Cenevre'de ikinci tur! ABD-İran müzakereleri başladı

İRAN'DAN HÜRMÜZ TEHDİDİ

İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri Komutanı Tuğamiral Ali Rıza Tengsiri, ülke yönetiminin Hürmüz Boğazı'nın kapatılması yönünde karar alması halinde bunu gerçekleştireceklerini söyledi.

Hürmüz Boğazı'nda devam eden askeri tatbikat sırasında İran devlet televizyonuna konuşan Tuğamiral Tengsiri, Hürmüz'ün kapatılıp kapatılmayacağı sorusuna, "Hürmüz Boğazı'nı kapatma kararı devletin büyüklerine aittir. Ben bir asker olarak büyüklerimiz böyle bir karar alırsa bunu yapmaya hazır olduğumuzu söylüyorum." cevabını verdi.

İran'a saldırı tehditlerinde bulunan ABD yönetiminin Tahran ile müzakere sürecine rağmen son haftalarda bölgede askeri varlığını güçlendirmesi ve bölgeye ek deniz unsurları sevk etmesi üzerine İran, dün Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'nda güvenlik tehditlerine karşı askeri tatbikat başlattığını duyurmuştu.

Tatbikatta, Devrim Muhafızları Ordusu'nun denizden gelebilecek muhtemel tehditlere karşı hızlı, kararlı ve kapsamlı yanıtlar vermeye odaklandığı belirtilmişti.

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği stratejik bir geçiş noktası olarak biliniyor. İran, ABD ile muhtemel bir savaşta Hürmüz Boğazı'nı kapatacağını bildirmişti.

HAMANEY: ABD İRAN'I YOK EDEMEYECEK

İran lideri Ali Hamaney, ABD'nin bölgeye gönderdiği uçak gemisine atıfta bulunarak, "Dünyanın en güçlü ordusu bile bazen öyle bir tokat yiyebilir ki yerinden kalkamayabilir. Bir uçak gemisinden daha tehlikeli olan, onu denizin dibine gönderebilecek silahtır." dedi.

İran devlet televizyonu IRIB'e göre, Hamaney, Cenevre'de İran ile ABD heyetlerinin 2'nci tur müzakerelere başladığı saatlerde Tahran'daki yerleşkesinde halka seslendi.

Hamaney, "ABD Başkanı, son konuşmalarından birinde, 'Amerika, 47 yıldır İslam Cumhuriyeti'ni ortadan kaldıramadı' demiş. Adeta kendi halkına şikayette bulunmuş. Bu iyi bir itiraftır. Ben de diyorum ki; sen de bu işi yapamayacaksın."dedi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın "Ordumuz dünyanın en güçlü ordusudur."dediğini hatırlatan Hamaney, "Dünyanın en güçlü ordusu bile bazen öyle bir tokat yiyebilir ki yerinden kalkamayabilir. Bir uçak gemisinden daha tehlikeli olan, onu denizin dibine gönderebilecek silahtır." ifadelerini kullandı.

ABD'nin müzakerenin sonucunu baştan belirlediğini belirten Hamaney şunları kaydetti:

"Gelin nükleer enerjiniz hakkında müzakere edelim ve müzakerenin sonucu sizin bu enerjiye sahip olmamanız olsun, diyorlar. Müzakerenin sonucunu baştan belirlemek yanlış ve ahmakça bir iştir. Sen diyorsun ki gel şu konu hakkında konuşalım, anlaşmaya varalım; o halde neden sonucu önceden belirliyorsun ve mutlaka şu sonuca ulaşmalıyız diyorsun? Bu ahmakçadır. ABD başkanları, bazı senatörler ve diğer yetkililer bu ahmakça işi yapmaktadırlar."

CENEVRE'DE İKİNCİ TUR

İran ile ABD arasında Umman'ın aracılığındaki nükleer müzakerelerin ikinci turu İsviçre'nin Cenevre kentinde başladı.

İran devlet televizyonunun haberine göre, İran ve ABD arasında Umman'ın aracılığında mesaj alışverişiyle dolaylı görüşmeler Umman'ın Cenevre'deki Büyükelçiliğinde başladı.

İsrail ve ABD'nin Haziran 2025’te İran'a düzenlediği saldırılar ve 12 gün süren savaş nedeniyle kesintiye uğrayan diplomatik sürecin yeniden canlandırılmasının ardından taraflar, ilk turun yapıldığı Maskat sonrasında görüşmeleri Avrupa’ya taşıdı.

Cenevre’deki görüşmelerde İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başkanlık ederken ABD tarafını ise ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil ediyor.

ABD heyetinde ayrıca Trump’ın danışmanı Jared Kushner da yer alıyor. Görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’nin koordinasyonunda yürütülüyor.

İran Dışişleri Bakanlığı, müzakerelerin bu aşamasında İran müzakere heyetinde teknik, hukuki ve ekonomik uzmanların da yer aldığı ve İran'ın ekonomik yaptırımların kaldırılmasına odaklandığını bildirdi.

Uranyum zenginleştirme ve İran'daki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması gibi konular taraflar arasındaki temel anlaşmazlık başlığı olmayı sürdürüyor.

İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stokunun İran dışına çıkarılmasını istiyor.

ABD yönetimi ayrıca İran’ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteği de müzakere gündemine taşımak isterken, Tahran yönetimi nükleer program dışındaki konuları görüşmeyeceğini yineliyor.

ABD yönetimi de şu ana kadar görüşmelerin nükleer program üzerinden ilerlediği sinyalini verdi. Diğer yandan İsrail de ABD yönetiminden, nükleer programın sonlandırılması, füze kapasitesinin sınırlanması ve silahlı gruplara desteğin kesilmesi şartlarını gündeme almasını istiyor.

Öte yandan müzakere sürecine rağmen ABD'nin bölgeye askeri yığınağı sürerken İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun dün Hürmüz Boğazındaki "güvenlik tehditlerine" karşı başlattığı tatbikat da devam ediyor.

Tarafların, Cenevre’deki ikinci tur görüşmelerde somut ilerleme sağlayıp sağlayamayacağı, hem bölgesel güvenlik dengeleri hem küresel enerji piyasaları açısından kritik önem taşıyor.

ERAKÇİ MÜZAKERELER ÖNCESİ UMMANLI MEVKİDAŞIYLA GÖRÜŞTÜ

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Cenevre'de yarın gerçekleştirilecek İran-ABD müzakere görüşmelerinin ikinci turu öncesinde, taraflar arasında arabuluculuk yapan Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi ile bir araya geldi.

İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre, Erakçi ve Busaidi, İsviçre'nin Cenevre kentinde görüştü.

Görüşmede, İran-ABD müzakerelerinin ikinci turuna ilişkin planlamalar ele alındı.

İran ile ABD arasında, Haziran 2025'te İsrail ve ABD'nin İran'a saldırıları sonrasında kesintiye uğrayan nükleer görüşmelerin ilk turu, 6 Şubat'ta Umman'da yapılmıştı.

GÜNDEM İRAN NÜKLEER PROGRAMI

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD ile Cenevre'de yapılacak nükleer görüşmeler öncesinde Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Mariano Grossi ile bir araya geldi.

İran resmi ajansı IRNA'ya göre Erakçi, Grossi ile Cenevre'de görüştü.

Görüşmede İran'ın nükleer programına ilişkin teknik meseleler ele alındı.

UAEA Başkanı Grossi, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından görüşmeye ilişkin paylaştığı mesajında, "Cenevre'de yarın yapılması planlanan önemli müzakereler öncesinde İran Dışişleri Bakanı Erakçi ile kapsamlı teknik görüşmeleri az önce tamamladım."ifadelerini kullandı.

İran, Haziran 2025'te ABD ile müzakere süreci devam ederken İsrail ve ABD'nin saldırıları sonrasında UAEA ile işbirliğini askıya almıştı. Daha sonra eylülde İran, UAEA ile askıya alınan işbirliğinin yeniden başlatılması için Kahire'de anlaşmaya varmıştı.

Tahran'a BM yaptırımlarını kaldıran 2231 sayılı BM Güvenlik Konseyi (BMGK) kararında yer alan snapback mekanizmasının işletilmesinin ardından İran, anlaşmanın geçersiz olduğunu duyurmuştu.

İngiltere, Fransa ve Almanya'nın girişimiyle Tahran'a Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarının getirilmesinin ardından İran, işbirliği anlaşmasını feshetmişti.

İran ile ABD arasında dolaylı nükleer görüşmelerin ikinci turu yarın Cenevre'de yapılacak.