Türkiye'nin ilk yerli jet motoru TEI-TF6000, savunma ve havacılık sanayisinde çığır açacak yeniliklerle gündeme geliyor. TUSAŞ Motor Sanayi AŞ (TEI) tarafından geliştirilen bu yerli motor, özellikle insansız hava araçları (İHA), süpersonik hedef uçaklar ve çeşitli hafif jet platformlarında kullanılmak üzere tasarlandı. Peki TEI-TF6000 motorunun teknik özellikleri neler? İşte kullanım alanları...
TÜRKİYE'NİN İLK YERLİ JET MOTORU
🔹2024 yılında TEKNOFEST Adana'da TEI (TUSAŞ Motor Sanayi AŞ), geliştirdiği milli uçak motorlarını ziyaretçilere tanıttı. TEI standında sergilenen motorlar arasında Türkiye'nin ilk milli turbofan uçak motoru TEI-TF6000, ilk yerli helikopter motoru T700-TEI-701D, ilk milli turbodizel havacılık motoru TEI-PD170, ilk milli helikopter motoru TEI-TS1400 ve Türkiye'nin en güçlü milli havacılık motoru TEI-TF10000 yer aldı.
🔹TEI Genel Müdürü Mahmut Akşit'in yaptığı açıklamada, her yıl TEKNOFEST'e yeni bir sürprizle geldiklerini belirtti. Daha önce yalnızca plastik modelini sergiledikleri TF6000 motorunun bu yıl çalışır durumdaki versiyonunu TEKNOFEST Adana'ya getirdiklerini söyledi.
🔹Akşit, TF6000'in Türkiye'nin gerçek anlamda ilk uçak motoru olduğuna dikkat çekerek, "TF6000, turbofan sınıfında askeri bir uçak motoru. 6 bin libre itki gücündeki bu motor, Türkiye'nin artık kendi uçak motorunu üretebildiğinin somut bir göstergesi oldu. Şubat ayında motoru başarıyla çalıştırdık. 15 bin devir/dakikaya kadar ulaştık ve uzun süre bu seviyede tuttuk. Şu ana kadar 60'a yakın başarılı test gerçekleştirdik" dedi.
🔹Gençlerin motorlara gösterdiği ilgiden memnuniyet duyduklarını belirten Akşit, "Zamane gençleri gerçekten teknolojiyi yakından takip ediyor. Bu kadar karmaşık ve ileri düzey teknolojiye sahip motorlara büyük ilgi gösteriyorlar. Çok isabetli ve şaşırtıcı sorular soruyorlar. Onları tebrik ediyorum. Bu bilinçli ve meraklı nesil, gelecekte bu teknolojileri daha ileriye taşıyacak" ifadelerini kullandı.
KULLANIM ALANLARI
🔹Türkiye'nin turbofan motor ihtiyacını karşılamak ve bu alandaki dışa bağımlılığı sona erdirmek amacıyla yola çıkan TUSAŞ Motor Sanayii AŞ (TEI), ülkemizin ilk özgün tasarım turbofan motoru olan TEI-TF6000'i geliştirmektedir. 6000 libre (lbf) kuru itki gücüne sahip olan bu motor, aynı zamanda art yakıcı versiyonu da destekleyecek şekilde tasarlanmış olup, art yakıcı entegre edildiğinde çok daha yüksek itki gücüne ulaşabilecek şekilde yapılandırılmıştır.
🔹TEI-TF6000 motor programı, Türkiye'nin 5. nesil savaş uçağı olan Milli Muharip Uçak – KAAN için motor teknolojisi geliştirme ve gösterim platformu olarak kurgulanmıştır. Bu proje, KAAN'ın yerli motoruna giden yolda kritik teknolojilerin kazanımı açısından büyük önem taşımaktadır.
🔹TEI-TF6000 ve çekirdek motorundan türetilecek varyantlar insanlı ve insansız savaş uçakları, iş jetleri, bölgesel yolcu uçakları, yaklaşık 10 ton kalkış ağırlığına sahip sivil ve askeri helikopterler, hücumbotlar ve sabit tesis tipi enerji santralleri gibi çok çeşitli millî platformlarda kullanılabilecek potansiyele sahiptir.
🔹Bu projeyle birlikte Türkiye'de ilk kez bir turbofan motorun fan modülü, aksesuar alt sistemleri, değişken sabit kanatlı kompresör, akış karıştırıcılı egzoz sistemi ve art yakıcı gibi bileşenlerinin tasarımı, geliştirilmesi ve üretimi gerçekleştirilmiş olacak. Böylece ülkemiz, hem kritik motor teknolojileri kazanacak hem de bu alanda yerli yan sanayi firmaları ve tecrübeli insan gücünün gelişimine büyük katkı sağlayacaktır.
