Takvim.com.tr 'İran'da iç savaş olmaz'
Takvim’e konuşan İran uzmanları, bu ülkedeki istikrarın kolay kolay bozulmayacağını söyledi
Takvim.com.tr Giriş Tarihi:
İran'da Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından başlayan protesto gösterileri aralıksız sürüyor. Önceki gün babasıyla gösterilere katılan Nida'nın öldürülmesinin ardından eylemlere bir süre ara verilmişti. Ancak gösteriler dün öğle saatlerinde tekrar başladı. Bunun üzerine özellikle Türkiye'de bazı basın organlarında "iç savaş çığırtkanlığı" yapıldı. Ancak bölgeyi ve özellikle İran'ı yakından tanıyan gazeteciler aynı görüşü paylaşmıyor.
Hiçbir şey değişmez
Ülkede yaşanan protestoların "bir rejim sorunu değil, sadece seçim sorunu" olduğu görüşünde birleşen gazeteciler, İran'da bundan sonra nelerin olacağını Takvim'e değerlendirdi. Dünya basınından Türkiye ve Ortadoğu uzmanı gazeteciler, İran'da aslında hiçbir şeyin değişmeyeceğini, protesto gösterilerinin de birkaç günlük sıkıyönetim ilanıyla sona ereceği görüşünde...
Seçim iptal edilebilir
Irak Hewler Post Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Rebwar Karim Veli
İran'da devrimden 30 yıl sonra ilk kez devlet tarafından organize edilmemiş ve binlerce kişinin katıldığı gösteriler oluyor. Tahran'da başlayan gösterilerin biteceği sanılı- yordu ancak diğer şehirlere de sıçradı. Bu da iki seçeneği önümüze koyuyor. Ya Ali Hamaney sözünden döner ve halkın iradesine saygı gösterip seçimlerin iptalini kabul eder ya da 1979'daki gibi İran yavaş yavaş rejim değişimine doğru gider. Seçim sonuçları iptal edilebilir, çünkü başta (Nigahban Şurası) seçim sonuçlarını kabul etmeye hazırdı, Hamaney'in onayı sonrası bu iş olacaktı. Ama gösteriler tehlikenin büyüklüğünü gösterdi.
Ali Hamaney prestij kaybeder
Şimdi Nigahban Şurası resmen İran'ın 50 kentinde seçime kat ılımın yüzde 100 olduğunu açıkladı. Oysa katılım genellikle yüzde 85'ler civarında kalıyordu. Başkanlık seçimi 368 merkezde olduğuna göre bu da seçimlere sahtekarlık karıştığını kanıtlıyor. Protestolar ve dünya kamuoyunun baskısıyla seçimin iptali için büyük bir adımdır. Seçimi onaylayan Nigahban Şurası'ndan "Halkın iradesine saygı gösterin" açıklaması çıkması, seçime sahtecilik bulaştığının kanıtıdır. Eğer seçim iptal edilirse İran tarihinde ilk kez bir dini liderin aldığı yanlış karar gözler önüne serilecek ve bud a Ali Hamaney'in prestijinin İran halkı ve dünya kamuoyu gözünde ciddi zedelenecektir. Diğer yandan Mir Hüseyin Musevi'nin geri adım atması zor görünüyor. Çünkü Musevi'yi sadece halk değil rejimin önde gelen kişileri Hatemi, Rafsancani destekliyor.
Herkes sistemin adamı
Akşam Gazetesi yazarı Ortadoğu Uzmanı Hüsnü Mahalli
Hiçbir şey olmaz İran'da... Hiçbir şey değişmez. Olaylar durulur. Zaten dünden itibaren duruldu. Ancak bu sakinliğin perde arkas ında siyasi ve dini erki elinde tutan kişi ve çevrelerin çekişmeleri gizlice sürüyor. Rafsancani dini liderden sonra ikinci adam. Uzmanlar Kurulu ve Düzenin Çıkarlarını Kollama Kurulları'nın başkan ı. Uzmanlar Kurulu, dini lideri seçen kurul ve görevden alabilen tek kurul. Ahmedinecad'a karşı ama dini lider Hamaney destekliyor. Ahmedinejad'ın rakibi de devlet adamı. Sistem içinde çekişiyor. İktidarı biraz daha elime geçireyim diye...
Tek istekleri biraz daha saç açmak
Ahmedinecad seçildiğinde hiçbir şey yapamadı. Aldığı bütün kararları engelleyen kişi Rafsancani'ydi. Herkes herkese karşıym ış gibi gözükse de herkes sistemin adamı. Sokağa çıkan kadınlar "Özgürlük istiyoruz" diyor. Oysa istedikleri tek şey saçlarını biraz daha açmak. Çekişme tepede gelişiyor. Bu kişiler ve onlara destek veren mollalar var. Ekonominin yüzde 30'u mollaların elinde. Kendi aralarında muhafazakarlar ve reformcular taviz verir, orta noktada buluşurlar.
Olaylar büyümez... Bu bir temenni...
Takvim Gazetesi yazarı ve savaş muhabiri Savaş Ay
Tam 20 yıl önceydi. Sabah muhabiriydim. Yine böyle bir haziran sıcağında İran dini lideri Humeyni vefat etmişti. Bir grup Türk gazeteci hemen İran'a hareket ettik. Kısa sürede cenaze töreni hazırlıkları bitirilip defin işlemi başlatıldı. Muazzam kalabalıktı. Tören bittikten sonra brifing almak için Tahran Büyükelçiliği'mize gittik. Daha bahçedeydik ki elçilik duvarlarına her yandan tırmanıp saldıran yüzlerce kişi gördük. Korumalar bizi hemen içeri alıp çelik kapıları kapattı. Yukarıya çıkıp pencerelerden fotoğraf çekmeye başladık. Bahçede ve çok öfkeliydiler. Zırhlı araçlara, bahçedeki diğer tüm eşyalara zarar verip iç kısma girmek için çabalıyorlardı. O dönem TRT'ye çalışan 32. Gün muhabiri de olduğum için telefonla bağlan ıp naklen yayında anlatmıştım olayları. 'Her şey bitti burada öleceğiz' dediğimiz bir anda Devrim Muhafızları yetişip öfkeli kalabalığı yatıştırdı. Sonradan öğrendik ki Türkiye'de çıkan birkaç Humeyni aleyhtarı yazıydı onları çileden çıkaran. Dışarı tekrar çıktığımızda az önce taşkınlık yapan o grubun bizi kucaklayıp, alkışladığını gördük. Anladık ki komşumuzdakiler de bizim insanımız gibi saman alevi timsali çabuk parlıyor çabuk sönüyor. Bu nedenle şimdi yaşanan olayların daha da büyüyeceğini sanmıyorum. Daha doğrusu temennim bu yönde.
Rejim değil, seçim...
NOS TV Hollanda Kraliyet Televizyonu ve Gazetesi Jessica Lutz
İran'da yaşananlar bir "iç" sorun, dolayısıyla başka hiçbir ülkeyi tehdit etmiyor. Bu yüzden dışarıdan müdahale ya da iç savaş olması olasılık dışı. Yaşananlar bir rejim sorunu değil aslında. Çünkü iki aday da aynı kafada. Dolasıyla protestocu İran halkı aslında neden memnun değil, o da tam olarak bilinmiyor. İşsizlik mi, rejim mi ya da interneti kullanamamaları mı- Birkaç zaman önce İran'da şahın oğlunu iktidara isteyenler de protesto gösterileri düzenlemiş, bağırıp bağırıp evlerine gitmişlerdi. Şimdi de aynı şey olacak. Belki birkaç günlük sıkıyönetim, sokağa çıkma yasağı bu protestolar ın sonunun gelmesine neden olacaktır.
İran içe kapanabilir
Sabah Gazetesi yazarı Mahmut Övür
İran seçimlerinden sonra meydana gelen toplumsal olayların bir iktidar değişikliğine yol açması mümkün görünmüyor. Dış dünyanın da böyle bir beklentisi yok. Ayrıca seçimlerde reformcu görünen Musavi hareketinin de ne kadar reformcu olduğu tartışılıyor. İşin uzmanları arkasında Rafsancani'nin olduğu bir hareketin reform yaratacağına da kuşkuyla bakıyor. Bu durumda halk hareketinin direkt bir sonuç yaratmayacağ ı açık... Belki de tam tersi İran'ın içe kapanmasını sağlayacak. Ama her iki ihtimalde de gelecekte İran'ın demokrasiyle buluşmasına dair önemli etkileri olacak.
Devrim değil dönüşüm
Star Gazetesi Ortadoğu Uzmanı Doğan Ertuğrul
İran, devrimden bu yana en kritik seçim sürecini yaşıyor. Protesto gösterilerinin biçim ve şiddeti İran için yeni bir dönemin işareti. Hayalci olmamak gerek; bu gösterilerden bir demokrasi devrimi çıkma ihtimali yok. Ancak artık siyaset eski seyrinde de işlemeyecek. Yaşanan çatışma kurumlar arası savaş çünkü. Reformcular da bu savaşta güçlü pozisyon aldı. Adını koyalım: Geri planda Rafsancani'nin olduğu Musavi-Hatemi cephesi, dini lider Hamaney'in taktik nedenlerle destek verdiği ve Ahmedinejad'da ifadesini bulan muhafazakar yapıyı tasviye etmeye çalışıyor. Sonuçta devrim değil kontrollü bir dönüşüm beklemek daha gerçekçi.
Hiçbir şey değişmez
Ülkede yaşanan protestoların "bir rejim sorunu değil, sadece seçim sorunu" olduğu görüşünde birleşen gazeteciler, İran'da bundan sonra nelerin olacağını Takvim'e değerlendirdi. Dünya basınından Türkiye ve Ortadoğu uzmanı gazeteciler, İran'da aslında hiçbir şeyin değişmeyeceğini, protesto gösterilerinin de birkaç günlük sıkıyönetim ilanıyla sona ereceği görüşünde...
Seçim iptal edilebilir
Irak Hewler Post Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Rebwar Karim Veli
İran'da devrimden 30 yıl sonra ilk kez devlet tarafından organize edilmemiş ve binlerce kişinin katıldığı gösteriler oluyor. Tahran'da başlayan gösterilerin biteceği sanılı- yordu ancak diğer şehirlere de sıçradı. Bu da iki seçeneği önümüze koyuyor. Ya Ali Hamaney sözünden döner ve halkın iradesine saygı gösterip seçimlerin iptalini kabul eder ya da 1979'daki gibi İran yavaş yavaş rejim değişimine doğru gider. Seçim sonuçları iptal edilebilir, çünkü başta (Nigahban Şurası) seçim sonuçlarını kabul etmeye hazırdı, Hamaney'in onayı sonrası bu iş olacaktı. Ama gösteriler tehlikenin büyüklüğünü gösterdi.
Ali Hamaney prestij kaybeder
Şimdi Nigahban Şurası resmen İran'ın 50 kentinde seçime kat ılımın yüzde 100 olduğunu açıkladı. Oysa katılım genellikle yüzde 85'ler civarında kalıyordu. Başkanlık seçimi 368 merkezde olduğuna göre bu da seçimlere sahtekarlık karıştığını kanıtlıyor. Protestolar ve dünya kamuoyunun baskısıyla seçimin iptali için büyük bir adımdır. Seçimi onaylayan Nigahban Şurası'ndan "Halkın iradesine saygı gösterin" açıklaması çıkması, seçime sahtecilik bulaştığının kanıtıdır. Eğer seçim iptal edilirse İran tarihinde ilk kez bir dini liderin aldığı yanlış karar gözler önüne serilecek ve bud a Ali Hamaney'in prestijinin İran halkı ve dünya kamuoyu gözünde ciddi zedelenecektir. Diğer yandan Mir Hüseyin Musevi'nin geri adım atması zor görünüyor. Çünkü Musevi'yi sadece halk değil rejimin önde gelen kişileri Hatemi, Rafsancani destekliyor.
Herkes sistemin adamı
Akşam Gazetesi yazarı Ortadoğu Uzmanı Hüsnü Mahalli
Hiçbir şey olmaz İran'da... Hiçbir şey değişmez. Olaylar durulur. Zaten dünden itibaren duruldu. Ancak bu sakinliğin perde arkas ında siyasi ve dini erki elinde tutan kişi ve çevrelerin çekişmeleri gizlice sürüyor. Rafsancani dini liderden sonra ikinci adam. Uzmanlar Kurulu ve Düzenin Çıkarlarını Kollama Kurulları'nın başkan ı. Uzmanlar Kurulu, dini lideri seçen kurul ve görevden alabilen tek kurul. Ahmedinecad'a karşı ama dini lider Hamaney destekliyor. Ahmedinejad'ın rakibi de devlet adamı. Sistem içinde çekişiyor. İktidarı biraz daha elime geçireyim diye...
Tek istekleri biraz daha saç açmak
Ahmedinecad seçildiğinde hiçbir şey yapamadı. Aldığı bütün kararları engelleyen kişi Rafsancani'ydi. Herkes herkese karşıym ış gibi gözükse de herkes sistemin adamı. Sokağa çıkan kadınlar "Özgürlük istiyoruz" diyor. Oysa istedikleri tek şey saçlarını biraz daha açmak. Çekişme tepede gelişiyor. Bu kişiler ve onlara destek veren mollalar var. Ekonominin yüzde 30'u mollaların elinde. Kendi aralarında muhafazakarlar ve reformcular taviz verir, orta noktada buluşurlar.
Olaylar büyümez... Bu bir temenni...
Takvim Gazetesi yazarı ve savaş muhabiri Savaş Ay
Tam 20 yıl önceydi. Sabah muhabiriydim. Yine böyle bir haziran sıcağında İran dini lideri Humeyni vefat etmişti. Bir grup Türk gazeteci hemen İran'a hareket ettik. Kısa sürede cenaze töreni hazırlıkları bitirilip defin işlemi başlatıldı. Muazzam kalabalıktı. Tören bittikten sonra brifing almak için Tahran Büyükelçiliği'mize gittik. Daha bahçedeydik ki elçilik duvarlarına her yandan tırmanıp saldıran yüzlerce kişi gördük. Korumalar bizi hemen içeri alıp çelik kapıları kapattı. Yukarıya çıkıp pencerelerden fotoğraf çekmeye başladık. Bahçede ve çok öfkeliydiler. Zırhlı araçlara, bahçedeki diğer tüm eşyalara zarar verip iç kısma girmek için çabalıyorlardı. O dönem TRT'ye çalışan 32. Gün muhabiri de olduğum için telefonla bağlan ıp naklen yayında anlatmıştım olayları. 'Her şey bitti burada öleceğiz' dediğimiz bir anda Devrim Muhafızları yetişip öfkeli kalabalığı yatıştırdı. Sonradan öğrendik ki Türkiye'de çıkan birkaç Humeyni aleyhtarı yazıydı onları çileden çıkaran. Dışarı tekrar çıktığımızda az önce taşkınlık yapan o grubun bizi kucaklayıp, alkışladığını gördük. Anladık ki komşumuzdakiler de bizim insanımız gibi saman alevi timsali çabuk parlıyor çabuk sönüyor. Bu nedenle şimdi yaşanan olayların daha da büyüyeceğini sanmıyorum. Daha doğrusu temennim bu yönde.
Rejim değil, seçim...
NOS TV Hollanda Kraliyet Televizyonu ve Gazetesi Jessica Lutz
İran'da yaşananlar bir "iç" sorun, dolayısıyla başka hiçbir ülkeyi tehdit etmiyor. Bu yüzden dışarıdan müdahale ya da iç savaş olması olasılık dışı. Yaşananlar bir rejim sorunu değil aslında. Çünkü iki aday da aynı kafada. Dolasıyla protestocu İran halkı aslında neden memnun değil, o da tam olarak bilinmiyor. İşsizlik mi, rejim mi ya da interneti kullanamamaları mı- Birkaç zaman önce İran'da şahın oğlunu iktidara isteyenler de protesto gösterileri düzenlemiş, bağırıp bağırıp evlerine gitmişlerdi. Şimdi de aynı şey olacak. Belki birkaç günlük sıkıyönetim, sokağa çıkma yasağı bu protestolar ın sonunun gelmesine neden olacaktır.
İran içe kapanabilir
Sabah Gazetesi yazarı Mahmut Övür
İran seçimlerinden sonra meydana gelen toplumsal olayların bir iktidar değişikliğine yol açması mümkün görünmüyor. Dış dünyanın da böyle bir beklentisi yok. Ayrıca seçimlerde reformcu görünen Musavi hareketinin de ne kadar reformcu olduğu tartışılıyor. İşin uzmanları arkasında Rafsancani'nin olduğu bir hareketin reform yaratacağına da kuşkuyla bakıyor. Bu durumda halk hareketinin direkt bir sonuç yaratmayacağ ı açık... Belki de tam tersi İran'ın içe kapanmasını sağlayacak. Ama her iki ihtimalde de gelecekte İran'ın demokrasiyle buluşmasına dair önemli etkileri olacak.
Devrim değil dönüşüm
Star Gazetesi Ortadoğu Uzmanı Doğan Ertuğrul
İran, devrimden bu yana en kritik seçim sürecini yaşıyor. Protesto gösterilerinin biçim ve şiddeti İran için yeni bir dönemin işareti. Hayalci olmamak gerek; bu gösterilerden bir demokrasi devrimi çıkma ihtimali yok. Ancak artık siyaset eski seyrinde de işlemeyecek. Yaşanan çatışma kurumlar arası savaş çünkü. Reformcular da bu savaşta güçlü pozisyon aldı. Adını koyalım: Geri planda Rafsancani'nin olduğu Musavi-Hatemi cephesi, dini lider Hamaney'in taktik nedenlerle destek verdiği ve Ahmedinejad'da ifadesini bulan muhafazakar yapıyı tasviye etmeye çalışıyor. Sonuçta devrim değil kontrollü bir dönüşüm beklemek daha gerçekçi.
