Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ülkemizde banknot basım ve dolaşım süreçlerinden sorumlu tek yetkili kurum olma özelliğini taşıyor. Emisyon Genel Müdürlüğü ve Banknot Matbaası Genel Müdürlüğü'nün koordinasyonuyla yürütülen bu hassas süreç her yıl hazırlanan kapsamlı bir baskı programı çerçevesinde şekilleniyor.
Banknot Baskı Programı Neye Göre Hazırlanıyor?
Her yılın başında oluşturulan banknot baskı programı; ekonomik göstergeler, emisyon hacmi, banknotların yıpranma oranları, teknik kapasite ve yedek banknot politikaları gibi birçok kritik unsur dikkate alınarak hazırlanıyor. Bu plan doğrultusunda hangi kupürden ne kadar basılacağı, hangi güvenlik unsurlarının kullanılacağı ve hangi fiziki değişikliklerin uygulanacağı belirleniyor.
Yeni Banknot Değeri Nasıl Kararlaştırılıyor?
TCMB, sadece mevcut banknotların yeniden basımını gerçekleştirmekle kalmıyor; aynı zamanda piyasadaki nakit ihtiyacını karşılamak veya oluşabilecek teknik sorunlara önlem almak amacıyla yeni kupürler de geliştirebiliyor. Ancak bu adım, belirli bir protokole bağlı. Emisyon Genel Müdürlüğü'nün önerisiyle başlayan süreç, Yönetim Komitesi'nin olumlu görüşü ve nihayetinde Banka Meclisi'nin kararıyla sonuçlanıyor.
Yasal düzenlemelere göre, aynı emisyon grubunda altıdan fazla kupürün dolaşımda olamayacağı belirtiliyor. Bu sebeple, üst değerli yeni bir banknot tedavüle sunulacaksa, en küçük değerli kupür piyasadan tamamen kaldırılıyor. Tedavülden kaldırılan banknotlar ise on yıllık zaman aşımı süresi boyunca geçerliliğini koruyor.
Tertip Değişikliği: Banknotlarda Gizli Yenilik
TCMB, zaman zaman banknotların boyut, motif, renk ve güvenlik özelliklerinde güncellemeler yapabiliyor. Bu kapsamda gerçekleştirilen düzenlemeler, "tertip değişikliği" adıyla kamuoyuna duyuruluyor. Bu değişiklikler, sahteciliğe karşı önlem niteliği taşırken, aynı zamanda teknolojik gelişmelere uyum sağlıyor.
