Fizik tarihinin en uzun soluklu araştırması: Asırlık zift damlası deneyinde şu ana kadar sadece 9 damla düştü!

Guinness Rekorlar Kitabı'na dünyanın en uzun süren laboratuvar deneyi olarak adını yazdıran ve 1927'den bu yana sadece 9 damla düşüren Zift Damlası Deneyi, akışkanlar mekaniğinin sınırlarını gözler önüne sermeye devam ediyor. FİZİK TARİHİNİN EN UZUN SOLUKLU ARAŞTIRMASI: GUINNESS REKORLAR KİTABI'NA ADINI YAZDIRAN ZİFT DAMLASI DENEYİ Queensland Üniversitesi'nde gerçekleştirilen ve 'Pitch Drop' (zift damlası) olarak bilinen bu laboratuvar deneyi, kömür katranı veya petrolden elde edilen reçinemsi bir madde olan ziftin katı değil, aslında oldukça yüksek viskoziteye sahip bir akışkan olduğunu kanıtlamak amacıyla tasarlandı. Queensland Üniversitesi'nin makalesine göre 1927 yılında Profesör Thomas Parnell tarafından başlatılan deneyde, zift ısıtılıp huniye döküldükten sonra üç yıl boyunca soğumaya bırakıldı ve huninin ucunun kesilmesiyle deney resmen Ekim 1930'da başlatıldı. Deneyle birlikte, oda sıcaklığında tamamen katı hatta kırılgan görünen, çekiçle vurduğunuzda kolayca parçalanabilen ziftin, aslında sudan 100 milyar kat daha viskoz bir sıvı olduğu gözler önüne seriliyor. Zift, normal şartlar altında sert bir malzeme izlenimi verse de yer çekiminin etkisiyle onlarca yıl süren çok yavaş bir akış sergilemektedir. ŞU ANA KADAR YALNIZCA 9 DAMLA DÜŞTÜ Guinness Rekorlar Kitabı tarafından dünyanın en uzun süre devam eden laboratuvar deneyi olarak tanınan bu projenin yönetimini günümüzde üçüncü küratör olarak Profesör Andrew White yürütmektedir. Brisbane'deki bir camekan içinde sergilenen huni içerisindeki zift, 90 yılı aşkın süredir yavaşça damlamakta ve şu ana kadar toplam 9 damla düştü. İLK DAMLA 8 YILDA DÜŞTÜ İlk damla Aralık 1938'de düştü, ilk damlanın düşmesi 8 yıl sürdü. Sonraki 7 damlanın her birinin düşmesi 7 ila 9 yıl sürdü, örneğin 6. damla Nisan 1979'da, 7. damla ise Temmuz 1988'de düştü. 7. DAMLAYI KAHVE MOLASINDA KAÇIRDI Ancak deney tarihi boyunca yaşanan bazı talihsizlikler de hafızalara kazındı: Deneyi 52 yıl boyunca gözlemleyen ikinci sorumlu Prof. John Mainstone, 1988'deki 7. damlayı sadece kahve almak için odadan çıktığı 5 dakikalık arada kaçırdı. 2000 yılında düşen 8. damla ise kamera sistemindeki elektrik kesintisi veya arıza yüzünden kaydedilemedi. Öte yandan, 1988 yılından sonra binaya klima kurulması ve ortam sıcaklığının düşmesi ziftin akışını daha da yavaşlattı. DOKUZUNCU DAMLANIN DÜŞÜŞÜ 9. damla 12 Nisan 2014'te beherdeki 8. damlaya değdi ama huniden kopmadı. Deneyin yeni sorumlusu Prof. Andrew White, damlaların birbirine kaynamasını önlemek için 24 Nisan'da beheri değiştirmek isterken düzeneğin ahşap tabanı sallandı ve 9. damla huniden koptu. Deneyin Parnell Binası'nın foyesinde yer alan fiziksel kurulumunun yanı sıra canlı video akışı da bulunmakta olup, dünya genelinde yaklaşık 160 ülkeden 35.000'den fazla kişi bu canlı yayını izlemek üzere kayıt yaptırdı. Deneyi 1961'den 2013'e kadar 52 yıl gözeten Prof. John Mainstone, 13 Ağustos 2013'te 78 yaşında hayatını kaybetti ve 9. damlayı göremedi. Mainstone ile deneyin kurucusu Thomas Parnell, 2005'te Ig Nobel Fizik Ödülü'ne layık görüldü. 10. DAMLA NE ZAMAN DÜŞECEK? Düşen son damlanın üzerinden 12,5 yıl geçti, 8. damla 12,3 yılda, 9. damla 13,4 yılda düşmüştü. Popüler bilim dünyasında geniş yankı uyandıran bu olağanüstü araştırma, laboratuvar ortamındaki en uzun soluklu bilimsel deney olma unvanını elinde tutuyor. Sürecin oldukça yavaş ilerlemesi nedeniyle projeyi devralan önceki küratörlerin ömrü bu sonu görmeye yetmemiş; deney, sabrın, istikrarın ve akışkanlar mekaniğinin en sıra dışı simgesi hâline gelmiştir. (Fotoğraflar Takvim Foto Arşivi'ne aittir.)