Cenevre'de ikinci tur! İran'dan ABD açıklaması: Nükleerden vazgeçmiyoruz

HAMANEY'DEN GÖZDAĞI

ABD ile İran arasındaki dolaylı müzakereler sürerken, İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney'in resmi internet sitesinde ABD'nin uçak gemisi USS Gerald R. Ford'u hedef alan dikkat çekici bir görsel paylaşıldı.

Paylaşımda uçak gemisi denizin dibine batmış şekilde tabut formunda tasvir edilirken, üst bölümde bir mezar taşı figürü, uçuş güvertesini çağrıştıran kısımda ise ABD bayrağı detayı kullanıldı Ayrıca geminin üzerinde parçalanmış haldeki savaş uçağı enkazları da görselde yer aldı. Görselin sol alt köşesinde ise Hamaney'in bugünkü konuşmasından bir alıntı paylaşılarak, "ABD Başkanı (Donald Trump) sürekli 'İran'a doğru uçak gemisi gönderdik' diyor. Peki öyle olsun. Uçak gemisi elbette tehlikeli bir araçtır ancak ondan daha da tehlikeli olan, o gemiyi denizin dibine gönderebilecek silahtır" ifadelerine yer verildi.

İRAN'IN NÜKLEER SİLAHI OLAMAZ

ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance yaptığı açıklamada "Kırmızı çizgilerimiz var.  İran nükleer silah edinemez, nükleer silah edinirse, onların ardından dost düşman pek çok başka rejim de edinecektir.  Bu durum Amerikan halkı için bir felaket olur."ifadelerini kullandı.

NÜKLEER SİLAH PEŞİNDE DEĞİLİZ

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD ile Cenevre'de gerçekleştirilen ikinci tur nükleer müzakereler sonrası ülkesinin nükleer programına ilişkin, “Nükleer silah peşinde değiliz ve bunu doğrulamaya hazırız.” dedi.

İran basınına göre, Pezeşkiyan, üç sivil toplum aktivisti ile gerçekleştirdiği mülakatta, İran’ın nükleer programına dair değerlendirmelerde bulundu.

Pezeşkiyan, İran lideri Ali Hamaney’in fetvası ve inançları gereği nükleer silah peşinde koşmadıklarını vurgulayarak, “Hiçbir şekilde nükleer silah peşinde değiliz ve bunu doğrulamaya hazırız. Ancak sağlık, tarım, sanayi gibi barışçıl alanlarda kullanılan nükleer sanayiden vazgeçmeyi kabul etmiyoruz.” ifadesini kullandı.

NÜKLEERDEN VAZGEÇMİYORUZ

İran Ruhani Lideri Hamaney yaptığı açıklamada "Amerikalılar diyor ki 'Gelin nükleer enerji konusunda müzakere edelim ve bunun sonucunda nükleer enerjiye sahip olmayın". Eğer durum böyleyse müzakereye yer yok" ifadelerini kullandı.

2 HAFTA İÇİNDE DÖNÜŞ YAPILACAK

Beyaz Saray yetkilisi, İran ile görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini ancak tartışılacak çok fazla ayrıntı olduğunu belirterek, İranlıların, görüş ayrılıklarını çözmek üzere ayrıntılı önerilerle iki hafta içinde geri dönüş yapacaklarını belirtti.

SOMUT SONUÇLARA VARMALI

Entekhab haber sitesine göre, Pezeşkiyan, ülkesinin din adamları ile bir araya geldiği toplantıda gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Pezeşkiyan, ABD ile gerçekleştirilen müzakere görüşmelerine atıf yaparak, ‍"Müzakereler Devrim Lideri’nin onayıyla yürütülmektedir. Amacımız konuşmak için konuşmak değil meseleleri çözüme kavuşturmaktır. Sonuca ulaşma noktasında ciddiyiz ve müzakere sürecinin somut sonuçlara varmasını ümit ediyoruz." ifadesini kullandı.

Ayrıca, komşu ve İslam ülkeleriyle iyi ilişkilere sahip olduklarını vurgulayan Pezeşkiyan, bu sayede birçok sorunu çözdüklerini belirterek, “Ülkelerin İsrail’in İran’a yönelik saldırılarını kınamaları ve komşuların bölgedeki gerilimi azaltmak için ortaya koyduğu çabalar söz konusu bu işbirliğinin yansımasıdır." dedi.

TEMEL İLKELER KONUSUNDA ANLAŞTIK

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi,"Farklı fikirler ortaya kondu ve bu fikirler ciddi şekilde ele alındı. Sonuç olarak, bundan sonra bu ilkeler doğrultusunda ilerleyeceğimiz ve muhtemel bir anlaşmanın metin aşamasına geçeceğimiz bazı yol gösterici ilkeler üzerinde genel bir mutabakata varabildik"dedi.

MÜZAKERE SONA ERDİ

İran ile ABD arasında Umman'ın aracılığında mesaj alışverişiyle dolaylı görüşmeler yapıldı.

Katılımcılar, yaklaşık 2,5 saat görüşmenin ardından açıklama yapmadan Umman Büyükelçiliği rezidansından ayrıldı.

Cenevre polisi, delegasyonların ayrıldığı sırada geniş güvenlik önlemleri alırken, bazı İran vatandaşları ülkelerinin temsilcilerini protesto etti.

İsrail ve ABD'nin Haziran 2025'te İran'a düzenlediği saldırılar ve 12 gün süren savaş nedeniyle kesintiye uğrayan diplomatik sürecin yeniden canlandırılmasının ardından taraflar, Umman'ın başkenti Maskat'ta yapılan ilk turun ardından görüşmeleri Avrupa'ya taşıdı.

Cenevre'deki görüşmelerde İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başkanlık ederken ABD tarafını ise ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil etti.

ABD heyetinde Trump'ın danışmanı Jared Kushner da yer aldı. Görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi'nin koordinasyonunda yürütüldü.

Cenevre'de yapılan görüşmeler kapsamında Erakçi ve Witkoff ayrı ayrı Umman Dışişleri Bakanı Busaidi ile bir araya gelmişti.

Erakçi-Busaidi görüşmesinde, İran'ın nükleer konular ve yaptırımların kaldırılması hakkındaki görüş ve düşüncelerinin ele alındığı belirtilmişti. İranlı Bakan, ülkesinin meşru çıkarlarını ve haklarını güvence altına almak ve bölgede barış ve istikrarı korumak için sonuç odaklı diplomasiyi kullanma konusunda kararlı olduğunu Ummanlı mevkidaşına aktarmıştı.

Umman Dışişleri Bakanı Busaidi ise İran'ın diplomatik yoldaki kararlılığını takdir ederek, bu görüşme turunun başarılı geçeceği umudunu dile getirmişti.

İran Dışişleri Bakanlığı, müzakerelerin bu aşamasında İran müzakere heyetinde teknik, hukuki ve ekonomik uzmanların da yer aldığını ve İran'ın ekonomik yaptırımların kaldırılmasına odaklandığını bildirmişti.

URANYUM TEMEL ANLAŞMAZLIK BAŞLIĞI

Uranyum zenginleştirme ve İran'daki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması gibi konular, taraflar arasındaki temel anlaşmazlık başlığı olmayı sürdürüyor.

İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stokunun İran dışına çıkarılmasını istiyor.

ABD yönetimi ayrıca İran'ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteği de müzakere gündemine taşımak isterken, Tahran yönetimi ise nükleer program dışındaki konuları görüşmeyeceğini yineliyor.

ABD yönetimi de şu ana kadar görüşmelerin nükleer program üzerinden ilerlediği sinyalini veriyor. Diğer yandan İsrail de ABD yönetiminden, nükleer programın sonlandırılması, füze kapasitesinin sınırlanması ve silahlı gruplara desteğin kesilmesi şartlarını gündeme almasını istiyor.

Öte yandan müzakere sürecine rağmen ABD'nin bölgeye askeri yığınağı sürerken İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun dün Hürmüz Boğazındaki "güvenlik tehditlerine" karşı başlattığı tatbikat da devam ediyor.

Erakçi'nin yerel saatle 15.00'te BM'de konuşma yapması bekleniyor.

İRAN'DAN HÜRMÜZ TEHDİDİ

İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri Komutanı Tuğamiral Ali Rıza Tengsiri, ülke yönetiminin Hürmüz Boğazı'nın kapatılması yönünde karar alması halinde bunu gerçekleştireceklerini söyledi.

Hürmüz Boğazı'nda devam eden askeri tatbikat sırasında İran devlet televizyonuna konuşan Tuğamiral Tengsiri, Hürmüz'ün kapatılıp kapatılmayacağı sorusuna, "Hürmüz Boğazı'nı kapatma kararı devletin büyüklerine aittir. Ben bir asker olarak büyüklerimiz böyle bir karar alırsa bunu yapmaya hazır olduğumuzu söylüyorum." cevabını verdi.

İran'a saldırı tehditlerinde bulunan ABD yönetiminin Tahran ile müzakere sürecine rağmen son haftalarda bölgede askeri varlığını güçlendirmesi ve bölgeye ek deniz unsurları sevk etmesi üzerine İran, dün Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'nda güvenlik tehditlerine karşı askeri tatbikat başlattığını duyurmuştu.

Tatbikatta, Devrim Muhafızları Ordusu'nun denizden gelebilecek muhtemel tehditlere karşı hızlı, kararlı ve kapsamlı yanıtlar vermeye odaklandığı belirtilmişti.

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği stratejik bir geçiş noktası olarak biliniyor. İran, ABD ile muhtemel bir savaşta Hürmüz Boğazı'nı kapatacağını bildirmişti.

HAMANEY: ABD İRAN'I YOK EDEMEYECEK

İran lideri Ali Hamaney, ABD'nin bölgeye gönderdiği uçak gemisine atıfta bulunarak, "Dünyanın en güçlü ordusu bile bazen öyle bir tokat yiyebilir ki yerinden kalkamayabilir. Bir uçak gemisinden daha tehlikeli olan, onu denizin dibine gönderebilecek silahtır." dedi.

İran devlet televizyonu IRIB'e göre, Hamaney, Cenevre'de İran ile ABD heyetlerinin 2'nci tur müzakerelere başladığı saatlerde Tahran'daki yerleşkesinde halka seslendi.

Hamaney, "ABD Başkanı, son konuşmalarından birinde, 'Amerika, 47 yıldır İslam Cumhuriyeti'ni ortadan kaldıramadı' demiş. Adeta kendi halkına şikayette bulunmuş. Bu iyi bir itiraftır. Ben de diyorum ki; sen de bu işi yapamayacaksın."dedi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın "Ordumuz dünyanın en güçlü ordusudur."dediğini hatırlatan Hamaney, "Dünyanın en güçlü ordusu bile bazen öyle bir tokat yiyebilir ki yerinden kalkamayabilir. Bir uçak gemisinden daha tehlikeli olan, onu denizin dibine gönderebilecek silahtır." ifadelerini kullandı.

ABD'nin müzakerenin sonucunu baştan belirlediğini belirten Hamaney şunları kaydetti:

"Gelin nükleer enerjiniz hakkında müzakere edelim ve müzakerenin sonucu sizin bu enerjiye sahip olmamanız olsun, diyorlar. Müzakerenin sonucunu baştan belirlemek yanlış ve ahmakça bir iştir. Sen diyorsun ki gel şu konu hakkında konuşalım, anlaşmaya varalım; o halde neden sonucu önceden belirliyorsun ve mutlaka şu sonuca ulaşmalıyız diyorsun? Bu ahmakçadır. ABD başkanları, bazı senatörler ve diğer yetkililer bu ahmakça işi yapmaktadırlar."

CENEVRE'DE İKİNCİ TUR

İran ile ABD arasında Umman'ın aracılığındaki nükleer müzakerelerin ikinci turu İsviçre'nin Cenevre kentinde başladı.

İran devlet televizyonunun haberine göre, İran ve ABD arasında Umman'ın aracılığında mesaj alışverişiyle dolaylı görüşmeler Umman'ın Cenevre'deki Büyükelçiliğinde başladı.

İsrail ve ABD'nin Haziran 2025’te İran'a düzenlediği saldırılar ve 12 gün süren savaş nedeniyle kesintiye uğrayan diplomatik sürecin yeniden canlandırılmasının ardından taraflar, ilk turun yapıldığı Maskat sonrasında görüşmeleri Avrupa’ya taşıdı.

Cenevre’deki görüşmelerde İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başkanlık ederken ABD tarafını ise ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil ediyor.

ABD heyetinde ayrıca Trump’ın danışmanı Jared Kushner da yer alıyor. Görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’nin koordinasyonunda yürütülüyor.

İran Dışişleri Bakanlığı, müzakerelerin bu aşamasında İran müzakere heyetinde teknik, hukuki ve ekonomik uzmanların da yer aldığı ve İran'ın ekonomik yaptırımların kaldırılmasına odaklandığını bildirdi.

Uranyum zenginleştirme ve İran'daki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması gibi konular taraflar arasındaki temel anlaşmazlık başlığı olmayı sürdürüyor.

İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stokunun İran dışına çıkarılmasını istiyor.

ABD yönetimi ayrıca İran’ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteği de müzakere gündemine taşımak isterken, Tahran yönetimi nükleer program dışındaki konuları görüşmeyeceğini yineliyor.

ABD yönetimi de şu ana kadar görüşmelerin nükleer program üzerinden ilerlediği sinyalini verdi. Diğer yandan İsrail de ABD yönetiminden, nükleer programın sonlandırılması, füze kapasitesinin sınırlanması ve silahlı gruplara desteğin kesilmesi şartlarını gündeme almasını istiyor.

Öte yandan müzakere sürecine rağmen ABD'nin bölgeye askeri yığınağı sürerken İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun dün Hürmüz Boğazındaki "güvenlik tehditlerine" karşı başlattığı tatbikat da devam ediyor.

Tarafların, Cenevre’deki ikinci tur görüşmelerde somut ilerleme sağlayıp sağlayamayacağı, hem bölgesel güvenlik dengeleri hem küresel enerji piyasaları açısından kritik önem taşıyor.

ERAKÇİ MÜZAKERELER ÖNCESİ UMMANLI MEVKİDAŞIYLA GÖRÜŞTÜ

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Cenevre'de yarın gerçekleştirilecek İran-ABD müzakere görüşmelerinin ikinci turu öncesinde, taraflar arasında arabuluculuk yapan Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi ile bir araya geldi.

İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre, Erakçi ve Busaidi, İsviçre'nin Cenevre kentinde görüştü.

Görüşmede, İran-ABD müzakerelerinin ikinci turuna ilişkin planlamalar ele alındı.

İran ile ABD arasında, Haziran 2025'te İsrail ve ABD'nin İran'a saldırıları sonrasında kesintiye uğrayan nükleer görüşmelerin ilk turu, 6 Şubat'ta Umman'da yapılmıştı.

GÜNDEM İRAN NÜKLEER PROGRAMI

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD ile Cenevre'de yapılacak nükleer görüşmeler öncesinde Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Mariano Grossi ile bir araya geldi.

İran resmi ajansı IRNA'ya göre Erakçi, Grossi ile Cenevre'de görüştü.

Görüşmede İran'ın nükleer programına ilişkin teknik meseleler ele alındı.

UAEA Başkanı Grossi, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından görüşmeye ilişkin paylaştığı mesajında, "Cenevre'de yarın yapılması planlanan önemli müzakereler öncesinde İran Dışişleri Bakanı Erakçi ile kapsamlı teknik görüşmeleri az önce tamamladım."ifadelerini kullandı.

İran, Haziran 2025'te ABD ile müzakere süreci devam ederken İsrail ve ABD'nin saldırıları sonrasında UAEA ile işbirliğini askıya almıştı. Daha sonra eylülde İran, UAEA ile askıya alınan işbirliğinin yeniden başlatılması için Kahire'de anlaşmaya varmıştı.

Tahran'a BM yaptırımlarını kaldıran 2231 sayılı BM Güvenlik Konseyi (BMGK) kararında yer alan snapback mekanizmasının işletilmesinin ardından İran, anlaşmanın geçersiz olduğunu duyurmuştu.

İngiltere, Fransa ve Almanya'nın girişimiyle Tahran'a Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarının getirilmesinin ardından İran, işbirliği anlaşmasını feshetmişti.

İran ile ABD arasında dolaylı nükleer görüşmelerin ikinci turu yarın Cenevre'de yapılacak.