Takvim.com.trNASA arşivleri karıştı! Yapay zeka 1.300 kayıt dışı veri tespit etti
Yapay zeka NASA’nın Hubble Uzay Teleskobu arşivindeki yaklaşık 100 milyon görüntüyü 2,5 günde taradı. ESA’lı araştırmacıların geliştirdiği sistem 800’ü bilim dünyası için yeni olmak üzere 1.300’den fazla kozmik anomaliyi ortaya çıkardı.
Takvim.com.trGiriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Bilim insanları yapay zekanın gücünü kullanarak NASA'nın Hubble Uzay Teleskobu'na ait dev veri arşivinde dikkat çekici bir keşfe imza attı. Yaklaşık 100 milyon uzay görüntüsü yalnızca iki buçuk gün içinde analiz edildi ve bin 300'den fazla sıra dışı gök cismi belirlendi. Bu nesnelerin büyük bölümü astronomi dünyası için tamamen yeni.
(Fotoğraf Anadolu Ajansı arşivinden alınmıştır)
Milyonlarca Görüntü Günler İçinde Tarandı
Normal şartlarda insan gözüyle aylar hatta yıllar sürecek bir tarama süreci geliştirilen yapay zeka algoritması sayesinde rekor sürede tamamlandı. Araştırmacılar Hubble'ın 35 yılı aşkın görev süresi boyunca biriken görüntüleri tek tek incelemek yerine bu yükü yapay zekaya devretti. Sonuç ise oldukça çarpıcıydı: 800'den fazla gök cismi daha önce hiçbir bilimsel çalışmada yer almamıştı.
Uzayda Nadir Görülen Yapılar Mercek Altında
Keşfedilen anomaliler arasında astronomlar için son derece değerli yapılar bulunuyor.
Bunlar arasında:
- Birbirleriyle etkileşime giren ya da çarpışan galaksiler
- Halka ve yay şeklinde görülen kütleçekimsel mercekler
- Alışılmadık formlara sahip galaksi birleşmeleri
- Bu tür yapılar, evrenin nasıl şekillendiğini anlamada kilit rol oynuyor ancak devasa veri yığınları arasında tespit edilmeleri son derece zor.
(Fotoğraf Anadolu Ajansı arşivinden alınmıştır)
ESA'dan Yapay Zeka Destekli Çözüm
Avrupa Uzay Ajansı'ndan (ESA) David O'Ryan ve Pablo Gómez, bu zorluğu aşmak için yapay zeka temelli özel bir sistem geliştirdi. Araştırmacılar aracı Hubble Legacy Archive üzerinde test ederek sistemin etkinliğini ortaya koydu. O'Ryan, çalışmanın yayımlandığı Astronomy & Astrophysics dergisinde, Hubble arşivini "astrofizik sürprizlerle dolu bir hazine" olarak tanımladı.
(Fotoğraf Anadolu Ajansı arşivinden alınmıştır)
İnsan Beyninden İlham Alan Bir Algoritma
Ekip, AnomalyMatch adını verdikleri sinir ağını, insan beyninin örüntü tanıma yeteneğinden esinlenerek tasarladı. Sistem nadir ve alışılmadık kozmik yapıları ayırt edebilecek şekilde eğitildi.
Bu yapay zeka Hubble arşivindeki milyonlarca küçük görüntü parçasını sistematik olarak tarayarak olası anomalilerin detaylı bir listesini oluşturdu. Böylece Hubble verileri ilk kez bu ölçekte ve bu hızda analiz edilmiş oldu.
800'den Fazla Keşif Bilim Dünyası İçin Yepyeni
Yapay zekanın işaretlediği adaylar, son aşamada astronomlar tarafından tek tek incelendi. İncelemeler sonucunda bin 300'den fazla gerçek anomali doğrulandı.
Bunların 800'den fazlası bugüne kadar hiçbir sınıflandırmaya girmemiş yeni kozmik nesneler olarak kayda geçti.
(Fotoğraf Anadolu Ajansı arşivinden alınmıştır)
Keşifler arasında dikkat çeken örnekler de yer aldı:
- Uzun gaz ve yıldız kuyruklarına sahip etkileşimli galaksiler
- Dev yıldız kümeleri barındıran galaksiler
- Gazdan oluşan "dokunaçları" olan sıra dışı yapılar
- Kenardan görüldüğü için kelebek veya hamburgeri andıran gezegen oluşum diskleri
- Ancak en ilgi çekici olanlar, hiçbir mevcut kategoriye uymayan, tamamen gizemli onlarca nesne oldu.
(Fotoğraf NASA'dan alınmıştır)
Yapay Zeka Astronomide Yeni Bir Dönemin Kapısını Aralıyor
Bu çalışma, yapay zekanın yalnızca verileri hızlandırmakla kalmayıp, insan gözünün kaçırabileceği detayları da ortaya çıkarabildiğini gösteriyor. Uzmanlara göre, benzer sistemler gelecekte James Webb gibi yeni teleskopların verilerinde de kullanılarak evrene dair bilinmeyen pek çok sırrı gün yüzüne çıkarabilir.