Sosyal kapasite sınırı açıklandı! Bilim insanlarına göre beyin en fazla 150 arkadaşı tanıyor

İngiliz psikolog Robin Dunbar, primatların neokorteks boyutu ile sosyal grup büyüklükleri arasında doğrudan bir ilişki olduğunu keşfetti ve insanların ortalama 150 kişilik bir sosyal çevreyi sürdürebildiğini ortaya koydu. Uzmanlara göre bu 150 kişilik grup ise kendi içinde katmanlara ayrılıyor. SOSYAL MEDYA ÇAĞINDA BİLE DEĞİŞMEYEN GERÇEK İnsan beyni, vücudun en fazla enerji harcayan organı. Ağırlık olarak vücut kütlemizin yalnızca %2'sini oluşturmasına rağmen, metabolik enerjimizin yaklaşık %20'sini tüketiyor. Bilim insanlarına göre, beynimizin karmaşık sosyal ilişkileri yönetebilme becerisine sahip. Aynı zamanda insan, doğası gereği sosyalleşmek için evrimleşmiş bir tür. NEOKORTEKS VE SOSYAL AĞIN GÜCÜ Yaklaşık 1,3 kilo ağırlığındaki beynimizin dörtte üçü, neokorteks adı verilen bölgeden oluşuyor. Bu bölgeler dil, hafıza, problem çözme ve öz farkındalık gibi gelişmiş bilişsel işlevlerden sorumlu. Bu yetenekler insanların aile, arkadaşlık, iş ve toplum içindeki karmaşık ilişkileri yönetebilmesini sağlıyor. Üstelik bu sosyal bağların sağlık üzerinde doğrudan etkisi var. Brigham Young Üniversitesi'nden Prof. Julianne Holt-Lunstad'a göre, 'İnsanlar sosyal olarak daha bağlantılı olduklarında hayatta kalma oranları artıyor. Kardiyovasküler hastalık, felç, Tip 2 diyabet, depresyon ve bunama riski azalıyor.' SADECE 150 KİŞİYE YER VAR İngiliz psikolog Robin Dunbar, beynimizin sosyal ilişkileri sürdürme kapasitesinin sınırlı olduğunu öne sürüyor. Dunbar, primatlar üzerinde yaptığı araştırmalarda, neokorteks büyüklüğü ile sosyal grup büyüklüğü arasında güçlü bir ilişki buldu. Veriler, beyin büyüklüğü arttıkça sosyal grup büyüklüğünün de arttığını gösterdi. Örneğin, şempanzelerin ortalama 50 kişilik sosyal çevresi bulunuyor. Bu ilişkiyi insanlara uygulayan Dunbar, modern insanın yaklaşık 150 istikrarlı ilişkiyi sürdürebileceğini hesapladı. İLİŞKİLER KATMAN KATMAN Dunbar'a göre sosyal çevremiz, bir gölet üzerindeki dalgalar gibi halkalar halinde genişliyor. İlk halka: En yakın 5 kişi — genellikle aile ya da en yakın arkadaşlar. İkinci halka: 10 yakın dost — ayda bir görüştüğümüz, sosyal ilgimizin büyük kısmını alan kişiler. Üçüncü halka: 50 kişilik 'mangal partisi grubu' — düzenli temas halinde olduğumuz geniş çevre. Dördüncü halka: Toplamı 150'ye tamamlayan, düğün gibi özel anlarda davet edeceğimiz insanlar. Dunbar'a göre bu 150 kişinin ötesinde yaklaşık 350 tanıdık ve 1.000 kadar 'isim aşinalığı' yaşadığımız kişi bulunuyor. Ancak bu dış halkadaki ilişkiler genellikle tek yönlü oluyor biz onları tanıyoruz ama onlar bizi tanımıyor. SOSYAL MEDYA SINIRLARI AŞABİLİYOR MU? Facebook, Instagram veya Slack çağında, teorik olarak yüzlerce kişiyle bağlantı kurabiliyoruz. Ancak Dunbar, dijital iletişimin bu sınırı aşmadığını savunuyor. 'Sosyal medyada mesajlaşma, paylaşım veya görüşme sıklığına baktığınızda aynı katmanları görürsünüz' diyor. Yani beynimiz çevrimiçi dünyada da aynı sosyal kuralı uyguluyor: yakınlık katmanlara bağlı olarak azalıyor. Yine de sosyal medya, ilişkilerin daha uzun süre korunmasına yardımcı olabiliyor. Dunbar'a göre 'dijital platformlar, insanların normalde kaybedeceği bağları yüzeyde tutmalarını sağlıyor.' SINIR DAHA GENİŞ OLABİLİR Mİ? 2021'de Stockholm Üniversitesi'nden Johan Lind ve ekibi, Dunbar'ın 150 kişilik sınırının düşük bir tahmin olabileceğini öne sürdü. Lind, 'İnsan olmayan primatlarda grup büyüklüğü; yiyecek, güvenlik ve kaynak rekabeti gibi hayatta kalma etkenleriyle sınırlıdır. Oysa insanlar artık bu kısıtlamalara bağlı değil' diyor. Modern insanın, güvenli yaşam alanları ve dijital iletişim araçları sayesinde daha büyük sosyal ağları yönetebilme potansiyeline sahip olduğunu savunuyorlar. DİJİTAL ÇAĞDA BİLE İNSAN AYNI İNSAN Yine de çoğu araştırmacı, yüz yüze temasın yerini hiçbir şeyin tutamayacağı konusunda hemfikir. Dunbar, 'Fiziksel olarak sarılamadığınız birinden duygusal destek almak zor' diyerek sosyal bağların biyolojik kökenine dikkat çekiyor. İster mağara devrinde ister sosyal medya çağında olalım insan beyni, görünüşe göre hala yaklaşık 150 kişilik bir dünyaya göre tasarlanmış durumda. (Kaynak: Takvim Foto Arşiv, The Wall Street Journal)