Müzede değil raylarda: Dünyanın en eski trenleri hala yolcu taşıyor

Eski trenlere ilgi yalnızca Avrupa ile sınırlı değil. Kanada'da 1950'lerden kalma paslanmaz çelik vagonlar, Japonya'da neredeyse bir asırlık tramvaylar ve Buenos Aires metrosunda onlarca yıl Tokyo'da çalıştıktan sonra Arjantin'e taşınan Japon üretimi vagonlar bugün hala raylarda. İşte farklı ülkelerde düzenli seferlerde kullanılmaya devam eden ve demiryolu tarihinin yaşayan örnekleri arasında gösterilebilecek 10 tren… BAKERLOO HATTI LONDRA Londra Metrosu'nun Harrow & Wealdstone ile Elephant and Castle arasındaki Bakerloo hattında çalışan vagonlar, 1972-1974 yılları arasında İngiliz üretici Metro-Cammell tarafından üretildi. İlk vagonlar 1972 yılında yolcu taşımaya başladı. Bakerloo trenleri, Londra Metrosu'nun diğer birçok hattında kullanılan daha modern araçlardan kolayca ayırt edilebiliyor. Vagonların karakteristik retro iç tasarımı, yolculara 1970'lerin ulaşım atmosferini yaşatıyor. İçeride uzunlamasına yerleştirilmiş koltukların yanı sıra daha küçük, karşılıklı oturma bölümleri de bulunuyor. Her ne kadar yıllar içerisinde kapsamlı yenilemelerden geçirilmiş olsalar da trenlerin kendine özgü karakteri büyük ölçüde korunmuş durumda. Mevcut planlamalara göre Bakerloo vagonlarının 2030'lu yıllara kadar hizmet vermesi bekleniyor. NSB 69. SINIF NORVEÇ Norveç'in NSB 69 sınıfı trenleri, Avrupa'daki en yaşlı yolcu trenlerinden bazıları arasında yer alıyor. İlk örnekleri Norveçli Strømmen Verksted tarafından 1970 yılında üretildi ve 1971'de hizmete girdi. Yarım yüzyılı aşan geçmişlerine rağmen bu vagonlar, yıllar boyunca farklı banliyö ve bölgesel güzergahlarda yolcu taşımaya devam etti. Böylece Norveç demiryollarında uzun süre boyunca eski ve yeni trenlerin aynı ağ üzerinde birlikte çalışması mümkün oldu. Ancak bu trenlerin dönemi de yavaş yavaş sona eriyor. NSB 69 sınıfının 2028 yılına kadar kademeli olarak hizmetten çıkarılması planlanıyor. PKP EN57 POLONYA Polonya'nın demiryolu tarihindeki en uzun ömürlü trenlerden biri olan PKP EN57, 1960'ların başından bu yana yolcu taşıyor. İlk üretim Wrocław'daki Pafawag fabrikasında başladı ve trenler 1962 yılında hizmete girdi. EN57'nin üretimi 1993'e kadar devam etti. Bu uzun üretim dönemi boyunca yüzlerce tren üretildi ve bunların önemli bir bölümü günümüzde de çeşitli hizmetlerde kullanılmaya devam ediyor. Polonya'da trenlere halk arasında 'kibel' adı da veriliyor. Lehçede kaba bir ifadeyle 'tuvalet' anlamına gelen bu lakabın, trenlerin ilk dönemlerdeki havalandırma ve tuvalet tasarımıyla bağlantılı olduğu düşünülüyor. EN57-038 ise daha sevecen bir biçimde 'Babcia' yani 'Büyükanne' olarak anılıyor. Eski EN57 trenlerinin 2030'lu yıllara kadar, modernize edilen bazı örneklerin ise 2050'lere kadar hizmette kalması öngörülüyor. LE TRAİN JAUNE (SARI TREN) FRANSA Fransa'nın İspanya sınırına yakın Pyrénées-Orientales bölgesinde çalışan Le Train Jaune, yalnızca ulaşım amacıyla kullanılan bir tren değil, aynı zamanda bölgenin önemli turistik deneyimlerinden biri. Güzergahı Pireneler boyunca uzanan trenin en dikkat çekici araçları arasında Z 100 serisi bulunuyor. Bu vagonların önemli bölümü 1908-1909 yıllarında Compagnie des Chemins de Fer du Midi tarafından üretildi ve 1910'dan itibaren hizmet vermeye başladı. Özellikle üstü açık 'barouche' tipi vagonlar, yolculara çevredeki dağ manzarasını doğrudan izleme imkanı sağlıyor. Hatta hatta daha modern araçlar da bulunuyor. İsviçre üretimi Z 150 vagonları 2004 yılında hizmete girdi. Buna rağmen hattın asıl tarihi cazibesini, bir asırdan daha eski Z 100 araçları oluşturuyor. M1 HATTI BUDAPEŞTE Budapeşte'nin M1 hattı, Avrupa'nın metro tarihindeki en önemli güzergahlardan biri. Hat, 1896 yılında Habsburg İmparatoru Franz Joseph döneminde resmen açıldı ve bugün hala Budapeşte'nin toplu taşıma sisteminin aktif bir parçası olarak kullanılıyor. Hattın kendisi 19. yüzyıla kadar uzansa da bugün yolcuları taşıyan sarı renkli Ganz MFAV vagonları daha yeni bir döneme ait. Bu araçlar ilk olarak 1973 yılında hizmete girdi ve yarım asırdan uzun süredir M1 hattında çalışıyor. Küçük vagonları ve kendine özgü tasarımıyla M1, modern metro sistemlerinden oldukça farklı bir yolculuk deneyimi sunuyor. Tarihi altyapı ile daha sonraki dönemlerde üretilmiş vagonların bir arada bulunması hattın en belirgin özelliklerinden biri. CORONA MACARİSTAN-ROMANYA Orta ve Doğu Avrupa, eski demiryolu araçlarını görmek isteyen yolcular için önemli seçenekler barındırıyor. Bunlardan biri de Budapeşte ile Transilvanya'nın önemli şehirlerinden Brașov arasında çalışan Corona tren hizmeti. Trende kullanılan bazı vagonların geçmişi 1960'ların ortalarına kadar uzanıyor. Vagonlar, o dönemde Doğu Almanya'daki Görlitz demiryolu araç fabrikasında üretildi. Yaşlarını açıkça belli eden bu araçların en dikkat çekici özellikleri arasında ahşap paneller, kırmızı kadife perdeler ve klasik demiryolu vagonlarını hatırlatan iç tasarım bulunuyor. Trenin yemek vagonu da deneyimin önemli parçalarından biri. Menüde gulaş çorbası ve paprika tavuk gibi bölge mutfağından yemekler yer alabiliyor. Transilvanya güzergahı nedeniyle yolculuk, demiryolu nostaljisinin yanı sıra bölgenin tarihi ve kültürel atmosferini de yakından görme fırsatı sunuyor. VIA RAİL KANADA Kanada'da VIA Rail tarafından işletilen bazı trenlerde, Kuzey Amerika demiryollarının klasik döneminden kalan paslanmaz çelik vagonları hala görmek mümkün. Bu vagonların en eskileri 1940'ların sonlarına kadar uzanıyor. Filonun önemli bir bölümü ise 1950'lerin ortalarında üretildi. Philadelphia merkezli Budd Company tarafından imal edilen araçlar, yaklaşık 70 yıllık geçmişleri boyunca çeşitli modernizasyonlardan geçirildi. Bununla birlikte vagonların temel yapısı ve klasik atmosferi büyük ölçüde korunmuş durumda. Özellikle yataklı vagonlarda seyahat eden yolcular, geçmiş dönemlerin uzun mesafe tren yolculuklarını hatırlatan yemek vagonlarından da yararlanabiliyor. METRA CHİCAGO Chicago'nun Metra banliyö demiryolu ağı da geçmişten kalan önemli trenlere ev sahipliği yapıyor. Kentte kullanılan çift katlı vagonların bazıları 1950'lere kadar uzanan bir geçmişe sahip. Bu araçların bir bölümü başlangıçta Chicago, Burlington and Quincy Railroad için üretildi. Kullanımdaki en eski örneklerin bazıları 1953 yılına kadar uzanıyor ve kimi vagonlarda eski demiryolu şirketlerine ait işaretler hala görülebiliyor. Vagonların 'galeri vagonları' olarak adlandırılmasının nedeni ise iki kat arasındaki özel tasarım. Ara bölüm, geçmişte kondüktörlerin vagonun farklı seviyelerindeki yolcuları daha rahat görebilmesine yardımcı olmak amacıyla tasarlanmıştı. Bugün bu trenler Chicago'nun yoğun banliyö ulaşım sisteminin bir parçası olarak hizmet vermeye devam ediyor. HANKAİ TRAMVAY HATTI MO 161 JAPONYA Japonya'nın Osaka bölgesinde bulunan Hankai Tramvay Hattı, neredeyse bir asırlık araçlarıyla demiryolu meraklılarının dikkatini çekiyor. Mo 161 tipi tramvayların kökeni 1928 yılına kadar uzanıyor. Demir levhalar ve ahşap kullanılarak inşa edilen bu araçlar, Japon şehir içi ulaşımının geçmişten günümüze uzanan örneklerinden biri. Toplam 16 araçtan yalnızca dördü günümüzde hizmette bulunuyor. Bu araçlar kapsamlı biçimde yenilenmiş olsa da tarihi görünümlerini koruyor. Tramvaylar hem özel organizasyonlarda hem de toplu taşımada kullanılabiliyor. Özellikle yılın ilk üç gününde Osaka'daki Sumiyoshi Taisha Tapınağı'na yapılan yoğun ziyaretler sırasında bu tarihi araçlar özel bir önem kazanıyor. MİTSUBİSHİ EİDAN 500 BUENOS AİRES Buenos Aires metrosunun B hattında çalışan Mitsubishi Eidan 500 vagonları, Japonya ile Arjantin arasında uzanan ilginç bir demiryolu hikayesinin parçası. Bu vagonlar 1953-1965 yılları arasında Japonya'da üretildi ve ilk dönemlerinde Tokyo metrosunda yaklaşık 40 yıl boyunca kullanıldı. Arjantin ise 1990'ların ortalarında bu araçlardan 131 tanesini satın alarak Buenos Aires'e taşıdı. Vagonlar o tarihten bu yana Buenos Aires metrosunda hizmet vermeyi sürdürüyor. İlk üretildiklerinde kırmızı gövde ve beyaz şeritlerden oluşan bir dış görünüme sahip olan araçlar daha sonra sarıya boyandı. Ancak bazı vagonlarda eski renk düzeninin izlerini görmek hala mümkün. İç mekanlardaki bordo renkli koltuklar da Japonya'daki ilk kullanım dönemlerinden kalan karakteristik ayrıntılar arasında bulunuyor. Böylece bir zamanlar Tokyo'da yolcu taşıyan vagonlar, bugün binlerce kilometre uzakta, Buenos Aires'in günlük ulaşım sisteminin bir parçası olarak yolculuklarına devam ediyor. Bu haberde yer alan bilgiler ve görseller, The Telegraph kaynak alınarak derlenmiştir.