Orta Doğu’dan Asya'ya, Avrupa’dan Afrika’ya... Küresel krizlerin tetikçisi ABD! Milyarlarca dolarlık silah satışının altındaki gerçek

ABD, küresel krizleri "barış diplomasisiyle"değil, silah ticaretiyle yönetiyor.

Savunma ve Dışişleri Bakanlığı verileri, özellikle 2025'in son çeyreğinde Washington'un Orta Doğu'dan Asya-Pasifik'e, Avrupa'dan Afrika'ya kadar uzanan geniş bir hatta milyarlarca dolarlık silah ve askeri teknoloji satışına onay verdiğini ortaya koyuyor.

Savaş uçakları, uzun menzilli füzeler, hava savunma sistemleri, İHA'lar, radar ve komuta-kontrol altyapıları gibi yüksek maliyetli silah paketleri, kriz ve gerilimin eksik olmadığı bölgelere yönlendiriliyor. ABD'nin silah satışları, küresel ve jeopolitik gerilimlerin haritası incelendiğinde, ABD'nin silah sattığı ülkelerin neredeyse tamamının küresel güvenlik fay hatları üzerinde yer alması dikkat çekiyor.

Savaş (AA)

Üstelik bu satışlar yalnızca silah teslimatıyla sınırlı kalmıyor. Bakım, eğitim, yazılım ve uzun vadeli teknik destek anlaşmalarıyla alıcı ülkeler ABD savunma sanayisine bağımlı hale getiriliyor. Böylece Washington, kriz bölgelerinde kalıcı bir askeri ve ekonomik bağ kurarak üstünlüğü sağlamayı amaçlıyor.

Milyar dolarları aşan bu dev silah trafiği, Trump yönetiminin küresel ve bölgesel krizleri iddia ettikleri gibi diplomasi ve barışla değil, sistematik bir silah tedarik zinciri üzerinden yönettiği ve adım adım bir "savaş ekonomisi" inşa ettiği yönündeki tartışmaları yeniden alevlendirdi. ABD yönetimi ise eleştirilere karşı, bu satışların müttefiklerin savunma kapasitesini güçlendirdiğini, rakip ülkelere karşı caydırıcılığı artırdığını ve mevcut tehditlere karşı denge sağladığını savunuyor. Ancak sahadaki tablo, kriz nerede, ABD silahı orada şeklinde yorumlanıyor.

ABD'nin silah satışları, küresel ve jeopolitik gerilimlerin haritası (AA)

SÖZDE BARIŞ DİPLOMASİSİ

ABD'nin Orta Doğu'ya yönelik silah satışları, İran'ın nükleer programını baskılama politikaları, İsrail'in Gazze'de sürdürdüğü soykırım saldırıları ve bölgedeki müttefiklerle kurulan ilişkilerle paralel ilerliyor. Washington'un sözde barış diplomasi söylemlerine rağmen bölgede silah ve para merkezli bir strateji izleyerek başta Ortadoğu olmak üzere birçok bölgeyi kendi silahları ile silahlandırıyor.

Bu kapsamda ABD, 1 Mart 2025'te İsrail'e buldozer, bomba ve mühimmatların da yer aldığı yaklaşık 3 milyar dolarlık silah satışına onay verdi. Gazze'deki saldırılar sürerken, Tel Aviv'e verilen askeri destek yıl boyunca devam etti.

ABD Başkanı Trump ve Prens Selman (AA)

ORTADOĞU TURUNDAKİ DEV ANLAŞMALAR

Trump'ın 13-16 Mayıs 2025 tarihlerindeki Orta Doğu turu ise dev anlaşmalara sahne oldu. Suudi Arabistan'la 600 milyar dolar, Katar'la savunma, havacılık ve enerji alanlarında 1,2 trilyon dolarlık yatırım anlaşmaları imzalandı. Katar'ın ayrıca 42 milyar dolarlık askeri alım yapacağı ve el-Udeyd Üssü için 10 milyar dolarlık yatırım planladığı açıklandı. BAE ile savunma sanayi, enerji ve yapay zekayı kapsayan 10 yılda 1,4 trilyon dolarlık yatırım taahhüdü verildi. Washington, Aralık 2025'te Suudi Arabistan'a yaklaşık 1 milyar dolarlık helikopter bakım ve eğitim satışına, Lübnan'a ise toplamda 125 milyon dolara yaklaşan askeri araç satışına da onay verdi. Bu tablo, ABD'nin Orta Doğu'da güvenliği değil, krizler üzerinden büyüyen bir silah düzenini beslediği eleştirilerini güçlendiriyor.

Silah (AA)

ASYA PASİFİK BÖLGESİ

ABD'nin Asya-Pasifik'e yönelik silah ve askeri teçhizat satışlarında Çin-Tayvan gerilimi, Kore Yarımadası'ndaki tansiyon, Hindistan-Pakistan hattındaki anlaşmazlıklar ve Washington'un "caydırıcılık" politikası belirleyici rol oynuyor. Bölgedeki her kriz başlığı, ABD savunma sanayisi için yeni bir silah pazarına dönüşüyor.

Bu kapsamda ABD, 13 Kasım 2025'te Tayvan'a F-16 savaş uçakları ve C-130 Herkül kargo uçakları başta olmak üzere, yedek parça, bakım ve teknik hizmetleri kapsayan 330 milyon dolarlık silah satışına onay verdi. Bundan yaklaşık bir hafta sonra, 20 Kasım 2025'te Hindistan'a Javelin füze sistemleri ve GPS güdümlü Excalibur top mermileri için toplamda yaklaşık 93 milyon dolarlık satış kabul edildi.

Güney Kore'ye ise 6 Aralık 2025'te, "hava savunma kapasitesini güçlendirme"gerekçesiyle 111,8 milyon dolarlık GBU-39/B tipi bomba ve ekipman satışının önü açıldı. ABD, 16 Aralık 2025'te Japonya'ya 100,2 milyon dolarlık Aegis deniz muharebe sistemi desteği sağlarken, 18 Aralık 2025'te Tayvan'a füzeler ve İHA'ları da içeren 10 milyar doları aşan dev bir silah paketi duyurdu.

Ortaya çıkan tablo, ABD'nin Asya-Pasifik'te gerilimi düşürmekten çok, krizleri silah satışlarıyla yönetmeyi tercih ettiği eleştirilerini güçlendiriyor.

ABD BAŞKANI TRUMP İLE BAŞI DERTTE OLAN AVRUPA

ABD Başkanı Trump tarafından sınır güvenliklerine gerçekleştirilen tehditlerle endişe içine giren Avrupa, ABD'den yapılan silah alımlarının hız kazanmasında, Rusya-Ukrayna savaşı ile birlikte NATO ülkelerinin savunma stoklarını yenileme ve askeri kapasiteyi artırma ihtiyacı belirleyici oldu. Savaş uzadıkça, Washington'un Avrupa'ya açtığı silah muslukları daha da genişledi.

ABD, yıl boyunca Ukrayna'ya silah ve askeri teçhizat sevkiyatını sürdürürken, NATO ülkelerine yönelik satışlara da peş peşe onay verdi. Bu kapsamda Washington, 27 Ağustos 2025'te Polonya'ya F-35 savaş uçakları için 1,85 milyar dolarlık lojistik ve program desteği satışını onayladı.

17 Eylül 2025'te ise Hollanda'ya 570 milyon dolar değerinde AIM-120C-8 gelişmiş orta menzilli füze ve bağlı ekipmanların satışı kabul edildi. ABD yönetimi, 6 Aralık 2025'te İtalya'ya 301 milyon dolarlık JASSM-ER uzun menzilli seyir füzesi satışına onay verirken, Danimarka'ya 730 milyon dolarlık AIM-120C-8 füzeleri ile yaklaşık 3 milyar dolarlık entegre muharebe komuta sisteminin satışını da yeşil ışıkla geçti.

Yılın son günlerinde ise 23 Aralık 2025'te İspanya'ya 200 milyon dolarlık F-404 motor fanları ve ilgili ekipmanların olası satışına onay verildi. Avrupa cephesindeki bu tablo, ABD'nin savaşın gölgesinde NATO'yu silahlandırarak kazanç sağlayan başlıca aktör olduğu yorumlarını güçlendirdi.

ABD yapımı silah (AA)

KÜRESEL KRİZLERİ SÖZDE BARIŞ DİPLOMASİSİ ADI ALTINDA KÖRÜKLEMEYE DEVAM

ABD'nin silah satış ağı yalnızca Orta Doğu, Avrupa ve Asya-Pasifik'le sınırlı kalmadı. Küresel krizleri sözde barış diplomasisi adı altında körüklemeye devam ederken Amerika kıtası, Avustralya ve Afrika da Washington'un silah pazarına dahil edildi. Bu kapsamda ABD yönetimi, 6 Ağustos 2025'te Avustralya'ya 404 milyon dolarlık uçak ekipmanı, 14 Ağustos 2025'te ise Nijerya'ya 346 milyon dolar değerinde mühimmat, bomba ve roket satışına onay verdi.

Washington, 5 Aralık 2025'te de Kanada'ya 2,68 milyar dolarlık hava saldırı silahlarının olası satışını duyurdu. Bu tablo, ABD'nin küresel güvenlik söyleminin arkasında kıtalar arası bir silah ticareti ağı kurduğu yönündeki eleştirileri bir kez daha gündeme taşıdı.