA OLAYI EL NİNO KAYNAKLI DEĞİL
Uzmanlar, El Nino dönemlerinde yaşanan her felaketin doğrudan bu sistemden kaynaklandığı düşüncesine karşı da uyarıyor.
El Nino tek başına bir fırtına ya da sıcak hava dalgası üretmiyor. Bunun yerine belirli hava koşullarının oluşma ihtimalini artırıyor veya azaltıyor.
Örneğin ABD'de El Nino'nun etkisi en çok kış aylarında hissediliyor. Bu süreçte:
- Kaliforniya'da atmosferik nehir sistemleri,
- ülkenin güney kuşağında yağış artışı,
- kuzey bölgelerde ise daha ılıman kışlar daha sık görülebiliyor.
Atlantik kasırga sezonunda düşüş yaşanırken, Doğu ve Orta Pasifik'te kasırga aktivitesi artabiliyor.
TAHMİN SİSTEMLERİ ARTIK DAHA GÜÇLÜ
1980'lerden bu yana gelişen iklim modellemeleri sayesinde El Nino artık aylar öncesinden takip edilebiliyor. Bu durum hükümetler, yardım kuruluşları ve çiftçiler için hazırlık sürecini hızlandırıyor.
İklim araştırmacısı Andrew Kruczkiewicz'e göre bazı kuruluşlar şimdiden bazı bölgelerde gıda stoklarını artırmaya başladı.
Özellikle:
- Güneydoğu Afrika,
- kuraklığa açık bölgeler,
- sel riski taşıyan ülkeler yakından izleniyor.
Ancak uzmanlar, dünyanın en kırılgan toplumlarının hala yeterli erken uyarı sistemlerine erişemediğini söylüyor.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BİLİNMEZLİĞİ BÜYÜTÜYOR
Bilim insanlarına göre bu El Nino'yu geçmiş örneklerden ayıran en önemli unsur, artık çok daha sıcak bir dünyada yaşanıyor olması.
Şu anda tropikal Pasifik'in yanı sıra Kuzey Pasifik'in büyük bölümünde de deniz suyu sıcaklıkları normalin üzerinde seyrediyor. Bu durum El Niño'nun klasik etkilerini değiştirebilir.
NSF Ulusal Atmosfer Araştırmaları Merkezi'nden Nathan Lenssen, geçmiş El Niño kayıtlarının artık geleceği açıklamakta daha sınırlı kaldığını belirtiyor.
Uzmanlara göre:
- bazı bölgelerde beklenenden daha sert kuraklıklar,
- ani sel olayları,
- aşırı sıcaklık rekorları gibi sürpriz sonuçlar ortaya çıkabilir.
Yeni Süper El Nino'nun önümüzdeki aylarda hangi seviyeye ulaşacağı henüz netleşmiş değil. Ancak bilim dünyasının ortak görüşü aynı. Dünya etkileri yıllarca hissedilebilecek yeni bir iklim sınavına hazırlanıyor.
Ezgi Polat Takvim.com.tr Meteoroloji