CANLI | ABD ve İran arasında müzakere bilmecesi | Hürmüz iddiası: Mayınları temizlemek 6 ay sürebilir

İRAN'DAN BM'YE KÖRFEZ MEKTUBU

İran'ın BM Daimi Temsilcisi Said İravani, BAE, Suudi Arabistan, Katar ve Kuveyt'i protesto için BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'e ve Güvenlik Konseyi'ne (BMGK) ayrı ayrı mektup gönderdi.

İran devlet televizyonuna göre, uluslararası hukuka göre devletlerin, "topraklarının üçüncü bir ülkeye karşı saldırganlık veya silahlı saldırı eylemleri için kullanılması durumunda" sorumluluk taşıdığını hatırlatan İravani, mektubunda, şu ifadeleri kullandı:

"İran; Katar, Kuveyt, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan hükümetlerini iyi komşuluk ilkelerine uymaya ve topraklarının İran'a karşı sürekli olarak sömürülmesini engellemeye kesin olarak çağırıyor."

Mektupta, İran'ın, komşu ülkelerin egemenliğine saygı ilkesini korumakla birlikte, egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve siyasi bağımsızlığını savunmak amacıyla meşru müdafaa hakkı dahil "gerekli ve uygun tüm önlemleri” alma hakkını saklı tuttuğu kaydedildi.

HÜRMÜZ'DE TEMİZLİK 6 AY SÜREBİLİR

ABD medyasında Hürmüz Boğazı'ndaki mayınların tamamen temizlenmesinin 6 ay sürebileceği, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaş sona ermeden bu işlemin gerçekleşme ihtimalinin düşük olduğu iddia edildi.

Washington Post (WP) gazetesinin, ismini açıklamak istemeyen üç yetkiliye dayandırdığı habere göre, üst düzey Pentagon yetkilisi, ABD Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komisyonu üyelerine yaptığı gizli sunumda Hürmüz Boğazı'ndaki mayınların temizlenmesine yönelik tahmini süreci paylaştı.

 

 

 

Hürmüz Boğazı'nda mayın temizleme işlemlerinin 6 ay sürebileceğini ve ABD-İsrail/İran arasındaki savaş sona ermeden bu faaliyetlere girişilme olasılığının düşük olduğunu öne süren yetkililer, zaman çizelgesinin hem demokratlar hem de cumhuriyetçiler tarafından hayal kırıklığıyla karşılandığını aktardı.

Yetkililer, Kongre üyelerinin, İran'ın Hürmüz Boğazı çevresinde "20 ya da daha fazla" mayın yerleştirmiş olabileceği, ayrıca bazı mayınların GPS teknolojisiyle uzaktan yüzdürüldüğü, dolayısıyla mayın yerleştirme esnasında ABD güçlerinin bunları tespit etmekte zorlandığı konusunda bilgilendirildiğini öne sürdü.

Pentagon, WP'nin mayın temizleme faaliyetlerinin ne kadar sürebileceğine yönelik sorularını yanıtsız bıraktı.

 

OPERASYONU İKİ GEMİ YÜRÜTÜYOR

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı CENTCOM geçtiğimiz haftalarda yaptığı açıklamada USS Frank E. Peterson ve USS Michael Murphy adlı iki fırkateynin, mayınların boğazdan tamamen temizlenmesini sağlamak amacıyla yürütülen geniş kapsamlı bir görevin parçası olarak Hürmüz Boğazı'ndan geçtiği ve Arap Körfezi'nde operasyonlar düzenlediği kaydedildi.

31 GEMİ GERİ DÖNDÜRÜLDÜ

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı CENTCOM'un ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından konuya ilişkin açıklama yapıldı.

Açıklamada, "ABD güçleri, İran'a karşı uyguladığı abluka kapsamında 31 gemiye geri dönmesi veya (İran’a ait) bir limana dönmesi talimatı vermiştir." ifadeleri kullanıldı.

"Gemilerin büyük çoğunluğunun ABD'nin talimatlarına uyduğu" belirtilen açıklamada, geri dönen gemilerin çoğunun petrol tankeri olduğu bilgisine yer verildi.

ABLUKANIN ADI EKONOMİK ÖFKE 

ABD Başkanı Donald Trump, İran'la Pakistan'da yürütülen müzakere sürecinin başarısızlığa uğramasının ardından yaptığı açıklamada, "Ekonomik Öfke" adını verdiği operasyonla Hürmüz Boğazı'nı abluka altına alma sürecini başlatacaklarını duyurmuştu.

İRAN GÜNDE 500 MİLYON DOLAR KAYBEDİYOR

ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki ablukayı kaldırmayacağını duyurmasının ardından İran Devrim Muhafızları 3 geminin ele geçirildiğini ve bu gemilerin İran karasularına yönlendirildiğini söyledi. El konulan gemilerden ikisinin İran’da limanlara çekildiği açıklandı. Sky News’in aktardığı bilgilere göre ise Avrupalı şirketlere ait 2 konteyner gemisi Hürmüz Boğazı’ndan geçerken saldırıya uğradı. Böylece bölgede deniz güvenliği yeniden küresel gündemin merkezine oturdu. İran BM Daimi Temsilcisi ise “ABD’nin deniz ablukası kalkarsa görüşme olur” mesajını yayınladı.

 

İRAN GÜNDE 500 MİLYON DOLAR KAYBEDİYOR

Trump, Hürmüz Boğazı'na uyguladıkları abluka nedeniyle İran'ın günde 500 milyon dolar gelir kaybı yaşadığını ve finansal olarak çöktüğünü iddia etti. Trump, "Hark Adası tamamen dolu. Petrolü, içeri ya da dışarı taşıyamıyorlar. Ekonomik baskı nedeniyle kendi halklarına bile ödeme yapamıyorlar" şeklinde konuştu.

TRUMP OYALIYOR MU KÖŞEYE Mİ SIKIŞTI?

ABD ve İsrail'in İran'a karşı 28 Şubat'ta başlattığı Destansı Öfke Operasyonu (Epic Fury) sonrası başlayan savaşın akıbeti ilan edilen yeni ateşkese rağmen belirsizliğini koruyor. Bunun temel nedeni olarak İsrail'in peşinden ülkesini savaşa sürükleyen ABD Başkanı Donald Trump'ın izlediği politikalar gösteriliyor. Trump'ın her gün değişen söylemleri uzmanların da kafasını karıştırıyor. Trump önceki gün yaptığı açıklamada ABD ve İran arasındaki ateşkesi müzakereler sonuçlanana kadar uzatacağını belirtti. Uzmanlar Trump'ın son açıklamasıyla da ikiye bölünmüş durumda. Bir kesime göre Trump, ateşkesi süresiz açıklarken bir tarihi bilerek belirtmedi. Bu denli esnek davranmasının sebebi aslında daha fazla süre kazanmak. Trump'ın bu süre içerisinde ülkesinin bölgedeki askeri varlığını artırabileceğine dikkat çekiliyor.

 

BAŞKA SEÇENEĞİ YOK

Diğer bir grup ise Trump'ın hem ülkesinde İsrail'in peşinden savaşa girilmesine karşı çıkanlar nedeniyle hem de İran'a yönelik saldırılarına rağmen sahada istediğini alamadığının altını çiziyor. Bu gruba göre Trump yaşananlar nedeniyle köşeye sıkışmış durumda ve bu yüzden ateşkes ve hatta kalıcı bir ateşkesten başka seçeneceği yok. Trump'a dair tartışmalar bunlarla bitmiyor. Bir yandan da ABD'liler Trump'ın başkanlıktan azledilip edilemeyeceğini konuşuyor.

MÜHİMMAT TÜKENEBİLİR

ABD ordusunun, İran'a saldırılarla başlayan savaşta füze stokunu büyük ölçüde tükettiği ve birkaç yılda yeni bir çatışmanın çıkması durumunda "mühimmatının tükenme riski bulunduğu" iddia edildi. CNN'in, ABD Savunma Bakanlığı'nın füze stokuna dair değerlendirmelere aşina üç kaynağa ve uzmanlara dayandırdığı haberine göre, ABD ordusu, İran'a saldırıyla başlayan savaşta füze stoklarını önemli ölçüde tüketti.

BEYAZ SARAY: KARTLAR TRUMP'IN ELİNDE

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD Başkanı Donald Trump'ın anlaşma önerisi konusunda İran'a birkaç gün süre verdiği yönündeki iddiaların doğru olmadığını belirterek, "Başkan, bugün gördüğüm bazı haberlerin aksine İran’dan bir öneri alınması için kesin bir son tarih belirlememiştir; bu husus, ABD Başkanı tarafından belirlenecektir." dedi.

Amerikan Fox News kanalına konuşan Beyaz Saray Sözcüsü Leavitt, İran gündemine ilişkin güncel durumu değerlendirdi.

PRAGMATİSTLER İLE SERTLİK YANLILARI ARASINDA BİR MÜCADELE YAŞANIYOR

Leavitt, "Başkan, ‘Destansı Öfke' (Epic Fury) Operasyonu nedeniyle itibar kaybına uğramış rejime karşı bir miktar esneklik gösteriyor ve bunu cömertçe sunuyor. İran'da açık bir şekilde iç bölünme söz konusu. Şu anda pragmatistler ile sertlik yanlıları arasında bir mücadele yaşanıyor ve Başkan ortak bir cevap görmek istiyor" dedi.

Leavitt, ABD'nin anlaşma önerisi konusunda Tahran'a birkaç gün süre verdiği yönünde Amerikan ve İsrail medyasına yansıyan haberlerin gerçeği yansıtmadığını söyledi.

ABD'li Sözcü, "Başkan, bugün gördüğüm bazı haberlerin aksine İran’dan bir öneri alınması için kesin bir son tarih belirlememiştir; bu husus, ABD Başkanı tarafından belirlenecektir." ifadelerini kullandı.

Leavitt, Trump'ın Hürmüz Boğazı'nda uygulanan ablukadan memnun olduğunu belirterek, "Şu anda kartlar Başkan Trump'ın elinde" dedi.

 

Trump'ın bu konuda herhangi bir son tarih koymadığını ve kendisinin de ABD Başkanı adına bunu yapmayacağını kaydeden Beyaz Saray Sözcüsü, bu süreçteki karar verici kişinin Trump olduğunu vurguladı.

Trump'ın İran'a "biraz esneklik" tanıdığını ve buna karşılık Tahran'dan bütünleşik tek bir öneri sunulmasını beklediklerini ifade eden Leavitt, ABD Başkanı'nın İran konusunda "kırmızı çizgilerini" net bir şekilde ortaya koyduğunu söyledi.

MÜZAKERELERDE SON DURUM

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a başlattığı saldırıların ardından bölge ülkelerine yayılan savaş, 8 Nisan'da ABD ile İran arasında iki haftalık ateşkesle sonuçlanmıştı.

ABD ve İran, 11 Nisan'da Pakistan aracılığıyla İslamabad'da müzakereler yürütmüş ancak görüşmelerin "anlaşmaya varılamadan" sona erdiği açıklanmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan'ın da talebi üzerine, İran anlaşmaya yönelik önerisini sunana kadar ateşkesi uzatma kararı aldığını duyurmuştu.

Trump, açıklamasında, şu ifadeleri kullanmıştı:

"İran yönetiminin ciddi bir bölünme içinde olduğu gerçeği ve Pakistan'dan Mareşal Asım Münir ile Başbakan Şahbaz Şerif'in de talebi üzerine, liderleri ve temsilcileri ortak bir öneri sunana kadar İran'a yönelik saldırımızı askıya almamız istendi. Bu nedenle ordumuza ablukayı sürdürme ve her açıdan hazır kalmaları talimatı verdim, dolayısıyla (İran'ın) önerisi sunulana ve müzakereler bir şekilde sonuçlanana kadar ateşkesi uzatacağım."